Bốn cuộc điều tra đảng Dân chủ có thể tiến hành nếu giành được quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ

Các nghị sĩ Dân chủ tại Quốc hội Mỹ hiện đã lên kế hoạch về cách sử dụng quyền lực của mình nếu giành được đa số tại Hạ viện hoặc Thượng viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra vào tuần tới.

Thành công hoàn toàn không được bảo đảm, dù các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đôi khi có thể rất khắc nghiệt đối với đảng đang nắm giữ Nhà Trắng.

Tuy nhiên, quyền kiểm soát một viện của Quốc hội sẽ đi kèm quyền ban hành trát hầu tòa, tức yêu cầu ra điều trần hoặc cung cấp tài liệu, cũng như nguồn kinh phí bổ sung để khởi động các cuộc điều tra vào đầu năm tới.

Đảng Dân chủ đang cân nhắc việc điều tra các nhân vật cấp cao trong chính quyền Trump, và có thể cả chính tổng thống.

Theo những người am hiểu các cuộc thảo luận, người của đảng đã bắt đầu lập danh sách những cuộc điều tra và nhân chứng tiềm năng.

Dưới đây là một số mục tiêu mà đảng Dân chủ có thể nhắm tới nếu giành chiến thắng vào ngày 3/11.

1. Gia đình và tài chính của Trump

Đảng Dân chủ đã nói rõ rằng các thỏa thuận béo bở do đế chế kinh doanh rộng lớn của gia đình Trump thu xếp sẽ là mục tiêu hàng đầu của bất kỳ cuộc điều tra ban đầu nào.

"Chúng tôi muốn bảo đảm rằng tiền thuế của người dân Mỹ đang được sử dụng một cách hợp lý và không bị đánh cắp hoặc bỏ túi vì tham nhũng," dân biểu Dân chủ bang Virginia Suhas Subramanyam, thành viên Ủy ban Giám sát Hạ viện, nói với BBC.

Những nội dung đang được xem xét điều tra bao gồm mối liên hệ giữa chính quyền và các thực thể doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty tiền mã hóa, cũng như các hoạt động kinh doanh quốc tế của Jared Kushner, con rể của tổng thống.

Những yếu tố khác có thể bao gồm chiếc máy bay trị giá 400 triệu USD do Qatar tặng để làm chuyên cơ Air Force One và các hợp đồng quốc phòng trị giá hàng triệu USD được trao cho những công ty có liên hệ với gia đình Trump.

"Điều khiến tôi sốc không chỉ là việc chính quyền này, các thành viên nội các, thậm chí cả tổng thống và gia đình ông ấy đã tham nhũng và tư lợi, mà còn là việc họ đã làm điều đó một cách trắng trợn và công khai đến vậy," ông Subramanyam nói.

Nhà Trắng nhiều lần phủ nhận mọi cáo buộc sai phạm.

"Tổng thống Trump đang tập trung vào việc duy trì thế đa số của Đảng Cộng hòa tại Quốc hội và tiếp tục đẩy mạnh những tiến bộ ông đã đạt được nhằm giảm chi phí cho các hộ gia đình," người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales nói.

"Đảng Dân chủ không có chương trình nghị sự nào nhằm cải thiện cuộc sống của người dân Mỹ, mà chỉ có kế hoạch cản trở và nhắm mục tiêu vô căn cứ vào chương trình nghị sự mang tính lẽ thường của Tổng thống Trump," bà nói thêm.

Một quan chức Nhà Trắng cho biết chính quyền "luôn sẵn sàng" đáp ứng các yêu cầu giám sát bất kể bên nào kiểm soát Quốc hội.

2. Bộ trưởng Hegseth và Lầu Năm Góc

Các nhà lập pháp Dân chủ đã cam kết xem xét cách Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth xử lý cuộc chiến với Iran bắt đầu từ tháng Hai, bao gồm số lượng thương vong dân sự, tình trạng thiếu hụt đạn dược, chi tiêu và các cáo buộc cho rằng binh sĩ cùng cơ sở vật chất chưa được chuẩn bị đầy đủ.

Theo một nguồn tin am hiểu các cuộc thảo luận, các vấn đề khác có thể bao gồm việc tấn công tàu thuyền ở Caribe mà chính quyền cho biết nhằm ngăn chặn dòng ma túy vào Mỹ.

Hồi tháng Tư, một nhóm dân biểu Dân chủ tại Hạ viện đã đệ trình các điều khoản luận tội hiếm hoi nhằm vào ông Hegseth.

Họ viện dẫn cuộc chiến với Iran và cáo buộc ông phạm các "tội nghiêm trọng và hành vi sai trái nghiêm trọng".

Việc luận tội chỉ cần đa số quá bán tại Hạ viện nhưng việc kết tội và bãi nhiệm sẽ cần tới hai phần ba số phiếu tại Thượng viện.

Chưa thành viên nội các nào từng bị cách chức theo cách này.

Một số chuyên gia tin rằng tác động tiêu cực từ các phiên điều trần của Quốc hội cuối cùng có thể khiến ông Hegseth bị sa thải hoặc từ chức.

"Nếu điều đó khiến Nhà Trắng trông tệ hại và trở thành gánh nặng đối với sự chú ý của truyền thông, Tổng thống Trump có thể sẽ từ bỏ những quan chức đó vì ông không muốn những tin tức tiêu cực," David Miller, giáo sư khoa học chính trị và chuyên gia về tổng thống tại Đại học American ở Washington DC, nói.

"Theo một cách hiểu, đó có thể là chiến thắng cho Đảng Dân chủ."

Richard Painter, cựu luật sư trưởng chuyên trách về các vấn đề đạo đức của Nhà Trắng dưới thời Tổng thống George W Bush, nói với BBC rằng quyết định phát động cuộc chiến cần phải được xem xét kỹ lưỡng.

"Vấn đề lớn hơn là cuộc chiến này chưa bao giờ được Quốc hội Mỹ cho phép, và tôi không quan tâm bộ trưởng quốc phòng là ai," ông nói.

"Hiến pháp quy định Quốc hội tuyên chiến," ông nói, đồng thời cho rằng các nhà lập pháp nên "triệu những người này tới" để trả lời câu hỏi.

Trong một tuyên bố, Thư ký Báo chí Lầu Năm Góc Kingsley Wilson bảo vệ thành tích của ông Hegseth, gọi ông là một "nhà lãnh đạo đổi mới" đã "cắt giảm bộ máy quan liêu, thúc đẩy đổi mới và mang lại lợi ích cho lực lượng chiến đấu của chúng ta".

"Trên mọi chỉ số có thể đo lường được, Bộ Chiến tranh đang hoạt động tốt hơn dưới sự lãnh đạo của Bộ trưởng Hegseth so với trước đây," bà nói, sử dụng tên gọi mà chính quyền này ưa dùng cho Bộ Quốc phòng.

3. Nhập cư và các cuộc truy quét của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ

Các nhân vật cấp cao của Đảng Dân chủ, trong đó có Robert Garcia, dân biểu Dân chủ bang California, được chỉ định lãnh đạo Ủy ban Giám sát Hạ viện nếu đảng này giành lại quyền kiểm soát viện, đã xác định việc thực thi luật nhập cư là một ưu tiên chính trong các cuộc điều tra mà Quốc hội có thể thực hiện.

Các cuộc điều tra này có thể xem xét những cáo buộc hành vi sai trái của các nhân viên Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) trong các cuộc truy quét người nhập cư trên khắp đất nước.

Tuy nhiên, những cuộc điều tra đó có thể gặp khó khăn và nhạy cảm về mặt chính trị.

Trong chiến dịch tranh cử năm 2024, ông Trump cam kết tiến hành các vụ trục xuất hàng loạt đối với người nhập cư không có giấy tờ hợp pháp, thông điệp đã nhận được sự hưởng ứng từ nhiều người ủng hộ ông.

Nhưng các cuộc thăm dò gần đây cho thấy nhiều người Mỹ, bao gồm cả những người đã ủng hộ ông Trump trong cuộc bầu cử đó, cảm thấy không thoải mái với một số biện pháp mà ICE đã sử dụng tại các thành phố của Mỹ từ đầu năm đến nay.

Theo ông Painter, điều đó có nghĩa là Đảng Dân chủ sẽ phải đi trên một lằn ranh rất mong manh giữa việc họ phản đối các chiến thuật của ICE và việc cho thấy họ coi nhẹ những lo ngại rộng lớn hơn về nhập cư.

4. Luận tội ông Trump lần thứ ba

Đảng Dân chủ đang chia rẽ về khả năng cố gắng luận tội ông Trump lần thứ ba.

Một số người, như dân biểu Alexandria Ocasio-Cortez, đã bày tỏ sự ủng hộ đối với việc luận tội, viện dẫn điều mà họ coi là một cuộc chiến không được cho phép với Iran cùng các hành vi khác được cho là có thể bị luận tội.

Những người khác kêu gọi cách tiếp cận thận trọng hơn, cho rằng bất kỳ nỗ lực luận tội nào cũng khó có khả năng dẫn đến việc Thượng viện bỏ phiếu bãi nhiệm ông Trump, người đã nhiều lần phủ nhận mọi sai phạm.

Cũng chưa rõ liệu đảng này có thể thống nhất về lý do để khởi động thủ tục luận tội hay không.

"Tôi có thể làm bất cứ điều gì tôi muốn, nếu tôi muốn," ông Trump nói với các phóng viên tại Phòng Bầu dục hồi tháng 10, đồng thời cho biết ông xem các nỗ lực luận tội trong nhiệm kỳ đầu tiên và những vụ án hình sự được đưa ra sau đó nhằm vào ông là "những việc làm rất bất hợp pháp".

James Comer, chủ tịch Ủy ban Giám sát Hạ viện thuộc Đảng Cộng hòa, nói với hãng tin Washington Sun hồi tháng Sáu rằng đảng Dân chủ là những người "chỉ biết một chiêu" và "sẽ nhắm vào Trump".

Không có gì bảo đảm cho Đảng Dân chủ rằng bất kỳ cuộc điều tra nào có thể dẫn tới một kết quả có ý nghĩa.

Tuy nhiên, Subramanyam cho biết những nỗ lực đó sẽ gửi đi một thông điệp.

"Nếu chúng ta không làm gì chỉ vì sợ hình ảnh công chúng, hoặc vì nghĩ rằng điều đó sẽ không thành công, hoặc vì họ ngăn cản chúng ta, thì như vậy khá tệ," ông nói.

"Không chỉ cho hai năm tới, mà còn cho 20 năm tới."