Sidee aabbe iyo wiilkiisu u badbaadiyeen Soomaali iyo dad kale oo ku jiray huteelkii gubtay ee Delhi?

Dab aad u xooggan oo khasaare gaystay ayaa ka kacay hudheel ku yaalla aagga Malviya Nagar ee magaalada Delhi, maalinti Arbaca ee todobaadkii la soo dhaafay. Dabkaas waxaa ku dhintay 21 qof. Waxa ka mid ahaa 11 qof oo ay soomaali ku jirto iyo muwaadiniin kale oo u dhashay dalal shisheeye.

Inta badan dadkaasi waxay halkaas u joogeen sidii ay u daryeeli lahaayeen eheladood oo caafimaad u soo raadsaday halkaas.

Xilligii ay masiibadan dhacaysay, hal arrin ayaa soo jiidatay indhaha dhammaan dadka. Taas oo ahayd in ku dhowaad 12 illaa 15 qof ay naftooda badbaadiyeen iyagoo ka soo booday daaqadaha hudheelka kuna soo dhacay furaashyo lagu goglay waddada waddada dhexeeda.

Arrintaas geesinimada iyo garashada leh waxaa sameeyey Riyazuddin iyo wiilkiisa Arman Mansuri, kuwaas oo lahaa dukaan joodariyaal ah oo ku yaalla ka horjeedka hudheelka gubanayay.

Ma ahan oo kaliya inay caawiyeen dadkii ku dhaawacmay sidii looga soo saari lahaa goobta, laakiin waxay sidoo kale siinayeen go'yaal iyo dhar muhiim ah si dad badan loogu diro cisbitaalka.

Si kastaba ha ahaatee, intii ay ku guda jireen hawlgalkan gurmadka ah, inta badan alaabtii dukaankooda waxay noqotay mid burburtay ama baaba'day. Ilaa hadda ma jiraan mas'uuliyiin ka tirsan maamulka oo u soo istaagay inay u magdhabaan khasaarihii hantiyadeed ee soo gaadhay.

In kasta oo ay taasi jirto, haddana, waxay ku qanacsan yihiin in ay gacan ka geysteen badbaadinta nolosha dadka. Waxay sidoo kale sheegeen in haddii uu furnaan lahaa albaabka labaad ee looga baxo hudheelka, la badbaadin lahaa nolosha dad kale oo badan.

Qaabka ay dadka u badbaadiyeen

Arman Mansuri, oo dukaan bustayaal iyo furaashyo lagu gado ku leh suuqa Hauz Rani, ayaa subaxnimadii abaaro 8:30-kii tagay goobta kaddib markii loo sheegay in dab uu ka kacay hudheelka ka soo horjeeda dukaankiisa. Wuxuu arkay dabaqa hoose oo gubanaya iyo dad jahawareersan, inkastoo dabku aanu dusha u bixin xilligaas. Intii ay taasi socotay, nin ka soo cararay gudaha ayaa muraayadaha hudheelka dibadda kaga jebiyey si uu dadka u caawiyo, laakiin dib uma uu laaban karin sababtoo ah dabka oo aad u sii xoogaystay.

Maaddaama ay subax hore ahayd, macaamiishii hudheelka dhammaantood waa ay jiifeen, waxaana joogay kaliya dhowr qof oo shaqaale ah. Arman wuxuu sheegay in dabku u ku faafay si xawaare leh, taasi oo xidhay badbaadadii oo adkaysay in la galo ama laga soo baxo gudaha. Markii uu qiiqu gaadhay dabaqa koowaad iyo dabaqyada ku xiga ee kore, dadkii ku xannibnaa waxay bilaabeen in ay qayliyaan iyagoo ku dhawaaqaya "na caawiya... na caawiya".

Arman Mansuri ayaa yirdh: "Aniga iyo dadka kale waxaan dukaanka ka soo saarnay furaashyo waaweyn, waxaana ku gogolnay waddada. Dadkii ku jiray dabaqa koowaad iyo labaad ayaa naftooda badbaadiyey iyaga oo soo boodaya; inkasta oo ay waxoogaa ku dhawacmeen, haddana way badbaadeen."

Maxaa ka dhacay goobta uu dabku ka kacay?

Waxay sheegeen in dabku uu si kedis ah u xoogaysan lahaa, haddii aanay dadka dariska ah u soo gurman lahayna ay masiibadu ka khasaare badnaan lahayd middan, dadka badbaadayna noloshooda la waayi lahaa. Riyazuddin ayaa sidoo kale xusay in ay dukaankooda ka bixiyeen go'yaal, bustayaal iyo dhar kale oo muhiim ah si loogu qaado meydadka dadkii ku dhintay masiibadaas.

'Ku qanacsanaanta badbaadinta nolosha dadka kale'

Arman ayaa sheegay in uu ku faanayo in uu doortay badbaadinta dadka halkii uu hantidiisa ka fikiri lahaa, wuxuuna yidhi: "Alaabta luntay lix bilood ama sannad gudaheed waa lagu soo kabsan karaa. Waxaa iga khasaaray ku dhowaad 150,000 ilaa 200,000 oo rupee, laakiin taasi waxba micne ma leh marka loo eego nafta dadka badbaaday." Dharka iyo furaashyadii loo adeegsaday gurmadka awgiis, dukaankii Arman waxaa soo gaadhay khasaare weyn, alaabtiina waxay noqotay mid aan dib loo iibin karin.

Markii Arman la weydiiyay in maamulku la soo xidhiidhay, wuxuu yidhi: "Xildhibaan Satish Upadhyay ayaa ii yimid, wuu na bogaadiyey, wuxuuna sheegay in ay isku dayi doonaan in ay na caawiyaan." Sidoo kale, Riyazuddin ayaa xusay in suuqu uu markii horeba u liitay, haddana uu khasaaruhu dukaanka ku habsaday iyadoo gabadhoodii aroos u diyaarsan yahay. Waxay sheegeen in ay ku qanacsan yihiin badbaadinta dadka, laakiin khasaaraha hantiyadeed uu dhibaato weyn ku keenay.

Riyazuddin ayaa yidhi: "Khasaaraha dhan 150,000 ilaa 200,000 oo rupee aad buu noogu weyn yahay maaddaama aan nahay ganacsato yaryar, waxaana haysannaa lix gabdhood iyo hal wiil, iyadoo labo bilood ka dibna uu jiro arooska gabadhayda. Caawinaad haddaan weyno xaalku wuu adkaanayaa."

Wuxuu sidoo kale sheegay inay dad badan badbaadi lahaayeen haddii aanu dabku ka kici lahayn albaabka hoose ee laga baxo, iyo haddii ay furan lahayd irid kale oo qufulnayd, taasi oo ay markii dambe kooxda dembi-demisku jabiyeen si ay u soo saaraan dad nool iyo kuwo meydad ahba.