چرا والدین فلسطینی از فرستادن فرزندانشان به مدرسه هراس دارند؟

در نخستین روز سال تحصیلی جدید فلسطینیان، مدیر مدرسه پسرانه المغیر پیش از سپیده‌دم به محل کارش رسید. او در حالی از کنار حصارهای تازه نصب‌شده سیم خاردار و دروازه‌های تقویت‌شده مدرسه عبور می‌کرد که خورشید به‌آرامی از میان درختان زیتون پیرامون این روستا، در عمق کرانه غربی اشغالی، سر برمی‌آورد.

بسام عساف به من گفت: «ما می‌ترسیم. دانش‌آموزان می‌ترسند و والدینشان هم نگرانند.»

امسال، در موج فزاینده خشونت شهرک‌نشینان علیه فلسطینیان، شش نفر در المغیر کشته شده‌اند که سه نفر از آن‌ها دانش‌آموز همین مدرسه بودند. یکی از آنان، اوس النعسان ۱۴ ساله، در ماه آوریل مقابل دروازه مدرسه به ضرب گلوله یک شهرک‌نشین کشته شد.

وحید ابونعیم، معلم زبان انگلیسی که برادرش جهاد نیز در همان حمله به دست یک سرباز اسرائیلی کشته شد، می‌گوید: «داخل کلاس بودم که دو دانش‌آموز خردسال شتابان آمدند تا بگویند شهرک‌نشینان نزدیک دیوار مدرسه‌اند.»

زمانی که او تلاش می‌کرد دانش‌آموزان را به جای امنی در داخل در ورودی مدرسه منتقل کند، شهرک‌نشین به سمت آن‌ها شلیک کرد. ویدئوی ضبط‌شده با گوشی تلفن همراه، لحظه تیر خوردن اوس را نشان می‌دهد: «وقتی او را به پشت برگرداندم، خون زیادی دیدم که از بینی و دهانش می‌آمد و گلوله‌ای را در سرش دیدم. او را از دست دادیم.»

وحید ابونعیم می‌گوید، در حالی که دانش‌آموزان پشت دیوارهای کلاس‌هایشان پنهان شده بودند یا روی زمین دراز کشیده بودند، گلوله‌ها همچنان به ساختمان مدرسه اصابت می‌کرد.

ارتش اسرائیل همان زمان در بیانیه‌ای اعلام کرد به سمت خودروی حامل «غیرنظامیان از جمله یک سرباز ذخیره» سنگ پرتاب شده بود و آن سرباز ذخیره از خودرو پیاده شد و به سمت مظنونان شلیک کرد.

رسانه‌های اسرائیلی گزارش دادند آن سرباز ذخیره بعدا از خدمت معلق شد و تحقیقاتی در این باره آغاز شد.

از آن روز، همراه با آمار تلفات، ترس والدین هم افزایش یافته است.

در تابستان، دو دانش‌آموز دیگر در جریان حملات شهرک‌نشینان و یورش‌ها به روستا به دست نیروهای اسرائیلی کشته شدند و همین طور یک جوان ۱۹ ساله که تازه مدرسه را ترک کرده بود.

در هر دو مورد، ارتش اسرائیل اعلام کرد نیروهایش به عوامل «یک اغتشاش خشونت‌آمیز» پاسخ داده‌اند.

با وجود سه نیمکت خالی در کلاس‌های درس، برخی از والدین تمایلی نداشتند فرزندان خود را برای سال تحصیلی جدید به مدرسه بفرستند.

مدرسه درست در حاشیه روستای المغیر، روستایی منزوی در شمال شرقی رام‌الله، قرار دارد؛ روستایی که به‌تدریج در محاصره پایگاه‌های شهرک‌نشینان یهودی قرار گرفته است. همچنین نیروهای اسرائیلی به طور منظم با برپایی ایست‌های بازرسی موقت در ورودی روستا، رفت‌وآمد به آن را محدود می‌کنند.

بسام العساف برای اطمینان‌دادن به والدین، حصاری بلند از سیم خاردار پیرامون محوطه مدرسه نصب کرده و دروازه‌های آن را تقویت کرده است. گروه‌هایی از نیروهای امداد اورژانس در جاده مقابل مدرسه مستقر شده‌اند و چند تن از والدین نیز داوطلب شده‌اند در طول روز بیرون مدرسه بمانند تا لایه‌ای دیگر از حفاظت را فراهم کنند.

هارون بشاره که پسرهایش در مقاطع اول و دوم ابتدایی درس می‌خوانند، گفت: «آمدم چون این کار باعث می‌شود کودکان احساس کنند والدینشان همراهشان هستند، امنیت دارند و نوعی احساس آرامش به آنها می‌دهد. امسال بیشتر نگران فرزندانمان هستیم. می‌دانیم اوضاع مدرسه امن نیست.»

او البته گفت که این ترس با عزمی راسخ همراه شده است تا اجازه ندهند تهدید حملات شهرک‌نشینان آن‌ها را مجبور به ترک محل کند.

دانش‌آموزان که برای نخستین صف‌بندی صبحگاهی در حیاط صف کشیده بودند، دستورالعمل‌هایی را شنیدند که معلمان طول روز بارها و بارها تکرار کردند: اگر سربازان یا شهرک‌نشینان به مدرسه نزدیک شدند، فریاد نزنید، نزدیک آن‌ها نروید و واکنشی نشان ندهید.»

کمی بیش از یک ساعت پس از آغاز کلاس‌ها، شهرک‌نشینان از پنجره‌های مدرسه دیده شدند: دو مرد که گوسفندان را در چندصد متری مدرسه از میان زمین‌های کشاورزی فلسطینی‌ها عبور می‌دادند، در حالی که سربازان اسرائیلی نزدیک آن‌ها ایستاده بودند.

چند دقیقه بعد، شهرک‌نشین دیگری با گله‌ای از گوسفندان ظاهر شد.

ابونعیم گفت: «آن‌ها از آوریل به روستا نزدیک‌تر شده‌اند. پیش‌تر گوسفندان خود را پشت این [تپه] نگه می‌داشتند، اما الان سربازان، شهرک‌نشینان را تا خود روستا می‌آورند.»

ما ازارتش اسرائیل خواستیم درباره تمام ادعاهای مطرح‌شده در این گزارش توضیح دهند اما پاسخی دریافت نکردیم.

تمامی شهرک‌های اسرائیلی در کرانه غربی اشغالی طبق حقوق بین‌الملل غیرقانونی هستند. بسیاری از پایگاه‌های کوچک و موقت شهرک‌نشینان که اطراف المغیر به شکل قارچ‌گونه رشد کرده‌اند، طبق قوانین خود اسرائیل هم غیرقانونی محسوب می‌شوند.

اما یکی از کادر آمبولانس‌های مستقر در بیرون مدرسه گفت که سربازان اسرائیلی به جای برچیدن شهرک‌های غیرقانونی، پشتیبانی و تسهیل یورش‌های شهرک‌نشینان به روستا را آغاز کرده‌اند.

هادی نعسان، راننده آمبولانس در روستا، گفت در سال گذشته رفتار نیروهای اسرائیلی تغییر کرده است و افزایش آمار کشته‌شدگان و مجروحان فلسطینی در مغیر طی امسال نشان‌دهنده همین تغییر است.

او گفت: «در ابتدای سال ۲۰۲۵، حملات شهرک‌نشینان به دلیل مداخله ارتش کم بود. در سال ۲۰۲۶ اوضاع کاملا تغییر کرد: شهرک‌نشینان تحت حمایت کامل سربازان اشغالگر قرار گرفتند. امسال آمار شهیدان بالاتر است، تعداد مجروحان نیز بسیار بیشتر شده و آمار کودکان مجروح هم افزایش یافته است.»

هادی همراه با دیگر ساکنان المغیر معتقد است که برخی شهرک‌نشینان اسرائیلی اکنون عمدا کودکان را هدف می‌گیرند تا به بزرگسالان روستا فشار بیاورند که خانه‌های خود را ترک کنند.

طبق گزارش کمیسیون تحقیق سازمان ملل که در ژوئن منتشر شد، حملات شهرک‌نشینان «کودکان را به عنوان بخشی از یک استراتژی قهرآمیز گسترده‌تر برای بیرون راندن فلسطینی‌ها از زمین‌هایشان به کار گرفته است.»

این گزارش «الگویی از هدف قرار دادن آگاهانه کودکان فلسطینی توسط شهرک‌نشینان» را در حالی که آن‌ها نزدیک خانه‌های خود بازی می‌کردند، به مدرسه می‌رفتند و برمی‌گشتند، مشغول کشاورزی بودند یا دام‌ها را می‌چراندند، توصیف کرد که «فضا‌های روزمره را به مکان‌های ترس تبدیل کرده است.»

اسرائیل این گزارش را «یک ادعای دروغین و افتراآمیز» خواند و آن را رد کرد.

سامی ابورحمه، دامدار، مطمئن است که برخی شهرک‌نشینان مسلح و خشن کودکان را هدف قرار می‌دهند.

در اواخر ژوئیه، سلیم، پسر نه ساله‌اش، زمانی که با خواهر و برادرهایش در چراگاه گوسفندان خانواده، بیرون المغیر بازی می‌کرد، هدف تیراندازی قرار گرفت و مجروح شد. گلوله هنوز در بازوی او باقی مانده است.

تصاویر دوربین‌های مداربسته مزرعه نشان می‌دهد که سلیم اشاره می‌کند و سر والدینش فریاد می‌زند که شهرک‌نشینان در حال نزدیک شدن هستند، او پیش از شنیده شدن صدای دو شلیک، همراه با خواهر و برادرها و مادرش به سمت پناهگاه می‌دود. در تصویر دیده می‌شود که سلیم شانه خود را می‌گیرد.

سامی به من گفت: «در آن لحظه دیگر فکر نمی‌کنی؛ فقط می‌ترسی. هراس از این که خدای نکرده [مهاجم] به قصد کشتن شلیک کرده باشد. نخستین چیزی که به ذهنت می‌رسد از دست دادن باارزش‌ترین دارایی‌ات است.»

او گفت مردی که به پسرش شلیک کرد، در یک پایگاه غیرقانونی شهرک‌نشینان زندگی می‌کرد که ماه ژوئن کنار مزرعه ظاهر شد و هفته قبل از آن نیز به سمت سلیم در همان منطقه شلیک کرده بود: «دیگر احساس نمی‌کنی توانایی حفظ امنیت آن‌ها را در خیابان یا حتی در مدرسه داری. شهرک‌نشینان نمی‌خواهند ما اینجا بمانیم، [می‌خواهند احساس کنیم] انگار اینجا هیچ آینده‌ای برای ما وجود ندارد.»

سامی می‌گوید که آخرین چوپانی است که در منطقه باقی مانده و دیگران همگی بر اثر حملات شهرک‌نشینان متواری شده‌اند.

او گفت شهرک‌نشینی که به پسرش شلیک کرده بود، بارها به این خانواده گفته بود که زمین خود را ترک کنند: «هر قدر هم که برای ماندن مصمم باشی، وقتی شهرک‌نشینان شروع به شلیک به بچه‌هایت می‌کنند چه می‌کنی؟»

شورای منطقه‌ای شهرک‌نشینان به ما گفت که یک سرباز، در زمانی که خارج از نوبت خدمت بود، به ظن دست داشتن در این تیراندازی بازداشت شده است.

این شورا در بیانیه‌ای اعلام کرد: «ما از آسیب رسیدن به افراد بی‌گناه، چه یهودی و چه عرب، ابراز تاسف می‌کنیم و با هرگونه اقدام خشونت‌آمیزی که ناقض قانون باشد، مخالفیم.»

در ادامه این بیانیه آمده است که شورا «تلاش برای نسبت دادن اقداماتی که هنوز در جریان تحقیقات درباره آنها نتیجه‌گیری نشده، به کل جامعه شهرک‌نشینان یهودی در یهودا و سامره را رد می‌کند؛ همچنین ادعای بی‌اساس مبنی بر اینکه چرای قانونی گوسفندان یا حضور یهودیان در این منطقه بخشی از برنامه‌ای عمدی برای آسیب رساندن به کودکان یا بیرون راندن ساکنان از خانه‌هایشان است، مردود می‌داند.»

المغیر بخشی از الگویی است که در سراسر کرانه غربی اشغالی در حال رخ دادن است؛ با پایگاه‌های غیرقانونی بیشتر شهرک‌نشینان که روستاهای فلسطینی را محاصره می‌کنند، حمایت بیشتر نیروهای اسرائیلی از شهرک‌نشینان و کشیده شدن حملات از مزارع و چراگاه‌ها به مناطق مسکونی که زنان و کودکان بیشتر در معرض خطر قرار دارند.

طبق آمار سازمان ملل امسال تعداد فلسطینیانی که در جریان حملات شهرک‌نشینان توسط سربازان اسرائیلی یا شهرک‌نشینان مجروح شده‌اند، به‌شدت افزایش یافته و به طور میانگین به سه مجروح در روز رسیده است و آمار جراحات مستقیم ایجادشده توسط خود شهرک‌نشینان نیز بالاتر است.

این افزایش با گسترش شهرک‌های اسرائیلی و پایگاه‌های شهرک‌نشینان در کرانه غربی همراه بوده است.

تمامی شهرک‌های اسرائیلی در کرانه غربی طبق حقوق بین‌الملل غیرقانونی هستند و دولت به دلیل طرفداری از شهرک‌سازی تحت فشارهای بین‌المللی فزاینده‌ قرار دارد.

دستگیری برخی شهرک‌نشینان خشن و طرح گزارش‌شده نخست‌وزیر اسرائیل برای برچیدن پایگاه‌های غیرقانونی در کرانه غربی، تاکنون مانع حملات نشده و به فلسطینیانی که می‌گویند، پایگاه‌های قبلا تخریب‌شده توسط مقامات اسرائیلی به‌سرعت بازسازی شده‌اند، اطمینان خاطر نداده است.

در حالی که کمتر از دو ماه تا انتخابات اسرائیل باقی مانده، وزارت دارایی اسرائیل طرح‌هایی را برای اختیار گرفتن ثبت اسناد زمین‌ها در کرانه غربی و بیت‌المقدس شرقی پیش برد که از سوی سازمان دیده‌بان شهرک‌سازی «اکنون صلح» به عنوان «گامی روشن به سوی الحاق» توصیف شد.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، خشونت شهرک‌نشینان را به یک اقلیت بسیار کوچک افراطی نسبت داده و در مصاحبه تلویزیونی اخیر خود آن‌ها را «۱۵۰ بزهکار نوجوان» توصیف کرده است.

از ابتدای سال ۲۰۲۵،سازمان ملل کشته شدن ۳۱۶ فلسطینی به دست نیروهای اسرائیلی یا شهرک‌نشینان و مجروح شدن بیش از ۵۶۰۰ نفر را ثبت کرده است. این سازمان می‌گوید در همین مدت ۲۰ اسرائیلی کشته شده‌اند، از جمله یک کودک و هشت عضو نیروهای امنیتی و ۱۲۳ اسرائیلی نیز مجروح شده‌اند.

والدین فلسطینی که با وجود افزایش خشونت شهرک‌نشینان در روستاهایی مانند المغیر مانده‌اند، حالا بیش از پیش با ترس از دست دادن فرزندانشان در صورت ماندن در زمین‌های خود روبرو هستند.