ቀጥታ , ኤርትራ፡ ጽልዋ ኤልኒኖ ንምምካት 3.5 ሚልዮን ዶላር ተሰሊዕላ

ቀጥታዊ ሸፈነ

1. ቅድሚ 4 ሰዓታትኤል ኒኖ እንታይ እዩ?

   ኤል ኒኖ ኣብ ፓስፊክ ውቅያኖስ ዝፍጠር ተፈጥሮኣዊ ተርእዮ ኰይኑ፡ ምስ ምቕያር ዋሕዚ ንፋስ ዝተኣሳሰር እዩ። እዚ ድማ ሙቐት ዘለዎ ማይ ናብ ምብራቕ ክውሕዝን ኣብ ከባቢ ኣየር ሙቐት ክለቅቕን ይገብር።

   ዓለማዊ ውድብ ስነ-ኵነታት ኣየር (WMO) ዘውጽኦ ጸብጻብ ከም ዘመልክቶ፡ እዚ ሕጂ ተኸሲቱ ዘሎ ኤል ኒኖ ኣብ ዝሓለፉ 70 ዓመታት ካብ ዝተርኣየ ዝሓየለ ክኸውን ከም ዝኽእልን እንተ ወሓደ ድማ ክሳብ ለካቲት 2027 ክጸንሕ ተኽእሎ ከም ዘሎን ኣፍሊጡ።

   ኤል ኒኖ ኣብ መላእ ዓለም ንዝርአ ኵነታት ኣየር ዝቕይር ኰይኑ፡ ኣብ ገለ ከባቢታት ደርቂ ከስዕብ ከሎ፡ ኣብ ካልኦት ከባቢታት ድማ ብርቱዕ ህቦብላ ንፋስን ዕልቕልቕ ማይን ይፈጥር።

   ክኢላታት ስነ-ኵነታት ኣየር ከም ዝሕብርዎ፡ እቲ ብሰንኪ ንጥፈታት ወዲ-ሰብ ዝመጽአ ለውጢ ክሊማ ዘስዓቦ ሙቐት ከይኣክል፡ ኤል ኒኖ ተወሲኹዎ ኣብ ሓያሎ ቦታታት እቲ ሙቐት ክንህር እዩ።

   ኣስመራ፡ እታ ብጽምኢ ማይ ትሳቐ ዘላ ከተማ

   ሕቡራት ሃገራት ብዛዕባ 'ሓያል' ኤል ኒኖ የጠንቅቕ፡ ሃገራት ንሳዕቤናቱ ይዳለዋዶ ኣለዋ?

2. ቅድሚ 9 ሰዓታትኤርትራ፡ ጽልዋ ኤልኒኖ ንምምካት 3.5 ሚልዮን ዶላር ተሰሊዕላ

   እቲ ዓለማዊ ክስተት ኮይኑ ዘሎ ኣል ኢኖ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ’ውን ጽልዋ ብምፍጣር ኣብ ኤርትራ ዋሕዲ ዝናብ ብምኽታል ኣብ ልዕሊ ሰብን ጥሪትን ዘራእትን ጉድኣት ኣውሪዱ ምህላዉ ተገሊጹ።

   ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣዋሃሃዲ ሰብኣዊ ሓገዛትን ኣብ እዋን ህጹጽ ጉዳያት ቶም ፍሌቸር፡ ኤርትራ ነዚ ኣጋጢምዋ ዘሎ ሕጽረት ዝናብ ንምምካት 3.5 ሚልዮን ዶላር ተሰሊዕላ ምህላዉ ኣብ ኤክስ ሓቢሩ።

   እዚ ከኣ ንቀረባት መግቢ፡ መኣዛታት ጥዕናናን ማይን ክውል ምዃኑ’ኡ ተሓቢሩ ዘሎ።

   እዚ ከኣ ንኤርትራ ጽልዋ ኤልኒኖ ሱር ከይሰደደ እንከሎ ንክትከላኸሎ ከሕግዛ ከምእትኽእል እቲ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።

   ኣብዚ ዝሓለፈ ክረምቲ ኣብ ዝበዝሐ ክፋል ኤርትራ ርኡይ ሕጽት ዝናብ ስለዝነበረ ኣብ ከም ዞባ ሰሜናውን ደቡባውን ቀይሕ ባሕሪ፡ ዞባ ዓንሰባ፡ ማእከልን ጋሽ ባርካን ገለ ክፋል ዞባ ደቡብን ሕጽረት ማይ ኣጋጢሙ ከምዘሎ ጸብጸባት ይሕብሩ።

   ጽልዋ ናይዚ ሕጂ ዘሎ ዋሕዲ ዝናብን ደርቕን ብዝያዳ ኣብ 2027 ክርአ ምዃኑ ዝሓበረ እቲ መግለጺ ፋኦ፡ ዩኒሴፍን ካልኦት ትካላት ሕቡራት ሃገራትን ምስ መንግስታት ብምውህሃድ ክሰርሓ ምዃነን ተሓቢሩ።

   ተወሰኽቲ ትሕዝቶታት፡

   - ጉጅለታት 'ኪዳን ንህልውና' ኣብ ካልኣይ መግለፂኦም እንታይ ኢሎም?

   - ሕቡራት ሃገራት፡ ኤርትራ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝቐጸለ ዘይሕጋዊ ማእሰርትን ምስዋር ሰባትን ደው ከተብል ጸዊዑ

   - ልኡላውነት ምስዘይክበር ጥዑይ ዝምድና ክህሉ ኣይክእልን'ዩ - ፕረዚደንት ኢሳይያስ

   - ሞስኮ ኣብ መንጎ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ንዘሎ ምትፍናን ተህድኦዶ ትኸውን

3. 1 ሕዳር 2026ኣብ ሲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ ብዝሒ ሞት ኢቦላ 5 ሽሕ ሓሊፉ

   ኣብ ዲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ፡ ብሰንኪ ለበዳ ኢቦላ ብዝሒ ዝሞቱ ሰባት፡ 5 ሽሕ ከምዝሓለፈ ኣሃዛት መንግስቲ የመልክቱ።

   ካብተን 26 ግዝኣታት እታ ሃገር እተን ሸሞንተ በዚ ቫይረስ ዝተጠቕዓ እንትኾና፡ ልዕሊ 10,300 ሰባት በቲ ቫይረስ ከምዝተለኽፉ ተረጋጊጹ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ወርሒ ግንቦት ዝጀመረ ለበዳ ኢቦላ፡ ኣብ ታሪኽ እታ ሃገር እቲ ኣዝዩ ቀታሊ ምዃኑ ሰብመዚ ህዝባዊ ጥዕና ይገልጹ። ኣብዚ ሕዚ እዋን መጠን ሞት እቲ ቫይረስ 48.6 ሚኢታዊ ኮይኑ ኣሎ።

   መረዳእታ ሚኒስትሪ ጥዕና እታ ሃገር ከምዘመልክቶ፡ ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ እትርከብ ግዝኣት ኢቱሪ፡ ማእከል'ቲ ለበዳ ኮይና ትቕጽል ኣላ።

   እቲ ክልል፡ ጎንፂ ዝበዝሖ ከባቢ ብምዃኑ ነቲ ሕማም ንምቁፅፃር ኣፀጋሚ ገይሩዎ ይርከብ።

   ኣብ ኬንያ፣ ናይጀርያን ኡጋንዳን እውን በቲ ቫይረስ ዝተለኽፉ ሰባት ከምዝተረኽቡ ይዝከር።

   ብመሰረት ጸብጻብ ውድብ ጥዕና ዓለም፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ዝረአ ዘሎ ለበዳ ኢቦላ፡ ኣብ ታሪኽ ዲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ መበል 17 ሓደገኛ ፤ ኣብ ዓለም ድማ ካልኣይ እዩ።

   ተወሰኽቲ ትሕዝቶታት፡

   - ጉጅለታት 'ኪዳን ንህልውና' ኣብ ካልኣይ መግለፂኦም እንታይ ኢሎም?

   - ሕቡራት ሃገራት፡ ኤርትራ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝቐጸለ ዘይሕጋዊ ማእሰርትን ምስዋር ሰባትን ደው ከተብል ጸዊዑ

   - ልኡላውነት ምስዘይክበር ጥዑይ ዝምድና ክህሉ ኣይክእልን'ዩ - ፕረዚደንት ኢሳይያስ

   - ሞስኮ ኣብ መንጎ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ንዘሎ ምትፍናን ተህድኦዶ ትኸውን?

4. 1 ሕዳር 2026ጉጅለታት 'ኪዳን ንህልውና' ኣብ ካልኣይ መግለፂኦም እንታይ ኢሎም?

   ንመንግስቲ ቀዳማይ ምኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ካብ ስልጣን ንምውራድን ንዅሉ-ዝሓቍፍ "መሰጋገሪ መንግስቲ" ንምቛምን ዝዓለመ እዚ ሓድሽ ኪዳን፡ ድሕሪ ምምስራቱ ናይ መጀመርታ ዕላዊ ኣኼባ ከምዘካየደ እዩ ኣፍሊጡ ዘሎ።

   እቲ 'ኪዳን ህዝባዊ ሓይልታት ኢትዮጵያ ንህልውና' ወይ 'ምሕዝነት ንህልውና' ብዝብል ዝተፈጠረ ምትእኽካብ፡ ሸውዓተ ዕጡቓት ጉጅለታት ዝሓቖፈ ዀይኑ፡ ካብ ዘይተፈልጠ ቦታ እዩ መግለፂ ሂቡ ዘሎ።

   ሙሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ኣለኩም፡

5. 1 ሕዳር 2026ኣመሪካ ኣብ ኣርሲ ዝተፈጸሙ ቅትለታት ብምኹናን መንግስቲ ብግቡእ ክምርምሮ ጸዊዓ

   ኣመሪካ ኣብ ኣርሲ ክልል ኦሮምያ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ሰባት ዝተፈጸመ ቅትለት፡ ብግቡእ ተመርሚሩ እቶም ፈጸምቲ ገበን ናብ ፍርዲ ክቐርቡ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ሓቲታ።

   ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኣፍሪቃ ብቀዳም ኣብ ናይ ማሕበራዊ ሚድያ ገጹ ኣብ ዘውጽኦ ናይ ጽሑፍ መግለጺ፡ ኣብ ኣርሲ ብደይ መደይ ዝፍጸም ዘሎ ቅትለት ዝምልከቱ ዝወጽኡ ዘለዉ ጸብጻባት ንመንግስቲ ኣመሪካ ኣዝዩ ከምዘተሓሳሰቦ ኣፍሊጡ።

   ቅድሚ ሓደ ሰሙን፡ ብናይ ቀደም ምምሕዳራዊ ድልድል ዞባ ኣርሲ ዝብሃል ዝነበረ በዚ ናይ ሕጂ ኣሰያይማ ከኣ ዞባ ደቡብ ምብራቕ ኣብ ልዕሊ ዝተፈለለዩ ከባቢታት ዝነብሩ ነበርቲ ብዝተፈጸመ መጥቓዕትታት ልዕሊ 60 ሰባት ምቕታሎም ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዲ ቤተ ክትርስትያን ኢትዮጵያ ኣፍሊጣ።

   እታ ቤተ ክርስትያን፡ እቲ መጥቃዕቲ ንዓመታት ዝቐጸለ ምዃኑን ተኸተልትን ኣባላትን እታ ቤተ ክርስትያን ቀንዲ ዒላማ ምዃኖም ብምምልካት፡ መንግስቲ ቅትለት ንጹሃት ሰባት መወዳእታ ክገብረሉን መሰል ዜጋታት ናይ ህይወትን ናጽነት ኣምልኾን ክሕሉ ጸዊዓ።

   ኣመሪካ ብቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኣፍሪቃ ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣቢላ ኣብ ዘውጽኣቶ መግለጺ፡ ኣመሪካ "ብሃይማኖት፡ ብሄር ወይ ፖለቲካ ተደሪኾም ዝፍጸሙ መጥቓዕትታት ኣትሪራ ትኹንኖ" ድሕሪ ምባል፡ ከምቲ ኣብ ኣርሲ ዝፈተጸመ "ዘስካሕኽሕ መጥቓዕቲ፡ ኣብ ልዕሊ ዝኾነ ጉጅለ ደው ክብል ኣለዎ" ክትብል ድማ ተማሕጺና።

   ምሉእ ትሕስቲኦ እዚ ዜና ንምንባብ ኣብዚ ጠውቑ

   ተወሰኽቲ ትሕዝቶታት፡

   - ጉጅለታት 'ኪዳን ንህልውና' ኣብ ካልኣይ መግለፂኦም እንታይ ኢሎም?

   - ሕቡራት ሃገራት፡ ኤርትራ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝቐጸለ ዘይሕጋዊ ማእሰርትን ምስዋር ሰባትን ደው ከተብል ጸዊዑ

   - ልኡላውነት ምስዘይክበር ጥዑይ ዝምድና ክህሉ ኣይክእልን'ዩ - ፕረዚደንት ኢሳይያስ

   - ሞስኮ ኣብ መንጎ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ንዘሎ ምትፍናን ተህድኦዶ ትኸውን?

6. 1 ሕዳር 2026ጀርመን: ተቓውሞታት ናብ ኣዕናዊ ናዕቢ ተቐዪሩ ድንኳናት ተዘሚተን

   ብሰንኪ ዋጋ መነባብሮ ዝተልዓለ ተቓውሞ ጀርመን፡ ናብ ናዕቢ ኣምሪሑ ኣብ ከባቢ ፍራንክፈርት ዝርከባ ድኳናት ተዘሚተን።

   ብዘይካ'ታ ፋይናንሳዊ ማእከል ጀርመን ዝዀነት- ፍራንክፈርት፡ ኣብ ከተማታት በርሊን፡ ኮሎንን ሃምቡርግን ናይ ናዕቢ ተርእዮታት ከምዝተራእየን፡ ፖሊስ ውዑይ ማይ ተጠቒሞም ነቶም ናዕበኛታት ከምዝበተኑዎምን ገሊጾም።

   ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት ኣቐዲሞም ኣብቲ ብዓቢኡ ሰላማዊ ዝነበረ ሰልፍታት ተጸንቢሮም ነይሮም።

   ብጉጅለ ጎስጓስ ጀን ዜድ ረገልት - ማለት "ሓላፍነት ጄን-ዜድ"፡ ዝተወደቡ ተቓውሞታት፡ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ትሑት ምወላ፡ ልዑል ዋጋ መነባብሮ፡ ምጉዳል ወጻኢታት መንግስትን ወተሃደራዊ ኣገልግሎትን ተቓውሞኦም ንምግላጽ እዮም።

   ኣብ ጀርመን ዝጀመማር ዘሎ ናዕቢ፡ ኣብ ፈረንሳ ብተመሳሳሊ ብመንእሰያት ዝምራሕ ህዝባዊ ተቓውሞ ስዒቡ'ዩ።

   እቲ ሰልፍታት ተቓውሞ ኣብ መጀመርታ ሰላማዊ ዝነበረ ዀይኑ፡ ለይቲ ናብ ናዕቢ እናምረሐ ከይዱ።

   ተወሰኽቲ ትሕዝቶታት፡

   - ጉጅለታት 'ኪዳን ንህልውና' ኣብ ካልኣይ መግለፂኦም እንታይ ኢሎም?

   - ሕቡራት ሃገራት፡ ኤርትራ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝቐጸለ ዘይሕጋዊ ማእሰርትን ምስዋር ሰባትን ደው ከተብል ጸዊዑ

   - ልኡላውነት ምስዘይክበር ጥዑይ ዝምድና ክህሉ ኣይክእልን'ዩ - ፕረዚደንት ኢሳይያስ

   - ሞስኮ ኣብ መንጎ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ንዘሎ ምትፍናን ተህድኦዶ ትኸውን?

7. 1 ሕዳር 2026ሰላም ከመይ ሓዲርኩምን ውዒልለኩምን፡ ናይ ውሽጢ ዓዲ ኣህጉራዉን ዓለምለኻውን ዜናታት ኣብ ገገዜኡ ናባኹም ከነብሎ ኢና ምሳና ጽንሑ

8. 1 ሕዳር 2026ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ካብ ናይ ሩስያ መገሻኡ ተመሊሱ

   ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፍወርቂን ንሱ ዝመርሖ ልኡኽን ኣብ ሩስያ ዝነበሮ ጻንሒት ወዲኡ ሎሚ ንጉሆ ናብ ኤርትራ ከምዝተመለሱ ሚኒስተር ዜና የማነ ገብረመስቀል በኤክስ ኣፍሊጡ።

   ፕረዚደንት ኢሳይያስን ልኡኹን ኣብ 3ይ ዋዕላ ሩስያን ኣፍሪቃን ንኽሳተፉ'ዮም ናብ ሩስያ ኣመሪሖም ቀንዮም።

   ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምስ ፕረዚደንት ቭላድሚር ፑቲን ኣብ ክልተኣዊ ርክብ ከምኡ’ውን ካልኦት ሓድሕዳዊ ኣገዳስነት ዘለዎም ጉዳያት ሰፊሕ ዝርርብ ከምዘካየደ ሚኒስተር የማነ ገብረመስቀል ኣብ ኤክስ ሓቢሩ።

   ኣብቲ ኣኼባ፡ ኤርትራን ሩስያን ኣብ ጽላታት ጸዓት፡ ቴክኖሎጂ፡ ዕደናን ሕርሻን ዘለወን ምትሕብባር ንምድልዳል ምስምመዐን'ውነእ እቲ ሚኒስተር ገሊጹ።

   ፕረዚደንት ኢሳይያስን ልኡኹን ምስ ሚኒስተር መጓዓዝያ ሬስያ ዲሚትሪ ያርዶቭ ብምርኻብ'ውን ኣብ ምዕባይ ትሕተ ቅርጺ ልምዓት ፕሮጀክትታት መጓዓዝያ መሬት፣ ባሕርን ኣየርን ሰፊሕ ክልተኣዊ ምትሕብባር ንምዕባይ ከምዝዘተዩ ክፍለት ተካኢሉ ኣሎ።

   ተወሰኽቲ ትሕዝቶታት፡

   - ሕቡራት ሃገራት፡ ኤርትራ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝቐጸለ ዘይሕጋዊ ማእሰርትን ምስዋር ሰባትን ደው ከተብል ጸዊዑ

   - ልኡላውነት ምስዘይክበር ጥዑይ ዝምድና ክህሉ ኣይክእልን'ዩ - ፕረዚደንት ኢሳይያስ

   - ሞስኮ ኣብ መንጎ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ንዘሎ ምትፍናን ተህድኦዶ ትኸውን?