آیا ترامپ ادعای آرژانتین بر جزایر فالکلند را تقویت می‌کند؟

لحن مقام‌های آرژانتین در قبال مناقشه جزایر فالکلند از مدت‌ها پیش، حتی پیش از سخنرانی تلویزیونی خاویر میلی، رئیس‌جمهور این کشور، در اوایل هفته جاری تندتر شده بود.

شاید بتوان نماد این تنش را در صحنه شادی بازیکنان آرژانتین پس از پیروزی دشوارشان مقابل انگلیس در جام جهانی فوتبال تابستان امسال دید؛ زمانی که آن‌ها در برابر هواداران سرمست از شادی خود، بنری با شعار «مالویناس متعلق به آرژانتین است» در دست گرفته بودند. اما ریشه‌های این تنش و دلخوری متقابل بسیار قدیمی‌تر است.

خاویر میلی سخنرانی اخیر خود را با مرور کوتاهی از تاریخ جزایر فالکلند آغاز کرد که کاملا از دیدگاه آرژانتین ارائه می‌شد. او بار دیگر بر موضع اصلی کشورش تاکید کرد: اینکه این جزایر «به‌ حق متعلق به آرژانتین هستند».

او گفت بریتانیا در سال ۱۸۳۳ به این جزایر یورش برد و آن‌ها را به اشغال استعماری خود درآورد و با توسل به زور، کنترل این سرزمین را از دست آرژانتین خارج کرد.

دولت بریتانیا می‌گوید که او به راحتی چند نکته را نادیده گرفته است: جزایری که قدرت‌های اروپایی در طول قرن‌های ۱۷ و ۱۸ کنترل آنها را با هم رد و بدل کرده بودند، در زمان اشغال مجدد این سرزمین توسط بریتانیایی‌ها خالی از سکنه بود. ساکنان آرژانتینی دو سال قبل، نه توسط بریتانیایی‌ها، بلکه توسط آمریکایی‌ها، مجبور به ترک آنجا شده بودند. یک کشتی جنگی، «یواس‌اس لکسینگتون» در دسامبر ۱۸۳۱ در بحبوحه اختلاف بر سر حقوق ماهیگیری و فک‌های محلی، قلعه‌ای را که در آنجا ایجاد شده بود، ویران کرد.

با این حال، اگر آمریکایی‌ها دو قرن پیش در بیرون راندن آرژانتینی‌ها دست داشته‌اند، اکنون ممکن است نقش محوری در تقویت ادعای آرژانتینی‌ها ایفا کنند. خاویار مایلی قطعا چنین فکر می‌کند.

او پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا گفت که در حال «ارزیابی مجدد» موضع ایالات متحده در مورد فالکلند است، به مردم آرژانتین اطمینان داد که «بادهای تغییر» در حال وزیدن است.

موضع آمریکا در قبال این موضوع به‌طور سنتی بر بی‌طرفی استوار بوده است، هرچند در عمل حاکمیت بریتانیا بر این سرزمین را به رسمیت می‌شناخت. البته «بی‌طرفی» مفهومی نسبی است؛ چرا که رونالد ریگان، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، در جریان جنگ فالکلند در سال ۱۹۸۲ از مارگارت تاچر حمایت‌های مادی و لجستیکی کرد؛ اقدامی که اتحاد دیرینه لندن و واشنگتن را در دوران بحران و جنگ بیش از پیش تقویت کرد.

اما از نگاه ترامپ، این حمایت متقابل، موسوم به «روابط ویژه»، زمانی آسیب دید که دولت کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر سابق بریتانیا تصمیم گرفت در جنگ آمریکا علیه ایران شرکت نکند.

رئیس‌جمهور این هفته در مصاحبه با شبکه جی‌بی نیوز در واکنش به این انتقاد گفت: «آن زمان که به کمکتان نیاز داشتم، آنجا نبودید و افزود جزایر فالکلند «فاصله بسیار زیادی» با بریتانیا دارند.

ساکنان فالکلند که در سال ۲۰۱۳ تقریبا به اتفاق آرا به ادامه وضعیت این جزایر به‌عنوان یکی از قلمروهای فرادریایی بریتانیا رای دادند، احتمالا یادآوری می‌کنند که فاصله لندن تا فالکلند اندکی کمتر از فاصله واشنگتن تا قلمرو آمریکایی گوام در غرب اقیانوس آرام است.

با این‌ حال، تردیدی نیست که سخنان ترامپ به خاویر میلی انگیزه بیشتری داده است، نظرسنجی‌ها نیز همین تاثیر را داشته‌اند. خاویر میلی در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری سال آینده به‌شدت به تقویت جایگاه خود نیاز دارد. یکی از رقبای احتمالی او، ویکتوریا ویاروئل، معاون رئیس‌جمهور و متحد سابقش است. او با تاکید بر دفاع قاطع از حاکمیت ملی، رویکرد دیپلماتیک میلی در قبال جزایر فالکلند را ناکارآمد توصیف کرده است.

هرگاه مناقشه فالکلند دوباره شعله‌ور می‌شود، به‌ندرت می‌توان سیاست داخلی را از معادله کنار گذاشت. با این‌ حال، بوئنوس آیرس استدلال می‌کند که این مسئله فوریت پیدا کرده و به تعبیرخاویر میلی، به «خطری آشکار و فوری» تبدیل شده است.

قرار است دو شرکت انرژی، شرکت نفتی ناویتاس تحت مالکیت اسرائیل و شرکت بریتانیایی راک‌هاپر اکسپلوریشن، ظرف دو سال آینده عملیات خود را در میدان نفتی سی لاین در آب‌های اطراف فالکلند آغاز کنند. این موضوع انگیزه تازه‌ای به مناقشه بخشیده است.

خاویر میلی گفت آرژانتین «نمی‌تواند اجازه دهد» این شرکت‌ها «ذخایر نفتی زیر دریای ما را تصاحب کنند». او افزود: «دست روی دست نخواهیم گذاشت.»

دفتر خاویر میلی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد روند اعمال تحریم علیه ۴۵ شخص و شرکت را آغاز کرده است. در این اطلاعیه هویت افراد و شرکت‌های هدف مشخص نشد و هنوز معلوم نیست این اقدامات چه تاثیری خواهند داشت.

خاویر میلی در سخنرانی خود آرژانتین را متحدی قابل‌اعتماد و «شریکی مطمئن» برای واشنگتن معرفی کرد. او از حمایت سیاسی-فکری و شخصی ترامپ برخوردار است.

این دو رهبر در نگاهشان به نیم‌کره غربی متحدانی نزدیک‌اند، دیدگاهی که ترامپ آن را «دکترین دان‌رو» می‌نامد. این عنوان بازی زبانی با «دکترین مونرو» متعلق به قرن نوزدهم است که سلطه آمریکا بر این قاره را تثبیت می‌کرد. در اصل، هر دو رئیس‌جمهور خواهان آن‌ هستند که در سراسر قاره آمریکا فقط رهبران هم‌فکرشان در قدرت باشند.

در چارچوب چنین مشارکت تازه‌ای و بازتعریف حوزه‌های نفوذ، کاملا قابل تصور است که ترامپ خاویر میلی را به اندی برنام، نخست‌وزیر بریتانیا، ترجیح دهد، هرچند مسائل مورد مناقشه بسیار فراتر از شخصیت‌ها و رقابت‌های حزبی‌اند.

بنابراین، شاید مهم‌ترین پرسش در ماه‌های پیش رو این باشد که آیا قدرت آنچه «دکترین دون‌رو» نامیده می‌شود، بر میراث دیرپای «روابط ویژه» بریتانیا و آمریکا غلبه خواهد کرد یا نه.