چرا ناسزاگویی زنان بدتر تلقی می‌شود؟

تصاویر تازه‌ای از زنان جوان که در جریان یک اعتراض در هند ناسزا می‌گفتند، بحثی نامعمول را برانگیخته است: آیا الفاظ رکیک زمانی که از زبان زنان بیان می‌شود، بدتر تلقی می‌شود؟

تازه‌ترین چهره‌ای که وارد این بحث شد، راهول گاندی، رهبر حزب اصلی مخالف هند است که از توصیف نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، از مشاهده زنان جوان ناسزاگو به عنوان «شوک فرهنگی» انتقاد کرد.

راهول گاندی گفت: «اگر پسرها ناسزا بگویند، مشکلی وجود ندارد و پذیرفته می‌شود. اما اگر یک دختر ناسزا بگوید، به شوک فرهنگی تبدیل می‌شود.»

معترضان خشم خود را متوجه دولت کرده بودند و بخشی از این الفاظ رکیک نیز نخست‌وزیر را هدف قرار می‌داد. این موضوع خشم هواداران او را برانگیخت و حتی بسیاری از منتقدان سیاست‌های مودی نیز گفتند این زنان از مرزهای قابل قبول عبور کرده‌اند.

اظهارات راهول گاندی بار دیگر بحث درباره نحوه نگاه جامعه هند به کنشگری زنان و ابراز صریح دیدگاه‌های آنان را زنده کرده است؛ از جمله زمانی که زنان تند و بی‌پرده سخن می‌گویند، حتی اگر از الفاظ رکیک استفاده کنند.

ماجرا ماه گذشته آغاز شد، زمانی که شماری از زنان جوان در جریان اعتراض‌های چند هفته‌ای حزب مردمی سوسک در دهلی و شهرهای دیگر، که با هدف اصلاحات آموزشی برگزار می‌شد، علیه نخست‌وزیر از الفاظ رکیک استفاده کردند.

خود آقای مودی نیز در یک ویدیو به این موضوع پرداخت و گفت دیدن زنان جوانی که ناسزا می‌گویند برای او «شوک فرهنگی» بوده است، اما افزود که آنان را بخشیده است.

با این حال، نخست‌وزیر درباره سرکوب خشونت‌آمیز معترضان از سوی پلیس اظهار نظری نکرد و همچنین از زنانی که گفته بودند به دلیل حضور در اعتراض‌های حزب مردمی سوسک هدف آزار اینترنتی قرار گرفته و تهدید به تجاوز شده‌اند، حمایت نکرد.

راهول گاندی که رهبر مخالفان در مجلس سفلی پارلمان هند است، در گردهمایی دانشجویان در شهر پونا در غرب هند از سخنان مودی درباره «شوک فرهنگی» انتقاد کرد.

او با اشاره به این که هم مردان و هم زنان در جریان اعتراض‌ها به نشت سوالات آزمون‌ها، از الفاظ رکیک استفاده کرده بودند، پرسید چرا نارندرا مودی فقط درباره زنان صحبت می‌کند؟

اظهارات او چند هفته پس از آن مطرح شد که پوسترها و ویدیوهای زنان معترض که به نارندرا مودی توهین می‌کردند، در شبکه‌های اجتماعی فراگیر شد.

در حالی که پلیس تحقیقاتی را درباره مطالب توهین‌آمیز آغاز کرده بود، یک دختر ۱۵ ساله در کانون این جنجال قرار گرفت و کاربران اینترنتی در شبکه‌های اجتماعی او را هدف توهین و تهدید قرار دادند.

این نوجوان ویدیویی منتشر کرد و بابت زبان خود عذر خواست و درخواست بخشش کرد. او همچنین گفت ویدیوی اصلی خود را حذف کرده است، اما خشم عمومی همچنان ادامه یافت.

مادر او که به تنهایی سرپرستی فرزندش را بر عهده دارد، به رسانه‌های محلی گفت این جنجال آنان را وادار کرده است چندین بار محل زندگی خود را تغییر دهند.

مودی پس از پایان اعتراض‌ها و در ویدیویی که در اینستاگرام منتشر کرد، لحنی آشتی‌جویانه‌تر داشت. او گفت: «برخی جوانان از الفاظی بسیار توهین‌آمیز استفاده کردند که در یک جامعه متمدن جایی ندارد. آن‌ها به من توهین کردند و حتی به مادر درگذشته‌ام نیز ناسزا گفتند. این موضوع عمیقاً آزاردهنده بود.»

او در واکنش به خشم هوادارانش گفت عصبانیت آنها را درک می‌کند. آقای مودی افزود: «این یک شوک فرهنگی است. چگونه ممکن است دختران ما چنین زبانی به کار ببرند؟ اما می‌خواهم بگویم که در دوران کودکی اشتباه رخ می‌دهد و این فرصتی برای اصلاح آنهاست.»

راهول گاندی در رویداد پونا گفت تاکید نارندرا مودی بر جنسیت معترضان ریشه در مردسالاری دارد.

او گفت: «این چه نوع ذهنیتی است که برای یک دختر جایگاه مشخصی قائل می‌شود، اما به پسرها آزادی کامل می‌دهد؟ آنها هر کاری بخواهند می‌توانند انجام دهند؛ اگر بخواهند ناسزا بگویند، ناسزا می‌گویند... ما باید این مردسالاری را در هم بشکنیم.»

نامیتا بهنداره، روزنامه‌نگاری که ستون پرخواننده‌ای درباره مسائل جنسیتی در روزنامه هندوستان تایمز می‌نویسد، به بی‌بی‌سی گفت برخلاف آنچه بسیاری می‌گویند، «زنان در هند البته ناسزا می‌گویند و این موضوع تازه‌ای نیست.»

در بسیاری از روستاهای شمال هند، یکی از آیین‌های مهم ازدواج این است که زنان خانواده عروس هنگام استقبال از همراهان داماد مجموعه‌ای از آوازهای حاوی الفاظ رکیک می‌خوانند، سنتی که هیچ‌ کس آن را توهین‌آمیز نمی‌داند.

نامیتا بهنداره می‌گوید توصیف سخنان مطرح‌شده در اعتراضات به عنوان شوک فرهنگی و سرزنش زنان به خاطر ناسزاگویی، نشان‌دهنده «معیارهای دوگانه» است، چون سیاستمداران از همه طیف‌های سیاسی، از جمله نخست‌وزیر، هر زمان که به سودشان بوده از الفاظ تحقیرآمیز علیه زنان استفاده کرده‌اند.

نارندرا مودی در سخنرانی روز استقلال خود در سال۲۰۲۲ از مردم هند خواست با زن‌ستیزی مقابله کنند. دولت او چندین طرح برای توانمندسازی زنان اجرا می‌کند و نارندرا مودی در میان رای‌دهندگان زن از محبوبیت بسیار بالایی برخوردار است.

اما در موارد متعدد، آقای مودی و هم‌حزبی‌هایش به دلیل بی‌احترامی به زنان مورد انتقاد قرار گرفته‌اند.

شماری از رهبران ارشد حزب به خاطر اظهارات زن‌ستیزانه درباره پوشش زنان با انتقاد روبه‌رو شده‌اند. خود نارندرا مودی نیز به دلیل استفاده از تعابیری که منتقدان آن‌ها را توهین‌آمیز نسبت به زنان دانسته‌اند، هدف انتقاد قرار گرفته است.

این انتقادها فقط به حزب بهاراتیا جاناتا محدود نمی‌شود. بسیاری از سیاستمداران مخالف، از جمله اعضای حزب کنگره به رهبری گاندی، نیز با اتهام‌های مشابهی روبه‌رو شده‌اند. یکی از رهبران حزب کنگره در ایالت کرالا به تازگی با اظهاراتی درباره استفاده از زنان برای طرح شکایت‌های دروغین علیه رقبای سیاسی خشم عمومی را برانگیخت.

نامیتا بهنداره می‌گوید: «با زنان بسیار بد رفتار می‌شود و هدف قرار دادن آنها بسیار آسان است. اما وقتی خودشان از الفاظ رکیک استفاده می‌کنند، همه می‌پرسند چگونه دختران ما می‌توانند ناسزا بگویند.»

سونیل جالان، کنشگر اجتماعی که از سال ۲۰۱۴ کارزاری برای مقابله با ناسزاگویی راه‌اندازی کرده است، می‌گوید: «باید بر خودِ ناسزاگویی تمرکز کنیم، نه بر جنسیت کسانی که از این واژه‌ها استفاده می‌کنند.»

در نظرسنجی سازمان غیردولتی او در سال گذشته، ۵۵ درصد از بیش از ۷۰ هزار شرکت‌کننده از ۲۸ ایالت هند و هشت قلمرو تحت اداره فدرال اعتراف کردند که از زبان رکیک استفاده می‌کنند.

پرسش نظرسنجی ساده بود: چند وقت یکبار ناسزاهایی را می‌شنوید یا به کار می‌برید که مادران، خواهران یا دختران را هدف قرار می‌دهد.

«نقشه ناسزاهای هند» در سال ۲۰۲۵ نشان داد که استفاده از این نوع الفاظ در شمال کشور بسیار رایج‌تر است.

جالان می‌گوید این نخستین بار است که در هند گفت‌وگویی فراگیر درباره زبان رکیک شکل می‌گیرد و «امیدوارم نتیجه مثبتی از آن به دست آید».

او می‌گوید: «این موضوع بسیار جدی است. ناسزاگویی به ویروسی تبدیل شده که در سراسر جامعه گسترش یافته است. برنامه‌های کمدی، شوخی‌ها و فیلم‌ها آن را عادی کرده‌اند و باید مهار شود.»

اما بسیاری از اعضای نسل زد در هند نگاه متفاوتی به ناسزاگویی دارند.

سوراو داس، سخنگوی حزب مردمی سوسک، پیش‌تر به بی‌بی‌سی گفته بود: «ناسزاگویی و اعتراض از دیرباز در کنار هم بوده‌اند. این کار نوعی عنصر شوک و تاثیرگذاری دارد که بخش بنیادین اعتراض است. ممکن است برای برخی ناخوشایند باشد و برای برخی دیگر نباشد. اما به هیچ وجه نباید جرم تلقی شود.»

این نوع زبان نیز فقط به اعتراض‌های خیابانی محدود نمی‌شود. ناسزاگویی و حملات شخصی به شکلی فزاینده به بخشی از گفتمان عمومی در هند تبدیل شده است، از مناظره‌های تلویزیونی گرفته تا دادگاه‌ها و حتی پارلمان.

ویدیویی که اخیرا در شبکه‌های اجتماعی فراگیر شد، مجری زنی را در شبکه دولتی هند نشان می‌داد که تلاش می‌کرد یک کاهن هندو را آرام کند؛ روحانی‌ که سیلی از ناسزاها را نثار سخنگوی حزب کنگره کرده بود و او نیز با همان ادبیات پاسخ داده بود.

در سال ۲۰۲۳، رامش بیدوری، نماینده حزب بهاراتیا جاناتا، به دلیل استفاده از الفاظ اسلام‌ستیزانه علیه یک نماینده مسلمان و تهدید او در پارلمان به شدت مورد انتقاد قرار گرفت. او بعدتر و در پی افزایش اعتراض‌ها گفت از سخنان خود پشیمان است.

شیو ویشواناتان، جامعه‌شناس، می‌گوید: «استفاده از الفاظ رکیک نشانه فروپاشی عمیق‌تر دموکراسی است. این موضوع نشان می‌دهد گفت‌وگو به پایان رسیده و احترام از میان رفته است.»

او می‌گوید وقتی ناسزاها وارد پارلمان و دادگاه‌ها می‌شود، «نشان می‌دهد زبان دچار فروپاشی شده، استدلال رو به افول است و دموکراسی نیز تضعیف می‌شود.»

به گفته او، معترضان از الفاظ رکیک استفاده می‌کنند چون «وقتی حس احترام ضعیف‌تر می‌شود، ناسزا به یک واکنش تبدیل می‌شود.»