TOOS, Sawirro cusub oo muujinaya khasaaraha weerarradii Iran ee saldhigyada Mareykanka

Tebin toos ah

1. Daqiiqad ka horSidee ayey u burbureen wada-hadalladii ganacsi ee Mareykanka iyo Kanada?

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Kanada iyo Mareykanka ayaa ku jira dagaal ganacsi oo sii xoogeysanaya, kaddib markii ay burbureen wada-hadalladii ganacsi ee dhammaadkii bishii Agoosto.

   Wada-xaajoodyadu waxay si adag u socdeen tan iyo bishii Luulyo, balse waayadii dambe waxa ay ahayeen kuwa burburay. Labada dhinac ayaa midba midka kale ku eedeeyay inuu fashiliyay heshiiskii hordhaca ahaa.

   Ra’iisul Wasaaraha Kanada, Mark Carney, ayaa sheegay in “isbeddelladii ugu dambeeyay ee Mareykanku ku sameeyay qodobbada uu soo jeediyay ay ahaayeen kuwo aan caddaalad ahayn, aan dhaqaale ahaan macquul ahayn, isla markaana shaki geliyay kalsoonida heshiis kasta oo la gaari karo.”

   Wakiilka ganacsiga Mareykanka, Jamieson Greer, ayaa sheegay in Kanada ay “diiday inay dhaqan geliso” qodobbadii la isku afgartay, inkastoo Mareykanku u soo bandhigay Kanada inay hesho “lula dhaqanka ugu wanaagsan marka loo eego dal kasta oo weyn oo badeecado u dhoofiya suuqayaga.”

   Intaas kaddib, Mareykanku wuxuu canshuuro dheeraad ah kusoo rogay qaybo muhiim ah oo ka mid ah wax-soo-saarka Kanada, oo ay ka mid yihiin birta, aluminiumka iyo alwaaxda. Waxa kale oo uu canshuur dheeraad ah oo dhan 50% ku soo rogay badeecooyin Canadian ah oo qiimahoodu gaarayo ku dhowaad 28 bilyan oo doollar oo Canadian ah ($20 bilyan; £15 bilyan).

   Jawaab ahaan, dowladda Ottawa waxay canshuuro gaaraya 50% ku soo rogtay badeecooyin Mareykan ah oo qiimahoodu yahay 28 bilyan oo doollar oo Canadian ah, kuwaas oo ay ka mid yihiin bir, alaabta guriga iyo funaanadaha suufka ah.

   Carney ayaa sheegay in Mareykanku “dalbaday wax badan, halka uu isaguna bixiyay wax aad u yar,” isagoo intaas ku daray in Kanada ay si “aan raalli ka ahayn” ugu jawaabayso canshuuraha si ay u ilaaliso danaha dalkeeda.

   Dhanka kale, Trump ayaa sheegay in Kanada ay rabto “faa’iidooyinka ay leedahay inay noqoto gobol ka tirsan Mareykanka, iyadoo aan dhab ahaantii gobol noqon,” taas oo ka tarjumaysa hadalladiisii soo noqnoqday ee ahaa in Kanada laga dhigo gobolka 51-aad ee Mareykanka.

   Waraar Dheeraad ah:

   Sawirro muujinaya khasaaro baahsan oo soo gaaray goobo ay Maraykanku ku leeyihiin dalalka Carabta kaddib weerarro ay Iiraan qaadday

   Dal Muslim ah iyo Israa'iil oo safaarado is dhaafsanaya, kadib heshiis ay gaareen

2. 49 Daqiiqadood ka horBeerka xoolaha oo la cuno ma daweyn karaa cudurada beerka ee ku dhaca bini'aadamka?

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Inta badan dadka waxay maqlaan talo ah: "cun beer si dhiiggaagu u fiicnaado," waxaana si gaar ah loogu sheegaa haweenka uurka leh ama dadka daciifka ah.

   Taasi waa sababta ay dad badani u jecel yihiin cunista beerka ari ama digaag, balse su'aashu waxay tahay: ma run baa arrintaas? Ma caawin kartaa cunista beerka digaag ama ari in ay yarayso dhaawaca ee bini'aadamka?

   Arrintan la xiriirta, Machadka Qaranka ee Caafimaadka ee Maraykanka (NIH) wuxuu sheegay in fitamiinno, bir (iron), borotiin iyo nafaqooyin kale oo badan laga helo beerka digaagga iyo ariga, sidoo kale waxaa laga helaa beerka lo'da iyo doofaarka.

   Dhanka kale, fitamiin A badan looma tixgeliyo mid u wanaagsan haweenka uurka leh.

   Hay'adda Caafimaadka Qaranka ee UK (NHS) ayaa sheegtay in haweenka uurka leh ay ka fogaadaan cunista beer badan, sababtoo ah heerarka sare ee fitamiin A ee ku jira waxay waxyeello u geysan karaan uurjiifka.

   Halkaan sii akhriso

3. Saacad ka horWar deg deg ah, Soomaaliya oo cambaareysay weerarrada Xuutiyiinta ku qaadayn deegaanno Sacuudiga ah

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   War qoraal oo ay soo saartay wasaaradda arrimaha dibadda Soomaaliya ayaa lagu sheegay in "Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya si adag u cambaaraynayso isku daygii lagu doonayay in diyaaradaha aan duuliyaha lahayn lagu bartilmaameedsado magaalada barakeysan ee Makkah iyo weerarradii u dambeeyay ee lagu qaaday deegaanno rayid ah oo ka tirsan Boqortooyada Sacuudiga".

   Wasaaradda ayaa intaas ku dartay in Soomaaliya si buuxda u garab taagan tahay Boqortooyada Sacuudiga oo uu "hogaamiya khaadimka Labada Masjid ee Barakaysan", lagu sheegay warsaxaafadeedka.

   Shalay ayey ahayd markii ay Dowladda Sacuudigu ay ku eedeesay in dagaallayannada Xuutiyiinta ee Yeman ka dagaallama ay isku dayeen in ay weeraraan magaalooyinka Makka iyo Madiina, taas oo ay in ay soo rideyn diyaarad aan duuliye ahayn oo ku socotay dhankaas.

   Dhanka, Xuutiyiinta ayaa iska beeniyey, kuna tilmaamay in ay tahay arrin been abuur ah.

   Sheekada qodobkaas oo faah faahsan

   Waraar Dheeraad ah:

   Sawirro muujinaya khasaaro baahsan oo soo gaaray goobo ay Maraykanku ku leeyihiin dalalka Carabta kaddib weerarro ay Iiraan qaadday

   Dal Muslim ah iyo Israa'iil oo safaarado is dhaafsanaya, kadib heshiis ay gaareen

4. 2 Saacadood ka horTrump oo olalahiisa ku galaya soo afjaridda dagaalka Iiraan

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa mar kale Arbacadii fiidkii, intii uu ka qaybgalayay munaasabad ololaha doorashada xilliga dhexe ee gobolka North Carolina, sheegay in Iraan ay doonayso heshiis.

   Mr Trump ayaa sidaas ka sheegay isu-soo-bax uu taageerayay musharraxa Jamhuuriga ee Senate-ka, Michael Wheatley, oo ka dhacay magaalada Gastonia:

   “Waxaan rajaynayaa in aan ku dhow nahay dhammaadka dagaalka. Waxay doonayaan inay heshiis gaaraan. Waan arki doonaa sida ay wax u socdaan.”

   Donald Trump ayaa marar badan ku cel celiyey in Iraan ay doonayso heshiis; hase yeeshee, wadaxaajoodyadii u dhexeeyay Maraykanka iyo Iraan bilihii u dambeeyay ma aysan horseedin heshiis waara, waxaana labada dal ay dhowr jeer qaadayeen tallaabooyin milatari oo ay ku beegsanayaan goobaha midba midka kale.

   Welwelka sii kordhaya ee cod-bixiyayaasha ee ku saabsan kor u kaca qiimaha, canshuuraha badeecadaha iyo qiimaha shidaalka, ee uu sababay dagaalka iyo xirnaanshaha marinka Hormuz, ayaa caqabad ku noqday musharraxiin badan oo Jamhuuri ah ka hor doorashada bisha November. Arrintan ayaa laga yaabaa inay ku dhiirrigelisay Donald Trump, ugu yaraan hadalladiisa dadweynaha, inuu kusoo daro inuu Iraan kala xaajoonayo arrimaha taagan oo uu soo afjaro dagaalka.

5. 2 Saacadood ka horWar deg deg ah, Congress-ka Maraykanka oo ansixiyay sharci cunaqabateyn cusub ku soo rogaya Iraan iyo Ruushka.

   

   Xigashada Sawirka, EPA/Shutterstock

   Aqalka Wakiillada Maraykanka ayaa meel mariyay sharci hor leh oo ballaarinaya cunaqabateynta ka dhanka ah Ruushka iyo Iraan, tallaabadaas oo lagu doonayo in cadaadis dheeraad ah lagu saaro dalalkaas sababo la xiriira dhaqdhaqaaqyadooda dhaqaale iyo milatari.

   Sharcigan oo loo yaqaan Lindsay O. Graham Russia and Iran Sanctions Act, ayaa Arbacadii lagu ansixiyay codad gaaraya 262 oo oggol ah iyo 159 oo diiday, kaddib markii uu Aqalka Senate-ka bishii Agoosto ku ansixiyay codad 86 oo oggol ah iyo 11 oo diiday. Hadda waxa uu sugayaa saxiixa Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump si uu noqdo sharci dhaqan gal ah.

   Sida uu dhigayo sharcigan, Maraykanku wuxuu cunaqabateyn ku soo rogi karaa saraakiisha Ruushka, hay’adaha maaliyadeed, bangiyada, iyo sidoo kale waaxyaha tamarta iyo difaaca ee dalalkaas.

   Intaa waxaa dheer, sharcigu wuxuu bartilmaameedsanayaa waxa loogu yeero “shadow fleet”, oo ah maraakiibta loo adeegsado daabulka saliidda Ruushka si looga baxsado cunaqabateynta caalamiga ah.

   Sharcigu wuxuu sidoo kale Madaxweynaha Maraykanka siinayaa awood uu canshuuraha badeecadaha ugu kordhin karo ilaa boqolkiiba boqol dalalka loo aqoonsado inay yihiin iibsadayaasha waaweyn ee saliidda iyo gaaska Ruushka.

   Dhanka Iran, sharcigu wuxuu kordhinayaa cunaqabateynta la xiriirta iskaashiga ay la leedahay Ruushka, gaar ahaan dhinaca milatariga.

   Sharcigu wuxuu sidoo kale muddo shan sano ah kordhinayaa ansaxnimada Iraan Sanctions Act ee la soo saaray 1996, laga bilaabo 2026 ilaa 2031. Tallaabadan ayaa looga gol leeyahay in la sii wado qaab-dhismeedka sharci ee hadda jira ee cunaqabateynta.

   Si kastaba ha ahaatee, sharcigu laguma sheegin liis cusub oo shaqsiyaad ama shirkado lagu soo rogayo cunaqabateyn. Taa beddelkeeda, wuxuu saldhig u noqonayaa in tallaabo laga qaado hay’adaha iyo shirkadaha Iran ee lagu ogaado inay ku lug leeyihiin iskaashi milatari oo ay la leeyihiin Ruushka.

6. 2 Saacadood ka horMuxuu u kala duwan yahay qiimaha shidaalka dalalka kale ee Afrika?

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Dhammaan dalalka qaaradda Afrika ma aha kuwo hodan ku ah saliidda, waxa ay kasoo dhoofsadaan qaaradaha kale. Qaar ka mid ah dalalka ayaa ku tiirsan inay shidaalka la sifeeyey ka soo dhoofiyaan dalal kale, halka qaar kalena ay haystaan kayd badan oo saliid ceeriin ah, aysan lahayn warshado sifeeya oo ku filan baahida gudaha.

   Dalalka ay ka mid yihiin Nigeria, Koonfur Afrika, Liibiya iyo Suudaan ayaa hodan ku ah saliidda, inkastoo qaar ka mid ah ay wajahaan caqabado waaweyn oo dhanka shidaalka ah.

   Haysashada khayraadka saliidda macnaheedu ma aha in muwaadiniinta dalkaasi ay heli doonaan shidaal jaban.

   Inkasta oo saliidda ceeriin lagu kala iibsado doollarka Maraykanka suuqyada caalamka, haddana qiimaha shidaalka laga iibiyo dadweynaha aad ayuu ugu kala duwan yahay dalalka. Arrintan waxaa la xiriiriyaa dhowr arrimood, oo ay ka mid yihiin kabista dowladda, canshuuraha, awoodda lacagta dalka, kharashka shidaalka la soo dhoofiyo iyo wax-soo-saarka gudaha.

   Hadda, qiimaha saliidda ceeriin ee suuqyada caalamka ayaa ka sarreeya 100 doollar foostadii, taas oo ay sabab u tahay colaadda Bariga Dhexe iyo caqabadaha ku yimid marinnada badda ee fududeyn jiray dhoofinta shidaalka, waana sababta ugu weyn ee keenta kala duwanaanta qiimaha shidaalka waddamada Afrika.

7. 4 Saacadood ka horDhiigga dahabka ah: Haddii aad leedahay dhiigga noocan ah waxaad leedahay dhiig qiimo badan

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Dhiigga la yidhaahdo Rh null oo mararka qaarkood loogu yeedho "dhiigga dahabka ah," waa nooca dhiigga ugu naadirsan adduunyada, iyadoo kaliya 50 qof ay haystaan.

   Dhiig-shubistu waa hannaan beddelay sidii la isku daawayn jiray wakhtiyadii hore. Marka uu qofku la kulmodhaawac culus, waxa lagu shubaa dhiig qof kale oo ay isku nooc yihiin si naftiisa loo badbaadiyo.

   Sii akhri: Dhiigga dahabka ah: Haddii aad leedahay dhiigga noocan ah waxaad leedahay dhiig qiimo badan

8. 4 Saacadood ka horWar deg deg ah, Wadahadallo dhexmaray Shiinaha iyo Iran oo la sheegay in ay guul ku soo dhamaaden

   

   Xigashada Sawirka, @araghchi

   Wasiirka Arrimaha Dibadda Iran, Cabbaas Caraqji, ayaa sheegay in wada-hadalladii uu Shiinaha kula yeeshay mas’uuliyiinta iyo dhinacyada kale ay si wanaagsan ku soo dhammaadeen.

   Caraqji ayaa sheegay in go’aannada hadda la gaaro ay saameyn weyn ku yeelan doonaan isu-dheellitirka istiraatiijiyadeed ee gobolka mustaqbalka.

   Qoraal uu ku baahiyay baraha bulshada ayuu ku sheegay in Iran ay si weyn u qiimeyso iskaashiga istiraatiijiyadeed ee muddada dheer kala dhexeeya Shiinaha.

   Wuxuu sheegay in afar mabda’ oo uu soo jeediyay Madaxweynaha Shiinaha, Xi Jinping, ay muhiim u yihiin nabadda gobolka, ayna lagama maarmaan tahay in si dhab ah loo dhaqan-geliyo.

9. 4 Saacadood ka horMa dhabbaa warkaan ku saabsan quraacda subaxdii la cuno

   

   Xigashada Sawirka, Youtube

   Dhammaanteen waxaan maqalnaa talada ah cunnitaanka quraac wanaagsan subaxdii ay faa'iido inoo leedahay inta aynu ku guda jirno maalintii, laakiin taasi micnaheedu miyay tahay cuntadan xaqiiqdii inay inaga dhigto kuwo caafimaad qaba oo diyaarsan, ama si kale ayay ula xiriirtaa?

   Waxaa jira oraahyo qadiimi ah oo tilmaamaya sida "Kaarootadu waxa ay hagaajisaa aragtida indhaha" iyo "Santa Claus uma keeno haddiyado carruurta aan dhaqanka wanaagsanayn,''

   Sii akhri: Quraacdu dhab ahaan ma tahay cuntada ugu muhiimsan maalinkii mise sabab ayay u tahay kororka miisaanka?

10. 4 Saacadood ka horMareykanka oo fiisaha u diiday madaxweynaha Falastiin iyo faahfaahin ku saabsan arrinkaan

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Sida ay wararku sheegayaan, dowladda Mareykanka ayaa mar kale diiday codsiga fiisaha madaxweynaha Maamulka Falastiin, Maxamuud Cabbaas, si uu uga qeybgalo shirka Golaha Guud ee Qaramada Midoobay.

    Tani waxay noqonaysaa sannadkii labaad oo xiriir ah ee Cabbaas laga hor istaago inuu si shaqsi ah uga qeybgalo shirka.

    Sannadkii hore, Cabbaas khudbaddiisa sannadlaha ah ee Golaha Guud wuxuu jeediyay isagoo adeegsanaya muuqaal toos ah.

    Shirka Golaha Guud ee Qaramada Midoobay ayaa caadiyan bisha September lagu qabtaa magaalada New York, iyadoo madaxda dalalku ay khudbado ka jeediyaan arrimaha iyo caqabadaha caalamka.

11. 8 Saacadood ka horDaraasad: Raggu waa in ay iska ilaaliyaan dawooyinkan oo halis ku ah awoodooda

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Daraasado kala duwan ayaa lagu ogaaday dawooyin saamayn wayn ku yeesha awoodda ragannimada, si joogto ahna loo isticmaalo.

    Liiska hoos ku xusan waa dawooyinka ay habboon tahay in ay iska ilaaliyaan ragga, si aysan hoos ugu dhicin awooddooda ragannimo.

    Nolosha gogosha waa mid ka mid ah baahiyaha ugu waawayn ee bani'aadanka, hase yeeshee mararka qaar waxaa ku yimaada caqabado.

    Sababo kala duwan ayaa keeni kara caqabadahaas, balse qaarkood waxaa mas'uul ka ah lix nooc oo daawooyin ah, sida lagu shaaciyay Wakaaladda Wararka ee ANI, oo xog gaar ah kasoo diyaarisay mowduucan.

    Sii akhri: 6 dawo oo awoodda ragga hoos u dhigta, aadna loo isticmaalo

12. 8 Saacadood ka horWar deg deg ah, Maxey ahayd farriintii uu diray duuliyihii Mareykanka ee diyaaraddii uu waday lagu soo riday gudaha Iran?

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Mid ka mid ah laba sarkaal oo ka tirsanaa Ciidanka Cirka Mareykanka, kuwaas oo diyaaraddooda dagaalka ee F-15E lagu soo riday hawada Iran bishii Abriil, ayaa markii ugu horreysay ka hadlay wixii dhacay.

    Sarkaalkan oo loo yaqaan "Bravo", ayaa sheegay in markii gantaalku ku dhacay diyaaradda ay ahayd "sida tareen xamuul ah oo ku dhacay oo kale."

    Wuxuu sheegay inuu dhaawacyo dhowr ah la kulmay kadib markii diyaaraddii ay burburtay, isla markaana uu isku dayay inuu ka baxsado ciidamada Iran isagoo wata baarashuud waxyeello soo gaartay.

    Diyaaradda ayaa 3-dii Abriil lagu bartilmaameedsaday dhul buuraley ah oo koonfur ka xiga magaalada Isfahan.

    Sii akhri: Duuliyihii diyaaradda F-15 e Mareykanka oo markii ugu horreysay ka sheekeeyay 50 saacadood oo uu ku dhuumanayay buuraha Iran

13. 8 Saacadood ka horWar deg deg ah, Weli halkaad nagala socotaan waa BBCSomali.com, waxaan halkaan idinkugu soo gudbinaynaa wararkii ugu dambeyay ee caalamka ka dhacaya, iyadoo si degdeg ah aan idinkugu soo tebineyno. Soo dhawaada mar kale

    

14. 8 Saacadood ka horWar deg deg ah, Askarta Mareykanka ee Bariga Dhexe oo qiray in Iran khasaare xooggan gaarsiisay saldhigyadooda

    

    Xigashada Sawirka, CBS News

    Sawirro muujinaya burbur baahsan oo soo gaaray goobo dhowr ah oo Mareykanku ku leeyahay Bariga Dhexe kadib weerarradii Iran ayaa ay heshay CBS, oo ah bahwadaagta BBC ee Mareykanka.

    Sawirrada oo ay bixiyeen xubno ka tirsan ciidamada Mareykanka ee hadda shaqeeya ayaa muujinaya diyaarad radar ah oo qayb ka mid ah ka go’an, gaadiid iyo dhismayaal si weyn u burburay.

    Sawirrada oo aan taariikh lagu xusin ayaa laga qaaday saldhigyo iyo goobo Mareykanku ku leeyahay Sacuudiga iyo Kuwait.

    Mid ka mid ah askarta, oo CBS aysan magaciisa shaacin, ayaa sheegay: “Khasaaraha soo gaaray saldhigyadeenna waa mid aad u weyn, balse shacabka Mareykanka looma sheegin.”

    Aqalka Cad ayaa BBC u sheegay inay arrintan ay kala xiriirto Taliska Dhexe ee Mareykanka CENTCOM, balse CENTCOM isla markiiba kama aysan jawaabin codsiga BBC ee faahfaahinta lagu dalbaday.