Ceann Dubhrann

ailt21/05/2009

Is sa tóir ar oidhreacht Rann na Feirste a thagann na sluaite déagóirí chun an cheantair gach samhradh, le freastal ar Choláiste Bhríde, coláiste Gaeilge a bhfuil clú air ó cheann ceann na tíre.
B’as an cheantar seo na scríbhneoirí móra, Séamus ‘Máire’ Ó Grianna, agus Seosamh Mac Grianna a chum cuid de na leabhair Ghaeilge is mó tábhacht i nua-litríocht Uladh.

Éist leis an tsraith ‘Ceann Dubhrann’, ina labhrann léiritheoir na gclár, Antaine Ó Donnaile, le Seán Ó Duibheannaigh, nó John Ghráinne, fear de bhunadh Rann na Feirste a bhfuil meas ag Gaeilgeoirí ar fud na cruinne air, agus ag iarscolairí Choláiste Bhríde ach go háirithe. . Tá saibhreas seanchais agus scéalaíochta ag John Ghráinne nach bhfuil ag mórán daoine sa lá atá inniu ann agus atá i mbaol a chaillte mar gheall air sin. Tá stór saibhir béaloidis ag John Ghráinne, nó John Phadaí Hiúdaí mar a thugtar air fosta.
Sa tsraith seo, is rí-léir an cion agus an grá atá aige dá cheantar dúchais, grá a léirítear trí na seanscéalta faoi Rann na Feirste a bhfuil sé mar choimeádaí urramach orthu.

Éist le Clár 1
Sa chéad clár labhraíonn John Ghráinne ar an chéad dream daoine a tháinig go Rann na Feirste, nó Ceann Dubhrann.

Éist le Clár 2
Sa chlár seo labhraíonn John ar an eagla a bhí ar dhaoine roimh thaibhsí agus eachtraí osnádúrtha.

Éist le Clár 3
Sa chlár seo labhraíonn John ar an Athair Lorcán Ó Muirí, a bhunaigh Coláiste Bhríde i Rann na Feirste, agus tugann sé cuntas ar na deacrachtaí a bhí ann ag an tús.

Éist le Clár 4
Sa chlár seo tugann John a thuairim faoi mheath na Gaeilge ina cheantar dúchais, Rann na Feirste, agus cuireann sé síos ar an dóigh a raibh an áit nuair a
bhí sé féin ag fás aníos.

Éist le Clár 5
Sa chlár seo déanann John cur síos ar shaol a óige in Albain, áit a ndeachaigh sé ar lorg oibre lena athair agus é sna déaga.

Éist le Clár 6
Sa chlár seo labhraíonn John faoin obair throm a bhí le déanamh ag na fir sna goirt, agus na cruatain a bhí le fulaingt acu.

Éist le Clár 7
Sa chlár seo tá John ag insint scéalta dúinn ó mhiotaseolaíocht na hÉireann, scéalta a chuala sé go minic ag oícheanta airneáil agus é ag fás aníos.

Éist le Clár 8
Sa chlár seo insíonn John an scéal faoin Óige, An Saol Mór agus an Bás.

Éist le Clár 9
Sa chlár seo míníonn John cuid de na focail agus de na pisreoga a bhí ag a mhuintir fadó nach bhfuil chomh coitianta inniu.

Éist le Clár 10
Sa chlár dheireanach seo insíonn John scéal Fhionnbhráid, agus tugann sé comhairle do dhaoine atá ag foghlaim na Gaeilge.