Gaeltacht Ráth Chairn

ailt30/07/2008

Fuair Coimisiún na Talún píosa talaimh agus ghlac seacht dteaghlach is fiche leis an tairiscint a chuir siad ar fáil: teach Coimisiúin, feirm dhá acra is fiche, uirlisí bunúsacha feirmeoireachta agus capall, cráin agus bainbh do gach aon teaghlach a bhog go Contae na Mí. B’as na hoileáin nó as an Cheathrú Rua iad an chuid is mó de na teaghlaigh. Ní raibh go leor talaimh ná acmhainní do mhuintir na háite sa dá cheantar seo. Sa bhliain 1937 chuir aon teaghlach déag eile fúthu i Ráth Chairn; san iomlán, d’aistrigh ceithre chéad dhá scór is triúr ó Chonamara go Contae na Mí, agus i ndiaidh don rialtas na tithe, na feirmeacha agus an Scoil Náisiúnta a sholáthar, fágadh an pobal beag úr leis féin chun fás go nádúrtha. Bhí sé seo ar cheann de na scéimeanna is réabhlóidí agus is fadradharcaí riamh ó thaobh athlonnaithe agus ó thaobh caomhnú teanga de.

Cé gur aistrigh muintir an cheantair nua seo uilig ó Ghaeltacht Chonamara agus cé go raibh Gaeilge acu uilig, ní go dtí 1967 a d’éirigh leis an phobal aitheantas oifigiúil mar Ghaeltacht a bhaint amach. Roinnt blianta ina dhiaidh seo, cuireadh Comharchumann Ráth Chairn ar bun le pleanáil chun tosaigh a dhéanamh don sráidbhaile beag, nach bhfuil ann ach bunscoil, ardscoil, ionad pobail, eaglais, páirceanna imeartha agus cúpla siopa.