آیا وعده ۵ هزار دلاری ترامپ به آمریکایی‌ها نشانه هراس اوست؟

همه ما می‌دانیم که دونالد ترامپ خود را ملزم به رعایت قواعد معمول کارزارهای انتخاباتی نمی‌داند. با این حال، حتی بر اساس معیارهای نامتعارف خود او نیز وعده عجیبش مبنی بر پرداخت ۵ هزار دلار به هر شهروند آمریکایی در صورت پیروزی جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، غیرمنتظره و شگفت‌آور بود.

این وعده نقدی هنگفت، محور اصلی سخنرانی او در نخستین شب همایش انتخاباتی جمهوری‌خواهان برای انتخابات میان‌دوره‌ای نبود.

ترامپ حدود یک ساعت پس از آغاز سخنرانی طولانی‌اش، درست زمانی که توجه حاضران کم‌کم داشت منحرف می‌شد، این وعده را لابه‌لای حرف‌هایش مطرح کرد.

رئیس‌جمهور آمریکا هیچ توضیحی نداد که هزینه بیش از یک تریلیون دلاری این وعده چگونه تامین خواهد شد یا پول‌ها چگونه به دست مردم خواهند رسید.

در پاسخ به درخواست توضیحات بیشتر، کاخ سفید در بیانیه‌ای اعلام کرد: «این اعلامیه تازه‌ترین شاهد بر این واقعیت است که رئیس‌جمهور ترامپ کارهایی را انجام می‌دهد که به گفته به‌اصطلاح "کارشناسان" امکان‌پذیر نیست؛ او برای مردم آمریکا نتیجه به ارمغان می‌آورد.»

با این حال، کاخ سفید جزئیات بیشتری درباره نحوه اجرای این طرح ارائه نکرد.

اعلام این وعده با تشویق پرشور هواداران در محل برگزاری همایش جمهوری‌خواهان در دالاس تگزاس روبه‌رو شد.

اما جمهوری‌خواهانی که در انتخابات نوامبر رقابت‌های تنگاتنگی پیش رو دارند، عمدتا در این گردهمایی شرکت نکردند؛ کسانی که باید رای‌دهندگان مردد و شکاک، از جمله جمهوری‌خواهان میانه‌رو و مستقل‌ها، را با خود همراه کنند.

بسیاری از هم‌حزبی‌های ترامپ نیز آشکارا غافلگیر شدند. برخی از این اعلام استقبال کردند، اما جمهوری‌خواهانی که منتقدترند، به‌سرعت آن را محکوم کردند.

محافظه‌کارانی که پیش‌تر با ترامپ اختلاف پیدا کرده بودند، به‌ویژه بر سر تداوم افزایش شدید بدهی دولت فدرال در دوران ریاست‌جمهوری او، واکنش‌هایی تند نشان دادند.

توماس مسی، نماینده جمهوری‌خواه کنتاکی که اوایل امسال به دلیل انتقادهایش از ترامپ در انتخابات مقدماتی حزب شکست خورد، در ایکس نوشت: «شما را نمی‌دانم، اما راستش به من برمی‌خورد که کسی فکر کند می‌شود رای مرا در نوامبر امسال با ۵۰۰۰ دلار خرید. تورمی هم که این کار به بار می‌آورد بماند. با در نظر گرفتن همه جوانب، وجدانم اجازه نمی‌دهد حتی یک پنی کمتر از ۱۰ هزار دلار قبول کنم!»

سناتور سوزان کالینز که به‌جای رفتن به دالاس، در ایالت مین مشغول کارزار انتخاباتی بود و برای انتخاب مجدد رقابت سختی پیش رو دارد، گفت: «تصمیم‌های مربوط به مالیات و هزینه‌کرد دولت باید بر اساس نیازهای مردم آمریکا و وضعیت اقتصاد گرفته شوند؛ نباید چنین به نظر برسد که به نتایج انتخابات گره خورده‌اند.»

دموکرات‌ها نیز به نوبه خود آن را «وعده‌ای توخالی» خوانده‌اند.

کارشناسان حقوقی می‌گویند بعید است ترامپ بتواند چنین مبلغ عظیمی را با فرمان اجرایی ریاست‌جمهوری تصویب کند، اما رئیس‌جمهور تلویحا گفت که قصد ندارد برای این کار به کنگره مراجعه کند.

او در گفت‌وگو با سی‌بی‌اس، شریک خبری بی‌بی‌سی در آمریکا، گفت فکر نمی‌کند این هزینه به تایید کنگره نیاز داشته باشد و سپس افزود: «فکر می‌کنم اگر نیاز داشته باشیم، تصویبش می‌کنند.»

اما احتمالا شمار زیادی از نمایندگان جمهوری‌خواه که خواهان انضباط مالی‌اند، از حمایت از چنین هزینه‌ای خودداری خواهند کرد.

باب گود، نماینده پیشین جمهوری‌خواه کنگره، طرح پرداخت ۵ هزار دلار به هر آمریکایی را یک «طرح سوسیالیستی برای خرید رای» توصیف کرد.

با این حال، این همایش یادآور آن بود که ترامپ همچنان بر حزب تسلط دارد. او پیش‌تر، دست‌کم در مجلس نمایندگان، جمهوری‌خواهان را واداشته است در سیاست‌هایی که با مواضع سنتی محافظه‌کاران همخوان نیست، به خواست او تن بدهند.

این نخستین بار نیست که رئیس‌جمهور ترامپ به رای‌دهندگان وعده پول نقد می‌دهد. آمریکایی‌ها هنوز منتظر چک‌های ۲۰۰۰ دلاری هستند که او گفته بود از محل درآمد تعرفه‌های تجاری به هر یک از آن‌ها پرداخت خواهد شد. پرداخت‌های ۵۰۰۰ دلاری پیشنهادی ایلان ماسک از محل صرفه‌جویی‌های اداره کارآمدی دولت، موسوم به «دوج»، نیز هرگز عملی نشده است.

ترامپ البته به وعده خود برای راه‌اندازی «حساب‌های پس‌انداز ترامپ» با سهم ۱۰۰۰ دلاری دولت برای کودکانی که در دوره ریاست‌جمهوری‌اش متولد می‌شوند، عمل کرده است. همچنین به مناسبت دویست‌وپنجاهمین سالگرد آمریکا، همه اعضای نیروهای مسلح این کشور ۱۷۷۶ دلار دریافت کردند.

آیا این نشانه آن است که دونالد ترامپ از یک شکست سنگین در انتخابات ماه نوامبر هراس دارد و به همین دلیل احساس می‌کند باید چنین وعده انتخاباتی چشمگیری بدهد؟

هرچند نام رئیس‌جمهور روی برگه رای نیست، رای‌دهندگان اغلب انتخابات میان‌دوره‌ای را همه‌پرسی درباره رئیس‌جمهور مستقر می‌دانند و حزب حاکم هم اغلب در آن با مشکل روبه‌رو می‌شود.

اکنون، کمتر از دو ماه مانده به روز انتخابات، میزان رضایت از عملکرد ترامپ در سطحی قرار دارد که از نظر تاریخی بسیار پایین است.

جنگ او با ایران روزبه‌روز نامحبوب‌تر شده و پیامدهای آن هنگام بنزین زدن به جیب آمریکایی‌ها فشار می‌آورد. توان تامین هزینه‌های زندگی همچنان از مهم‌ترین دغدغه‌های رای‌دهندگان است. تورم نیز، هرچند از اوج پس از همه‌گیری کرونا در دوران جو بایدن پایین آمده، همچنان بالا مانده است.

آیا این وعده نشان‌دهنده نوعی دستپاچگی نیست؛ این‌که ترامپ این سیاست را ناگهان از آستین بیرون کشیده، آن هم پیش از آن‌که حتی بسیاری از نزدیک‌ترین متحدانش از آن مطلع شده باشند؟

بی‌تردید، این شیوه‌ای بسیار نامتعارف برای اعلام یک وعده مهم انتخاباتی است.

اما موفقیت سیاسی ترامپ بر همین روش هنجارشکنانه او بنا شده است.

این تازه‌ترین ترفند ترامپ ممکن است جواب بدهد، اما تنها در صورتی که رای‌دهندگان باور کنند او واقعا قصد دارد چنین چکی را برای آنها صادر کند.