پل جدید روسیه و کره شمالی؛ مسیر تجارت یا کریدور نظامی؟

نخستین پل جاده‌ای میان روسیه و کره شمالی افتتاح شد؛ پلی که انتقال کالا و مسافر را از طریق مرز مشترک دو کشور بر روی رود تومن آسان‌تر می‌کند.

این اقدام نشانه‌ای دیگر از نزدیک‌تر شدن روابط دو کشور به شمار می‌رود. این پل از مرز سرزمین پریمورسکی روسیه روی رودخانه تومن به سمت کره شمالی امتداد می‌یابد و طول آن یک کیلومتر است.

این پل به افتخار یاکوف نوویچنکو، افسر اتحاد جماهیر شوروی نام‌گذاری شده است؛ تنها فرد غیرکره‌ای که عالی‌ترین نشان کره شمالی را دریافت کرده است. او این نشان را به دلیل محافظت از کیم ایل سونگ، رهبر پیشین کره شمالی، در برابر یک سوءقصد در پیونگ‌یانگ در سال ۱۹۴۶ دریافت کرد.

خبرگزاری تاس در گفت‌وگویی با نوه نوویچنکو گزارش داد که او قصد دارد خودروی پدربزرگش را از روی این پل عبور دهد و وارد کره شمالی شود.

دلیل ساخت پل چیست؟

رسانه‌های دولتی پیونگ‌یانگ اعلام کردند که از این پل برای «تبادل نیروها، گردشگری و تجارت» استفاده خواهد شد.

اما سازمان تحقیقاتی اوکراینی «تروث هاوندز» گفت این پل «در درجه نخست برای ایجاد یک کریدور پنهان تدارکات نظامی» با هدف حمایت از روسیه در جنگ اوکراین ساخته شده است.

افتتاح این پل در حالی صورت می‌گیرد که از زمان آغاز جنگ اوکراین، روابط دو کشور تقویت شده است.

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، و کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، پیش‌تر متعهد شده بودند که در صورت وقوع «تجاوز» علیه هر یک از دو کشور، به یکدیگر کمک کنند.

پیش از این، تنها ارتباط زمینی میان روسیه و کره شمالی از طریق یک پل راه‌آهن برقرار بود که در سال ۱۹۵۹ ساخته شده بود.

در ژوئن ۲۰۲۵ خط مستقیم قطار میان دو کشور راه‌اندازی شد و یک ماه بعد نیز پروازهای منظم میان مسکو و پیونگ‌یانگ، پس از وقفه‌ای ۳۰ ساله، از سر گرفته شد.

روابط دیپلماتیک، اقتصادی و نظامی روسیه و کره شمالی در سال‌های اخیر به‌طور چشمگیری گسترش یافته است. بر اساس پیمان سال ۲۰۲۴، پیونگ‌یانگ برای حمایت از تهاجم گسترده مسکو به اوکراین، هزاران نیروی نظامی و تسلیحات متعارف در اختیار روسیه قرار داد.

ممکن است فوری‌ترین پیامد این پل افزایش صادرات تسلیحات به روسیه باشد.

پژوهشگران سازمان اطلاعات کره جنوبی برآورد می‌کنند که کره شمالی تاکنون از طریق کشتی، تسلیحاتی شامل راکت، موشک و گلوله‌های توپخانه به ارزش ۷ تا ۱۴ میلیارد دلار به روسیه منتقل کرده است. همچنین برآورد می‌شود ۱۱ هزار نیروی نظامی کره شمالی به‌طور فعال در روسیه علیه نیروهای اوکراینی می‌جنگند.

«نماد دوستی»

میخائیل میشوستین، نخست‌وزیر روسیه، این پل را «نمادی تازه از دوستی» توصیف کرد و پاک ته سونگ، نخست‌وزیر کره شمالی، آن را «رویدادی تاریخی» خواند.

خبرگزاری دولتی تاس گزارش داده است که روزانه تا ۳۰۰ خودرو و ۲۳۲۳ نفر می‌توانند از این پل عبور کنند.

تصاویر ماهواره‌ای که بی‌بی‌سی در مه ۲۰۲۵ منتشر کرد، این پل یک کیلومتری را در کنار چندین جاده دسترسی جدید، یک گذرگاه مرزی، زیرساخت‌های پشتیبانی و تاسیسات پارکینگ نشان می‌داد.

دو کشور از پیش دارای ارتباط هوایی و همچنین خط راه‌آهن مشترک بودند، اما تا پیش از این تنها ارتباط جاده‌ای با استفاده از تخته‌های چوبی روی پل راه‌آهن بود تا خودروها بتوانند از آن عبور کنند.

خبرگزاری رویترز به نقل از دولت روسیه گزارش داد که این پل در مرحله نخست برای حمل بار مورد استفاده قرار خواهد گرفت و سپس در ادامه سال جاری به روی تردد مسافران نیز گشوده خواهد شد.

میخائیل میشوستین گفت این پل «انگیزه‌ای نیرومند برای توسعه بیشتر همکاری‌های تجاری، اقتصادی، علمی، فناوری و فرهنگی» فراهم خواهد کرد.

او که از طریق ارتباط ویدیویی در مراسم افتتاح حضور داشت، روابط مسکو و پیونگ‌یانگ را «در سطحی بی‌سابقه» توصیف کرد.

سازمان تروث هاوندز در بیانیه‌ای اعلام کرد که با توجه به پیمان مشارکت راهبردی میان دو کشور در سال ۲۰۲۴، این پل می‌تواند برای انتقال مستقیم نیروهای نظامی کره شمالی، کارگران ساختمانی و مقام‌های ارشد نظامی این کشور به روسیه مورد استفاده قرار گیرد.

این سازمان افزود که پل همچنین امکان انتقال فناوری و منابع روسیه را فراهم خواهد کرد.

از زمانی که در سال ۲۰۲۴ ورود گردشگران روس به کره شمالی مجاز شد، شمار اندکی از آنها راهی این کشور شده‌اند. کره شمالی از این گردشگران در پایتخت، پیونگ‌یانگ، و نیز در مجموعه‌های ساحلی وونسان-کالما پذیرایی کرده است، در حالی که همچنان ورود گردشگران از دیگر کشورها را محدود می‌کند.

انتظار می‌رود این مسیر جاده‌ای برای انتقال کارگران کره شمالی به روسیه نیز مورد استفاده قرار گیرد.

بر اساس برآوردی از کره جنوبی، حدود ۱۰ هزار شهروند کره شمالی در کارگاه‌های ساختمانی و اردوگاه‌های بهره‌برداری از چوب در روسیه مشغول به کار هستند. با این‌که سازمان ملل متحد به‌کارگیری نیروی کار کره شمالی را برای کشورها ممنوع کرده است، بسیاری از این افراد با پوشش ویزای دانشجویی وارد روسیه می‌شوند.

ویکتور چا از اندیشکده مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی در مه ۲۰۲۵ به بی‌بی‌سی گفت: «سرعت ساخت این پل بازتابی از حجم فعالیت‌های تجاری میان دو طرف است.»

او افزود: «این روند تا حد زیادی ناشی از تامین نیرو، تسلیحات، مهمات و نیروی کار از سوی کره شمالی برای جنگ پوتین در اوکراین است.»

«مسیر مستقیم برای جابه‌جایی نیروها»

در حالی که رسانه‌های روسی بر توجیه اقتصادی ساخت این پل تاکید داشتند، رسانه‌های اوکراینی نسبت به احتمال استفاده از آن به‌عنوان مسیری برای انتقال نیروها و تجهیزات نظامی به روسیه ابراز نگرانی کردند؛ مسیری که در نهایت می‌تواند به خطوط مقدم جنگ در اوکراین منتهی شود.

تحقیق گروه اوکراینی «تروث هاوندز» می‌گوید ادعاها مبنی بر این‌که این پل برای رونق بخشیدن به تجارت و گردشگری طراحی شده است، «تردیدهایی جدی برمی‌انگیزد». به گفته این گروه، این پل در واقع در پاسخ به «نیازی فوری و حاد نظامی و سیاسی» ساخته شده است.

در این گزارش آمده است: «حمل‌ونقل جاده‌ای، برخلاف حمل‌ونقل ریلی، برای پژوهشگران بسیار دشوارتر از طریق تصاویر ماهواره‌ای قابل ردیابی است. تردد کامیون‌ها این امکان را فراهم می‌کند که محموله‌های مشخص به‌سرعت و با انعطاف‌پذیری جابه‌جا شوند، بی‌آن‌که نیازی به تشکیل کاروان‌های ریلی جلب‌توجه‌کننده باشد.»

این گزارش می‌افزاید: «با توجه به پیمان مشارکت راهبردی که میان روسیه و جمهوری دموکراتیک خلق کره (کره شمالی) امضا شده است، این پل به مسیری مستقیم برای انتقال نیروهای کره شمالی، گروه‌های ساختمانی و مقام‌های نظامی به روسیه تبدیل می‌شود و در مقابل، فناوری و منابع روسیه در جهت عکس جریان خواهد یافت.»