Kiisaskee Dimuqraadiyiintu baari doonaan haddii ay helaan aqlabiyadda Koongareeska?

Xigashada Sawirka, Getty Images
Dimuqraadiyiinta ku jira Kongareeska Mareykanka ayaa horey u qorsheynayay sidii ay awoodooda u isticmaali lahaayeen haddii ay ku guuleystaan aqlabiyadda Aqalka Wakiillada ama Aqalka Senate-ka doorashooyinka dhexe.
In kasta oo guushooda aan sinaba loo hubin, haddana xakamaynta aqal kasta waxay siin doontaa Dimuqraadiyiinta awoodda ay ku soo saari karaan wicitaanno rasmi ah iyo sidoo kale maalgelin dheeraad ah si ay u bilaabaan baaritaannada horraanta sanadka soo socda.
Dimuqraadiyiintu waxay ka fikirayaan inay baaraan mas'uuliyiinta sare ee maamulka Trump iyo xitaa madaxweynaha laftiisa. Shaqada ayay ku bilaabeen sidii loo soo ururin lahaa liiska baaritaannada suurtagalka ah iyo shakhsiyaadka loo yeeri karo inay markhaati furaan, sida laga soo xigtay dadka yaqaana doodaha.
Hoos waxaa ku qoran yoolal suurtagal ah oo Dimuqraadiyiintu leeyihiin haddii ay ku guuleystaan doorashada 3-da Noofambar.
Qoyska Trump iyo hawlahooda maaliyadeed
Xisbiga Dimuqraadiga ayaa si cad u sheegay in heshiisyada faa'iidada badan ee la xiriira boqortooyada ganacsi ee ballaaran ee qoyska Trump ay ka mid noqon doonaan waxyaabaha ugu horreeya ee diiradda lagu saari doono baaritaan kasta oo suurtagal ah.
"Waxaan rabnaa inaan hubinno in lacagta canshuur bixiyayaasha [Mareykanka] si habboon loo isticmaalo oo aan la xadin ama lagu shubin jeebabka shaqsiyaad gaar ah iyada oo loo marayo musuqmaasuq," ayay u sheegtay BBC-da Xildhibaan Suhas Subramaniam, oo ka tirsan Dimuqraadiga Virginia iyo xubin ka tirsan Guddiga Kormeerka Aqalka Wakiillada.
Waxaa ka mid ah mowduucyada la tixgelinayo baaritaanka xiriirka ka dhexeeya dowladda iyo shirkadaha ganacsiga, gaar ahaan kuwa ka shaqeeya arrimaha lacagaha dijitaalka ah, iyo sidoo kale hawlaha ganacsiga caalamiga ah ee Jared Kushner, oo ah wiilka madaxweynaha soddogga uu u yahay.
Waxaa sidoo kale laga yaabaa in la tixgeliyo arrimo kale, oo ay ku jiraan diyaaradda $400 milyan ee ay Qatar ugu deeqday inuu isticmaalo madaxweynaha Mareykanka sidii (Air Force One) iyo qandaraasyo difaac oo malaayiin doolar ah oo la siiyay shirkado lala xiriiriyay qoyska Trump.
Hegseth iyo Pentagon-ka
Warbixinada qotada dheer iyo wararka BBC Somali oo toos kuugu imanaaya WhatsApp.
Halkaan kaga soo biir
Dhamaadka xayeysiinta
Sharci-dejiyeyaasha Dimuqraadiga ayaa ballan qaaday inay baari doonaan sida Xoghayaha Difaaca Pete Hegsett u maareeyay dagaalkii uu la galay Iiraan, kaasoo billowday bishii Febraayo, oo ay ku jiraan tirada dadka rayidka ah ee ku dhintay, rasaas yaraanta, kharashka dagaalka iyo eedaha ku saabsan diyaar garowga ciidamada iyo xarumaha militariga.
Arrimo kale ayaa sidoo kale la baari karaa, sida laga soo xigtay ilo xog ogaal ah oo ka warqaba doodda, oo ay ku jiraan weerarro lagu qaaday doonyaha Caribbean-ka oo ay dowladdu sheegtay in loogu talagalay in looga hortago daroogada inay soo gasho Mareykanka.
Bishii Abriil, koox ka tirsan Dimuqraadiga Aqalka Wakiillada ayaa qaaday tallaabo aan horay loo arag iyagoo bilaabay baaritaan xilka looga qaadayo Hegsett, iyagoo ku eedeeyay "dambiyo waaweyn iyo xadgudubyo sharci darro ah" oo ka dhashay Dagaalkii Iiraan.
Xil ka qaadistu waxay u baahan tahay oo keliya aqlabiyad fudud oo Aqalka Wakiillada ah, laakiin xukunka iyo xilka laga qaado waxay u baahan yihiin cod saddex-meelood laba meel ah oo Aqalka Senate-ka ah. Ma jiro xubin ka tirsan golaha wasiirada oo sidan oo kale xilka looga qaaday.
Khubarada qaar ayaa aaminsan in falcelinta taban ee ka dhalatay dhageysiyada Kongareeska ay ugu dambeyntii horseedi karto in Pete Hegsett laga saaro ama laga casilo booskiisa.
"Haddii sheekadu u muuqato mid xun Aqalka Cad oo ay noqoto arrin keenta dareenka warbaahinta oo taban, Trump waxay u badan tahay inuu meesha ka saaro mowqifyadaas sababtoo ah ma doonayo inuu wajaho xaalad noocan oo kale ah oo warbaahineed oo taban," ayuu yiri David Miller, oo ah bare cilmiga siyaasadda ah iyo khabiir ku takhasusay arrimaha madaxweynaha ee Jaamacadda Mareykanka ee Washington.

Xigashada Sawirka, Getty Images
Socdaalka iyo Hawlgallada Baarista ee Hay'adda Socdaalka iyo Kastamka ee Maraykanka (ICE)
Xisbiga Dimuqraadiga ee Sare, oo uu ku jiro Dimuqraadiga California Robert Garcia, kaasoo guddoomin doona Guddiga Kormeerka Aqalka haddii xisbigiisu dib u helo maamulka Aqalka, ayaa u aqoonsaday fulinta socdaalka inay tahay mudnaanta koowaad ee baaritaannada Kongareeska ee suurtagalka ah.
Baaritaanku wuxuu eegi karaa eedeymaha ku saabsan khaladaadka ay sameeyeen wakiilada Hay'adda Socdaalka iyo Fulinta Kastamka ee Mareykanka (ICE) inta lagu jiro howlgallada xabsiyada socdaalka ee dalka oo dhan.
Si kastaba ha ahaatee, cilmi-baarista noocaas ah waxay noqon kartaa mid adag oo siyaasadeed oo xasaasi ah.
Trump wuxuu galay ololaha doorashada 2024 isagoo ballanqaaday inuu si weyn u masaafurin doono muhaajiriinta aan sharciga lahayn, farriin ay soo dhaweeyeen taageerayaal badan.
Laakiin ra'yi ururintii ugu dambeysay waxay muujinaysaa in dad badan oo Mareykan ah, oo ay ku jiraan tiro ka mid ah kuwii u codeeyay Trump doorashadaas, aysan ku qanacsanayn qaar ka mid ah hababka ay wakiilada Hay'adda Socdaalka iyo Fulinta Kastamka ee Mareykanka ay u isticmaaleen magaalooyin kala duwan tan iyo bilowgii sanadkan.
Pinter ayaa u sheegay BBC in xaaladdu ay la macno tahay in Dimuqraadiyiintu ay tahay inay sameeyaan isku dheelitirnaan xasaasi ah oo u dhexeeya dhaleecaynta sida ay u shaqeynayaan wakiilada ICE oo aysan u muuqan inay dan ka lahayn walaacyada ballaaran ee ku saabsan socdaalka.
Dacwadda xil-ka-qaadista saddexaad ee Trump
Dimuqraadiyiintu way ku kala qaybsan yihiin suurtagalnimada in la isku dayo in Trump xilka laga qaado markii saddexaad.
Qaar ka mid ah, oo ay ku jirto Alexandria Ocasio-Cortez, ayaa taageeray xil ka qaadista, iyagoo ku tilmaamay waxa ay aaminsan yihiin inay tahay dagaal aan la ogolayn oo lala galo Iiraan iyo tallaabooyin kale oo sababi kara xil ka qaadis.
Kuwa kale, taa beddelkeeda, waxay ku baaqeen hab taxaddar leh, iyagoo ku doodaya in xil ka qaadis kasta aysan u badnayn inay ugu dambeyntii horseeddo codbixin Aqalka Senate-ka ah si Trump xilka looga qaado. Trump ayaa si isdaba joog ah u beeniyay wax qalad ah.
Sidoo kale ma cadda in Dimuqraadiyiintu ay ku heshiin karaan sabab gaar ah oo lagu bilaabayo dacwadaha xil ka qaadista.
"Wax kasta waan sameyn karaa haddii aan rabo," ayuu Trump ugu sheegay wariyeyaasha Xafiiska Aqalka Cad bishii Oktoobar. Waxa kale oo uu ku tilmaamay dadaallada lagu doonayo in xilka looga qaado xilligiisii ugu horreeyay iyo kiisaska dambiyada ee xigay ee ka dhanka ah inay yihiin "ficillo gebi ahaanba sharci darro ah."
James Comer, guddoomiyaha Jamhuuriga ee Guddiga Kormeerka Aqalka, ayaa u sheegay Washington Sun bishii Juun in Dimuqraadiyiintu ay yihiin "siyaasiyiin hal dan leh" oo "daba dhigan doona Trump."
Ma jirto dammaanad qaad ah in baaritaanka Dimuqraadiyiintu ee suurtagalka ah uu horseedi doono natiijooyin la taaban karo.
Si kastaba ha ahaatee, Suhas Subramaniam wuxuu aaminsan yahay in dadaalladan oo kale ay sidoo kale xambaarsan yihiin farriin muhiim ah.
"Haddii aan tallaabo la qaadin sababo la xiriira walaac laga qabo saameynta dadweynaha, ama sababtoo ah waxaan u maleyneynaa inaan guuleysan doonin, ama sababtoo ah dhinaca kale ayaa carqaladeynaya, taasi waxay noqon doontaa qalad," ayuu yiri.
"Ma aha oo kaliya labada sano ee soo socota, laakiin labaatanka sano ee soo socota," ayuu raaciyay.


























