Maxaa laga filayaa doorashooyinka qaranka Itoobiya?

Calanka Itoobiya

Xigashada Sawirka, Getty Images

Published
Waqtiga akhriska: 3 daqiiqo

Itoobiya ayaa la filayaa in dhowr todobaad gudahood ay ka qabsoonto doorashadii 7aad ee Doorashooyinka Qaranka.

Waxaa gabogabo ah waqtigii loo qabtay ololaha xisbiyada, kuwaas oo ka qeyb-galaya doorashooyinka

Ra'iisul Wasaaruhu wuxuu ku boorriyay codbixiyeyaasha isdiiwaangeliyay inay baxaan oo ay codkooda dhiibtaan maalinta doorashada, balse taas bedelkeeda, xisbiga Kongareeska Federaalka ee Oromada oo aan si ballaaran uga qeyb-qaadan ololaha doorashooyinka ayaa ku tilmaamay kuwo "ciyaar" ah.

Jabhaddaan waxay ka mid tahay xisbiyada ka qayb qaadanaya doorashooyinka aadka u xiisaha badan, sida laga soo xigtay Guddiga Doorashooyinka Qaranka, in ka badan 50 milyan oo muwaadiniin ah ayaa iska diiwaan geliyay inay codeeyaan.

Dhowr xisbi ayaa sidoo kale tartami doona, xisbiyada Xisbiyada siyaasadda ayaa dhanka kale ka cabanaya dhibaatooyin amni iyo jaaniska ay haystaan inuu yaryahay marka la eegayo saaxadda siyaasadda dalka Itoobiya.

Si kastaba ha ahaatee, maamulka Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed ayaa hor u sheegay inay qaban doonaan doorashooyin ka duwan kuwii hore.

Sarkaal ka tirsan ABO Lammii Beenyaa ayaa u sheegay BBC in ABO ay ku tartami doonto gobollo kala duwan oo Itoobiya ah.

"Uma dagaalami doonno oo keliya inay xukunka ka tuurno laakiin sidoo kale waxa aan u dedaali doonaa inaan helno codka dadka Oromada ah ee dhammaan qaybaha dalka," ayuu yiri.

Dowladda hadda jirta waxay xukunka ku timid dibadbaxyo dadweyne, gaar ahaan bannaanbaxyo ay dhalinyaro hogaamineysay.

Iska gudbi, siina wada aqrinta
BBC Somali WhatsApp

Warbixinada qotada dheer iyo wararka BBC Somali oo toos kuugu imanaaya WhatsApp.

Halkaan kaga soo biir

Dhamaadka xayeysiinta

"Dhalinyarada dalkan ma laha dowlad," ayuu yiri Lammi, isagoo ka hadlaya dhibaatooyinka shaqo la'aanta iyo kuwa kale ee ay qabaan dhallinyarada Itoobiya.

"Wuxuu ku jiraa dalka saboolnimo ceeb ah. Intaas oo keliya ma aha, saboolnimadu waxay niyad jabisay aragtida dadweynaha waxayna mugdi gelisay amustaqbalkooda, waxayna dib ugu laabanayaan guryadooda," ayuu yidhi.

Sababtan awgeed, wuxuu sheegay in xisbigiisu uusan ka shaqayn doonin oo keliya sidii uu dhalinyarada u awoodsiin lahaa dhaqaale ahaan, laakiin sidoo kale uu ka shaqeenayo sidii uu uga saari lahaa "walaacyada guud ee bulshada".

Muddo dheer, Xisbiga ABO wuxuu si firfircoon ugu lug lahaa siyaasadda Itoobiya. wuxuu BBC-da u sheegay inuu ka qayb galayo doorashada toddobaad ee doorashooyinka "si looga fogaado in KFO ay joojiso".

Guddoomiyaha xisbiga, Prof. Mara ayaa sheegay in doorashada laga qeyb-qaato aysan ahayn wax micno weyn ku fadhiya. "Wax micno ah masameeneyso in aan ka qayb qaadanno ilaa aan nafteena been u sheegno oo aan qarankeena been u sheegno... ilaa aan nabad iyo xasillooni ku soo dabaalno doorashooyinka, ilaa aan keenno nidaam dimuqraadi ah," ayuu yiri.

"Yaa been u sheegi doonnaa haddii aan halkaas galno oo aan tiyaatar sameyneyno? Ma been ayaan isku sheegaynaa mise been ayaan u sheegaynaa qarankeena?" ayuu intaas raaciyey guddoomiyaha.

Xisbiga Oromada ee Federalist Congress ayaa soo magacaabaya lix musharax doorashada, wuxuuna sheegay inay hore u soo magacaabeen "qiyaastii kun" musharax.

"Afar waxay ka yimaadeen Finfinnee, midna wuxuu ka yimid Dirre Dhawaa, halka midna uu ka yimid Harar, Oromiya ma joogno".

Dhanka kale, mar uu soo hadal qaaday tan dooorashu ayuu ku tilmaam 'wax ciyaar ah', isaga oo yiri "dowladdu way ogtahay mucaaradkuna way ogyihiin".

Si kastaba ha ahaatee, Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed ayaa qaba aragti taas ka duwan, isaga oo markii uu dirayey farriinta hambalyada Ciidda Al-Adha, soo hadal qaaday doorashooyinka, "Dimuqraadiyaddu ma guulaysan karto iyada oo aan la helin ka qaybgal dadweyne, doorasho la'aanteedna, ka qaybgalka dadweynaha ma dhammaystirmi karo," ayuu yiri, waxa uuna ugu baaqay muwaadiniinta inay baxaan oo ay codeeyaan maalinta doorashada, waxa uuna intaas raaciyey in doorashooyinka sanadkan ay noqon doonaan aasaaska nidaamka dhismaha qaranka, ayuu yiri.

Doorashadii u dambeesay ee lixaad waxaa ku guuleystay xisbiga uu aasaasay Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed, Badhaadhina.