چرا در قلب سرمایه‌داری جهان، سوسیالیست‌ها در حال قدرت گرفتن‌ هستند؟

«سرمایه‌داری نظامی است که طبقه صاحب ثروت و مالکیت آن را برای بهره‌کشی از بقیه ما و به سود خود طراحی کرده است. ما باید آن را با سوسیالیسم دموکراتیک جایگزین کنیم؛ نظامی که در آن مردم عادی در محل کار، محله‌ها و جامعه خود از حق اظهار نظر و نقش واقعی در تصمیم‌گیری‌ها برخوردار باشند.»

این استدلالی است که سازمان «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا»، معروف به «دی‌اس‌ای»، در وب‌سایت خود مطرح می‌کند، جنبشی چپ‌گرا که از سال ۲۰۱۸ در کشوری که قلب سرمایه‌داری جهان دانسته می‌شود، به‌طور فزاینده‌ای اهمیت و نفوذ سیاسی پیدا کرده است.

«دی‌اس‌ای» در دهه ۱۹۷۰ از ادغام چند سازمان کوچک‌تر با گرایش‌های چپ شکل گرفت و تا مدت‌ها جنبشی تقریبا حاشیه‌ای بود، تا اینکه کارزار ریاست‌جمهوری برنی سندرز، نامزد مستقل، در سال ۲۰۱۶ نگاه بسیاری از آمریکایی‌ها را نسبت به مفهوم سوسیالیسم تغییر داد.

از آن زمان، شهرت این جنبش افزایش یافته است.

در سال ۲۰۱۸، دو عضو آن، الکساندریا اوکاسیو کورتز و رشیده طلیب، کرسی‌هایی در مجلس نمایندگان به دست آوردند.

و در سال ۲۰۲۵، سازمان «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا»، توانایی خود در پیروزی انتخاباتی را بار دیگر نشان داد، زمانی که زهران ممدانی، یکی از نامزدهایش در رقابت برای شهرداری پرنفوذ و مهم نیویورک پیروز شد.

در انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر امسال که طی آن یک‌ سوم سنا و تمامی کرسی‌های مجلس نمایندگان به رای گذاشته می‌شوند، سازمان «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» امیدوار است از موج ناشی از این پیروزی استفاده کند و به نیرویی تبدیل شود که بتواند بر تصمیم‌ها و جهت‌گیری‌های حزب دموکرات تاثیر بگذارد، به‌ویژه در نحوه برخورد با دو سال پایانی ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ.

آشیک صدیق، رئیس مشترک «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا»، به بی‌بی‌سی موندو می‌گوید: «از بسیاری جهات، در آمریکا در دوره‌ای واقعا ترسناک زندگی می‌کنیم. خیلی‌ها احساس می‌کنند کشور در مورد مسیری که در پیش گرفته، با یک بحران واقعی روبه‌روست.»

او می‌گوید: «امیدواریم با نزدیک شدن به انتخابات سراسری، تغییر گسترده‌تری در سطح کشور رخ دهد؛ به‌ویژه رشد سوسیالیسم دموکراتیک به‌عنوان یک جریان متمایز و به‌عنوان پاسخی به بحران‌هایی که مردم با آن مواجه‌اند. مخالفت با ترامپ و اوج‌گیری جریان راست افراطی، آن‌گونه که بسیاری از آمریکایی‌ها انجام می‌دهند، به‌تنهایی کافی نیست.»

اما این قدرت‌گیری حتی در میان بخش‌هایی که «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» را جنبشی می‌دانند که می‌تواند حزب دموکرات را به سمت سیاست‌های بسیار چپ سوق دهد، نگرانی و حتی وحشت ایجاد کرده است. چرا که آن‌ها بیم دارند این وضعیت در زمانی که شرایط ظاهرا به سود دموکرات‌هاست، به شکست‌های انتخاباتی منجر شود.

گزارشی از اندیشکده بروکینگز که پیروزی‌های «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» در انتخابات مقدماتی ۲۰۲۶ را بررسی کرده، می‌گوید: «برخی دموکرات‌ها به نامزد شدن افرادی که مورد حمایت «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» هستند با هراس واکنش نشان داده‌اند.»

در این گزارش آمده است: «به نظر می‌رسد دموکرات‌ها به دلیل وضعیت اقتصادی و پایین بودن میزان محبوبیت دونالد ترامپ، شانس خوبی برای به دست گرفتن کنترل مجلس نمایندگان و سنا دارند. با این حال، بسیاری از میانه‌روهای حزب نگران‌اند که معرفی نامزدهایی که سوابق و مواضعشان با دیدگاه‌های رای‌دهندگان عمده همخوانی ندارد، به بهای از دست رفتن کنترل مجلس نمایندگان و به‌ویژه سنا برای دموکرات‌ها تمام شود.»

برخی دیگر معتقدند میزان نفوذ واقعی «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» به دلیل محبوبیت بعضی از نامزدهایش بیش از حد بزرگ جلوه داده می‌شود و این جنبش با وجود پیروزی‌هایش همچنان در حاشیه باقی خواهد ماند.

پس ایده‌های «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» تا چه اندازه رادیکال‌اند و نامزدهایی که از آن‌ها حمایت می‌کند تا چه اندازه «افراطی» هستند؟ این جنبش تا چه حد می‌تواند بر حزب دموکرات و فضای انتخاباتی و سیاسی آمریکا نفوذ پیدا کند؟

و آیا در دو سال پایانی ریاست‌جمهوری ترامپ، متحد دموکرات‌ها خواهد بود یا تهدیدی برای آن‌ها؟

سوسیالیسم آمریکایی

ایده پذیرش سوسیالیسم دموکراتیک در ایالات متحده موضوع تازه‌ای نیست. یوجین وی. دبس، نامزد سوسیالیست، در سال‌های ۱۹۰۰، ۱۹۰۴، ۱۹۰۸، ۱۹۱۲ و ۱۹۲۰ برای انتخابات ریاست‌جمهوری نامزد شد و در آخرین حضورش در این رقابت‌ها نزدیک به یک میلیون رای به دست آورد.

اما با قدرت‌گیری اتحاد جماهیر شوروی در عرصه جهانی و سپس آغاز جنگ سرد، در آمریکا مخالفت شدیدی با هر چیزی که می‌توانست با کمونیسم یا سوسیالیسم مرتبط دانسته شود شکل گرفت، نگرشی که تا حد زیادی تا سال ۲۰۰۸ ادامه داشت.

رئیس مشترک «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» به بی‌بی‌سی موندو می‌گوید: «خیلی از آمریکایی‌ها احساس می‌کنند سرمایه‌داری آنطور که سال‌ها به ما گفته شد کار نمی‌کند. این تصور و انتظار که اگر تلاش کنید، مثلا شغل خوبی پیدا کنید یا کسب‌وکاری راه بیندازید، می‌توانید زندگی بهتری از والدینتان داشته باشید، در واقع اصلا محقق نشده، به‌خصوص از زمان بحران اقتصادی سال ۲۰۰۸.»

صدیق از نسلی است که در همان دوران به سن بزرگسالی رسید و می‌گوید همان زمان متوجه شد با وجود تحصیلات خوب، پیدا کردن یک شغل مناسب برای او دشوارتر از نسل‌های قبلی خواهد بود.

او می‌گوید: «با دیدن اینکه بانک‌ها مشمول کمک‌های نجات مالی شدند و همچنین همه جنگ‌هایی که در دوران دولت جورج دبلیو بوش آغاز شده بود، همچنان ادامه یافت، نوعی تغییر پدید آمد.»

او ادامه می‌دهد: «به همین دلیل بود که وقتی برنی سندرز [در سال ۲۰۱۶] نامزد ریاست‌جمهوری شد و به بسیاری از این مشکلات اشاره کرد، فضایی باز شد که نشان داد در واقع گزینه دیگری هم می‌تواند عملی باشد. بسیاری از توضیحاتی که به ما داده بودند درباره این‌ که چرا وضع موجود سیاسی چنین است، دیگر قابل دفاع نبودند.»

اگرچه سندرز هیچگاه رسما عضو «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» نبوده است، خود را «سوسیالیست دموکراتیک» می‌داند و بخش زیادی از پیام او در نهایت بر برنامه سیاسی این جنبش تاثیر گذاشته است.

برنامه‌ای که در آن از نفوذ شرکت‌های بزرگ و میلیاردرها در سیاست انتقاد می‌شود و از چندین طرحی که سندرز در سنا پیگیری کرده حمایت می‌شود.

برنامه سوسیالیستی

در برنامه «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» آمده است: «ما می‌خواهیم کنترل جمعی بر بخش‌های کلیدی اقتصاد که بر زندگی ما سلطه دارند، مانند تولید انرژی و حمل‌ونقل، داشته باشیم. ما خواهان طبقه کارگری چندنژادی و متحد بر پایه همبستگی هستیم، نه طبقه‌ای که با ترس و تفرقه از هم جدا شده باشد.»

در ادامه آمده است: «ما می‌خواهیم اصلاحات "بنیادین" را محقق کنیم؛ اصلاحاتی مانند ایجاد نظام خدمات درمانی همگانی با یک پرداخت‌کننده واحد ("مدیکر برای همه")، کاهش بودجه پلیس و سرمایه‌گذاری دوباره آن در جوامع محلی، اجرای "پیمان سبز نوین" و مجموعه‌ای از اقدامات دیگر؛ اصلاحاتی که بخشی از گذار به سوی زندگی‌ای آزادتر و عادلانه‌تر به شمار می‌روند.»

آن‌ها می‌افزایند: «این اقدامات را گامی در مسیر دستیابی به جامعه‌ای آزادتر و منصفانه‌تر می‌دانیم.»

اهداف جنجالی‌تر این جنبش شامل کاهش بودجه وزارت دفاع، انحلال اداره مهاجرت و گمرک آمریکا، پایان دادن به تحریم‌های اقتصادی علیه کشورهایی که با منافع آمریکا همسو نیستند و حذف سنا به‌عنوان یک نهاد است.

«سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» همچنین از آرمان فلسطینی حمایت کرده و اسرائیل را به ارتکاب «نسل‌کشی» در غزه و آمریکا را به مشارکت در آن از طریق کمک‌های مالی و تسلیحاتی به دولت بنیامین نتانیاهو متهم کرده است، موضعی که باعث مخالفت‌هایی با این جنبش در میان جوامع یهودی شده است.

الین کامارک، پژوهشگر اندیشکده بروکینگز، به بی‌بی‌سی موندو می‌گوید همین پیشنهادهای جنجالی است که بسیاری از رای‌دهندگان میانه‌رو را نگران می‌کند و هم برای نامزدهای جمهوری‌خواه و هم برای خود ترامپ به ابزاری مفید در کارزارهای انتخاباتی تبدیل شده است.

او می‌گوید: «مشکل و دلیل ناراحتی دموکرات‌ها از آن‌ها این است که جمهوری‌خواهان در مرتبط کردن مواضع «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» با بقیه حزب، یعنی اکثریت عظیم دموکرات‌ها، بسیار ماهرند. و این مواضع [در انتخابات] کشنده‌اند.»

با وجود آنکه شمار زیادی از نامزدهای دموکرات آشکارا ایده‌های سوسیالیست‌های دموکرات را رد کرده‌اند، بسیاری از آن‌ها در تبلیغات انتخاباتی جمهوری‌خواهان، «افراطی» و «سوسیالیست» خوانده شده‌اند.

جاناتان چیت، روزنامه‌نگار مجله آتلانتیک، «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» را به‌طور گسترده مطالعه کرده و می‌گوید افزایش محبوبیت آن ریشه در نارضایتی رای‌دهندگان دموکرات از وضعیت کنونی آمریکا دارد.

او می‌گوید: «رای‌دهندگان دموکرات می‌بینند دونالد ترامپ بدون محدودیت عمل می‌کند، ارزش‌هایشان، قانون اساسی و قانون را نقض می‌کند. آن‌ها ترامپ را مقصر می‌دانند، اما در عین حال دموکرات‌ها را هم که قدرت ندارند، به خاطر همین بی‌قدرتی سرزنش می‌کنند.»

«سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا در بسیاری از این رقابت‌های انتخاباتی توانسته‌اند از این نارضایتی بهره‌برداری کنند. آن‌ها اساسا این استدلال را مطرح می‌کنند که تشکیلات سنتی حزب دموکرات هیچ کاری انجام نمی‌دهد و به همین دلیل از رای‌دهندگان می‌خواهند به آن‌ها رای بدهند. آن‌ها وعده اقدام و عمل می‌دهند و این پیام در برخی از این رقابت‌های انتخاباتی موثر واقع شده است.»

صدیق می‌گوید در بیشتر گفت‌وگوهایی که با مردم دارد، مسئله اصلی ترس از سوسیالیسم نیست.

او می‌گوید: «رایج‌ترین واکنش این نیست که مردم از سوسیالیسم بترسند، بلکه بیشتر می‌پرسند: «خب، هزینه این کارها را از کجا می‌آورید؟»»

«پاسخ ما به این ساده است: می‌توانیم این برنامه‌ها را با مالیات گرفتن از ثروتمندترین افراد تامین مالی کنیم، کسانی که میلیاردها دلار معافیت مالیاتی دریافت می‌کنند. همچنین می‌توانیم بودجه نظامی را کاهش دهیم. به آن نیازی نداریم و باعث امنیت بیشتر ما نمی‌شود.»

شکاف در حزب دموکرات

همانطور که برخی در حزب دموکرات با نگرانی به این جنبش نگاه می‌کنند، گروهی دیگر معتقدند احتمالا با بیشتر دیده شدن نامزدهای «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا»، مواضع آن‌ها به‌تدریج معتدل‌تر خواهد شد.

همچنین آن‌ها معتقدند توانایی این جنبش در بسیج رای‌دهندگان جوان چیزی است که حزب دموکرات اکنون به آن نیاز دارد.

نمونه روشن این موضوع، کارزار انتخاباتی داریالیزا آویلا شوالیه، سازمان‌دهنده سیاسی دومینیکایی-آمریکایی، است که برای نمایندگی حوزه سیزدهم شهر نیویورک در مجلس نمایندگان نامزد شده است؛ حوزه‌ای که شمال منهتن و بخش‌هایی از برانکس را در بر می‌گیرد.

آویلا شوالیه در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی موندو می‌گوید: «در جریان کارزار انتخاباتی خود، به بیش از ۱۵۵ هزار خانه سر زدیم و تمام این کار را داوطلبان انجام دادند.»

به لطف جوان بودن نامزدهای «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» و مهارت آن‌ها در استفاده از شبکه‌های اجتماعی، این جنبش پایگاه قابل توجهی از رای‌دهندگان جوان دارد که منفعل نیستند، بلکه در بحث‌های سیاسی شرکت می‌کنند و به نامزدهایشان برای پیروزی کمک می‌کنند.

این عامل برای آویلا شوالیه بسیار مهم بود تا بتواند آدریانو اسپایات، نماینده باسابقه دموکرات حوزه خود، را شکست دهد.

اما درست مانند اوکاسیو کورتز در زمان آغاز کارزارش، آویلا شوالیه نیز به دلیل برخی مواضع گذشته‌اش هدف حملات حزب جمهوری‌خواه، رسانه‌های راست‌گرا و خود رئیس‌جمهور قرار گرفته است.

در مورد آویلا، چندین پست شبکه‌های اجتماعی که در دوران فعالیت سیاسی‌اش در نیویورک منتشر کرده بود و پس از بستن حساب ایکس خود در سال ۲۰۲۲ حذف کرد، اکنون علیه او در کارزار انتخاباتی استفاده شده‌اند.

برخی از آن پیام‌ها شامل توهین به چهره‌های دموکرات مانند جو بایدن، رئیس‌جمهور سابق، و کامالا هریس، معاون سابق رئیس‌جمهور، نظریه‌های توطئه درباره منشا کووید-۱۹ و پیام‌هایی در حمایت از انحلال نیروهای پلیس و نظام زندان‌ها بود.

آویلا شوالیه به بی‌بی‌سی موندو می‌گوید هر بار که با رای‌دهندگانش درباره این موضوع صحبت کرده، آن‌ها به او گفته‌اند می‌فهمند این‌ها پیام‌هایی بوده که در جوانی نوشته است.

او می‌گوید: «آن‌ها همچنین می‌فهمند که در نهایت چیزی که می‌خواستم بگویم، هرچند بد بیان شده بود یا به شکلی جوانانه یا هر طور دیگری گفته شده بود، با این ایده سازگار بود که هر انسان شایسته کرامت است و این همیشه بنیان دیدگاه سیاسی من بوده است.»

برای جاناتان چیت، نویسنده و روزنامه‌نگار، چنین اظهاراتی جالب است، چون لزوما به معنای تغییر دیدگاه‌ها نیست.

او می‌گوید: «آن‌ها از این مواضع دست نمی‌کشند. فقط می‌گویند: «این چیزی نیست که در کارزارم از آن دفاع می‌کنم. این یک حاشیه‌سازی است. آن‌ها می‌خواهند به‌جای موضوع اصلی درباره این حرف بزنند. این به آن‌ها اجازه می‌دهد به چنین اصولی وفادار بمانند و برخی از ائتلاف‌های رادیکال‌ترشان را حفظ کنند، بدون آنکه به آینده سیاسی‌شان آسیب بزند.»

او اضافه می‌کند: «ممکن است با گذشت زمان از این مواضع فاصله بگیرند اما در عین حال می‌شود این لفاظی را اینطور تفسیر کرد که آن‌ها از تاکتیکی استفاده می‌کنند که در میان رادیکال‌های هر دو سوی طیف سیاسی رایج است: تلاش برای ورود به جریان اصلی سیاست، در حالی که مواضع رادیکال خود را پنهان می‌کنند بی‌آنکه واقعا از آن‌ها دست بکشند، تا زمانی که فرصت اجرای آن‌ها فراهم شود.»

چشم‌انداز انتخابات

سازمان «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» امیدوار است در انتخابات روز سه‌شنبه شمار نمایندگانی که مورد حمایت این سازمان هستند به هفت نفر برسد، از جمله با انتخاب مجدد اوکاسیو کورتز و رشیده طلیب، که در منطقه کلان‌شهری دیترویت نامزد است.

علاوه بر این، آن‌ها تقریبا مطمئن‌اند چون نامزدهایشان در حوزه‌هایی رقابت می‌کنند که به‌طور سنتی به دموکرات‌ها رای می‌دهند، و کریس رب در فیلادلفیا، ملات کیروس در دنور، دونووان مک‌کینی در دیترویت و کلر والدز و داریالیزا آویلا شوالیه در نیویورک پیروز خواهند شد.

کامارک، پژوهشگر اندیشکده بروکینگز، به بی‌بی‌سی موندو می‌گوید این تعداد در مجلسی با ۲۲۰ کرسی به اندازه‌ای نخواهد بود که بتواند به‌ تنهایی بر تصمیم‌ها تاثیر بگذارد، به‌خصوص چون اعضای «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» هنوز در کمیته‌های کنگره کرسی در اختیار ندارند.

او همچنین تردید دارد که اهداف «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» حتی در صورت پیروزی نامزدهایش، در کنگره حمایت کافی به دست آورد.

اما تحلیلگران دموکراتی مانند جیمز کارویل، مشاور پیشین کارزار ریاست‌جمهوری بیل کلینتون، هشدار داده‌اند که اگر اکثریت دموکرات‌ها در مجلس بسیار شکننده باشد، گروه نمایندگان سوسیالیست ممکن است اکثریت حزب را «گروگان» خواسته‌های خود کند.

چیت به بی‌بی‌سی موندو می‌گوید: «اگر آن‌ها مجلس را با اختلافی کمتر از تعداد اعضای بلوک همسو با «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» ببرند، آن بلوک ممکن است آنقدر قدرت پیدا کند که اکثریت دموکرات را گروگان بگیرد. ممکن است بگویند: «به نامزد شما برای ریاست مجلس رای نمی‌دهیم مگر این‌که این فهرست خواسته‌ها را بپذیرید.» و این می‌تواند به شکاف در فراکسیون منجر شود.»

او ادامه می‌دهد: «اگر دموکرات‌ها با اختلافی بیشتر از اندازه بلوک «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» پیروز شوند، برای داشتن اکثریت در مجلس نمایندگان به حمایت آن‌ها نیاز نخواهند داشت و در آن صورت نفوذشان در این دوره بسیار کمتر خواهد بود.»

چیت همچنین می‌گوید اهداف «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» لزوما کوتاه‌ مدت نیست و ممکن است بخشی از راهبردی باشد که در گذر زمان نتیجه بدهد.

این به آن معنا نیست که آن‌ها در این سال‌ها همچنان برای افزایش نفوذ خود تلاش نخواهند کرد یا آن را در قالب یک نامزدی احتمالی برای ریاست‌جمهوری دنبال نخواهند کرد.

آویلا شوالیه در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی موندو، در پاسخ به این پرسش که سناریوی ایده‌آل او برای سال‌های آینده در کنگره چیست، گفت: «اگر بتوانیم به [آنچه او "نسل‌کشی" در] غزه می‌خواند پایان دهیم، برای ساکنان خانه‌های دولتی در نیویورک خانه‌ای شایسته فراهم کنیم، درصد کودکانی را که در این حوزه انتخابیه در فقر زندگی می‌کنند کاهش دهیم، سازمان آیس را منحل کنیم و یک رئیس‌جمهور سوسیالیست داشته باشیم، از نظر من این یک دستاورد بزرگ خواهد بود.»