Trump oo ku dhawaaqay heshiis ku saabsan shidaalka Ruushka iyo Zelensky oo ku tilmaamay hadiyad la siiyay Putin

Madaxweynaha Ukraine Volodymr Zelensky ayaa cambaareeyay ku dhawaaqista Donald Trump ee ah in naaftada Ruushka lasoo geliyo Mareykanka.

Zelensky wuxuu ku tilmaamay hadiyad uu siiyay Madaxweynaha Ruushka Vladimir Putin oo u dhiganta "maalgashi dagaal oo ay tahay in la soo afjaro, ee aan lasii dheereyn".

Trump wuxuu sheegay in Putin uu ogolaaday inuu si degdeg ah u sii daayo 300,000 oo tan oo naafto ah "suuqa Mareykanka iyo adduunka" oo ay ku xigto 500,000 oo tan bisha Nofeembar iyo malyan kale ka dib.

Waxa la fahansanyahay in Wasaaradda Maaliyadda Mareykanka ay hakinayso cunaqabataynta dhoofinta naaftada Ruushka ilaa 7-da Abriil iyadoo qayb ka ah heshiiska, laakiin hantida kale sida kuwa bangiyada Mareykanka ayaa weli sii xayirnaan doonto.

Bartiisa bulshada ee Truth Social, Trump wuxuu intaas ku daray in saddex milyan oo tan oo naaftada Ruushka ah la keeni doono "muddo gaaban gudaheed", iyadoo ku xiran xaaladda warshadaheeda saliidda, oo ay weerartay Ukraine.

Putin ayaa markii dambe sheegay in Ruushka, oo soo rogay mamnuucidda dhoofinta naaftada horraantii sanadkan, uu diyaar u yahay inuu suuqyada Mareykanka iyo kuwa adduunkaba siiyo saliid iyo batrool labadaba, laakiin hadalkiisu ma uusan cayimin qaddarka.

Qoraal uu ku qoray baraha bulshada, Zelensky wuxuu ku sheegay in Ruushku uu ku bixin doono naaftada "argagixiso dheeraad ah".

"Waxa aan ku tiirsannahay taageerada caddaaladda ah ee Mareykanka ee difaaca nolosha, difaaca dadka Ukraine - iyo in Mareykanka uu wadahadal xooggan la yeesho Ruushka. Mid xooggan, ee aan daciif ahayn," ayuu qoray.

Si kastaba ha ahaatee, falanqeeyayaashu waxay su'aal ka keeneen in Ruushku uu awood u leeyahay inuu bixiyo tiradaas naaftada ah iyo heerka uu sidaas u fududeyn doono qiimaha macaamiisha Mareykanka.

Tim Armitage, oo ah qabiir dhanka istaraatiijiyadda maalgashiga ee Quilter Cheviot, ayaa sheegay in tirada uu Trump sheegay ay "yartahay ".

Wuxuu sheegay in qaybta ugu horreysa ay la mid tahay qiyaastii 2.25 milyan oo fuusto, isticmaalka maalinlaha ahna uu ahaa qiyaastii 3.8 milyan oo fuusto, "sidaas darteed wax farqi ah oo muhiim ah kuma sameyn doonto qiimaha shidaalka ee Mareykanka".

"Waa run, waxa jira laba sii deyn oo kale oo soo socda, laakiin waxay u muuqataa inay tahay tallaabo yar oo quus ah oo uu qaaday Madaxweyne Trump si uu isugu dayo inuu hoos u dhigo sicir bararka ka hor inta aysan dhammaan muddada dhexe."

BBC-da ayaa Aqalka Cad weydiisay waxa Ruushku ka heli doono Mareykanka ee uu ku beddelanayo ballanqaadka.

Dhanka kale, afhayeenka dowladda UK ayaa sheegay in mowqifkoodu "aan meesha laga saarin" ayna sii wadi doonaan la shaqaynta la-hawlgalayaasha caalamiga ah si ay u taageeraan Ukraine una keenaan nabad waarta.

"Waxa aan sidoo kale sii wadi doonnaa cadaadiska saaran Ruushka iyada oo loo marayo nidaamka cunaqabatayntii ugu adkeyd ee ay UK soo rogtay dal, taas oo kor u qaadeyso kharashka duulaanka Putin iyo taageeridda dadaallada lagu sugayo nabad caddaalad ah oo waarta."

Ku dhawaaqistii Jimcaha waa dadaalkii ugu dambeeyay ee Trump uu ku doonayo inuu hoos u dhigo qiimaha shidaalka ee Mareykanka, isagoo bilo badan la tacaalayay cawaaqib xumada siyaasadeed ee dagaalkii Iiraan, oo billowday bishii Febraayo, iyo saameynta uu ku leeyahay qiimaha tamarta adduunka.

Khilaafkaas ayaa kor u qaaday qiimaha batroolka, gaar ahaan naaftada, oo cirka isku shareertay bilihii u dambeeyay Mareykanka, taas oo xumeysay mowqifkiisa dadweynaha oo ay saameyn ku yeelatay qiimaha shidaalka oo sarreeya iyo saameynta degdegga ah ee horseeday sicir barar guud ahaan.

Celceliska qiimaha naaftada ee Mareykanka hadda waa $6.28 gallonkiiba, sida laga soo xigtay AAA, taasoo ka hooseysa rikoorkii ugu sarreeyay ee $6.53 ee la diiwaan geliyay dhammaadka Sebtembar.

Wax yar ka dib markii Trump uu ku dhawaaqay, Wasaaradda Maaliyadda Mareykanka ayaa si rasmi ah u soo saartay shati ku meel gaar ah oo u oggolaanaya naaftada Ruushka inay soo gasho suuqa.

Putin ayaa ku sheegay bayaan uu soo saaray inuu Trump kala hadlay xaaladda tamarta adduunka Jimcihii, isagoo raaciyay: "Dhinaca Ruushka ayaa xaqiijiyay inay diyaar u yihiin inay saliidda iyo batroolka u gudbiyaan suuqa Mareykanka iyo suuqyada adduunka oo dhan."

Ergayga Putin, Kirill Dmitriev, ayaa heshiiska ku soo dhaweeyay baraha bulshada, isagoo leh: "Iskaashiga Ruushka iyo Mareykanka ee ku saabsan naaftada iyo tamarta ayaa ka faa'iideysan doona adduunka."

Afhayeen u hadlay dowladda UK ayaa yiri: "Mowqifka UK ma noqon doono mid isbeddelaya. Waxa aan sii wadi doonnaa inaan si dhow ula shaqeyno la-hawlgalayaasha caalamiga ah si loo hubiyo in Ukraine ay hesho taageerada militariga iyo dhaqaalaha ay u baahan tahay si ay isu difaacdo."

Waxa uu intaas ku daray in dowladdu ay sii wadi doonto "cadaadiska saaran Ruushka iyada oo loo marayo nidaamka cunaqabatayntii ugu adkeyd ee abid ay UK soo rogto dal".

"Ruushku wuu soo afjari karaa dagaalkan maantadan. Waxa aan weli naga go'an inaan taageerno Ukraine inta ay qaadanayso iyo inaan la shaqeyno saaxibada si loo helo nabad waarta."

Ruushku wuxuu sanadkan la kulmay laba mowjadood oo shidaal la'aan daran ah oo ka dhacay dalka oo dhan taasoo ka dhalatay duqeymaha diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Ukraine ee lagu qaaday warshadaha saliidda ee Ruushka.

Sida laga soo xigtay Hay'adda Tamarta Caalamiga ah, wax soo saarkeeda naaftada ayaa lagu qiyaasay inuu hoos u dhacay ku dhawaad 30%.

Trump ayaa muujiyay sida uu uga xun yahay weerarradaas, isagoo ku eedeeyay kororka qiimaha shidaalka.

Laakiin Zelensky ayaa difaacay weerarrada Jimcihii, isagoo sheegay inay jawaab u yihiin "ololaha argagixisada ee Ruushka ee sannado badan ka socday qaybta tamarta ee Ukraine".

"Ukraine ma bartimaameedsan doonto warshadaha saliidda ee Ruushka haddii Ruushku uusan burburin kaabayaasha tamarta," ayuu yiri.

Qoraallada Trump ee barta Truth waxay inta badan bixiyaan macluumaad aan dhammaystirnayn iyo faahfaahinta sida saxda ah ee Ruushku shidaalkan ku keenayo suuqa adduunka, waxa ay ku beddelan karaanna ma cadda.

Laakiin heshiiska lagu dhawaaqay wuxuu muujinayaa isbeddel cajiib ah, maadaama Kongareeska Mareykanka uu dhawaan meel mariyay sharci uu saxiixay madaxweynaha si loo oggolaado cunaqabatayn iyo canshuuro cusub oo Mareykan ah oo saaran waddamada soo dejiya saliidda iyo gaaska Ruushka.

Heshiiska lala galay Ruushka ayaa sidoo kale Trump ku furaya dhaleeceyn ka timaada xulafada Yurub iyo siyaasiyiinta taageersan Ukraine ee Mareykanka, taasoo ah in madaxweynaha Mareykanka uu hadda gacan ka geysanayo maalgelinta mashiinka dagaalka ee Moscow.