Chính quyền thông báo quy hoạch Safari Ba Vì, thay đổi nào đáng chú ý?

UBND xã Ba Vì vừa thông báo công bố ranh giới lập Quy hoạch dự án Xây dựng công viên Safari Ba Vì và sơ đồ vị trí ranh giới dự án đầu tư xây dựng công viên Safari Ba Vì. Nội dung có một số điểm khác biệt đáng chú ý so với thông tin từng được công bố.

Từ cuối tháng Chín tới nay, dự án này được chú ý nhiều khi trên các nền tảng mạng xã hội xuất hiện nhiều thông tin, đi kèm hình ảnh hoặc video, cho biết người dân xã Ba Vì kịch liệt phản đối dự án xây dựng này.

Trong khi đó, chính quyền xã lên tiếng cảnh báo "các hành vi cố tình tuyên truyền, phát tán thông tin sai sự thật sẽ được xem xét, xử lý theo quy định pháp luật".

Vào ngày 9/10, UBND TP Hà Nội đã tổ chức lễ khởi công dự án này với tổng mức đầu tư hơn 6.500 tỷ đồng.

Dự án do Tập đoàn Sun Group triển khai tại xã Ba Vì, cách trung tâm Hà Nội khoảng 60km về phía tây.

Theo thông báo mới nhất được chính quyền xã Ba Vì công bố, vốn của nhà đầu tư sẽ là khoảng 975,9 tỷ đồng, tức khoảng 15%. Phần còn lại là hơn 5.500 tỷ đồng là vốn huy động.

Trong một diễn biến liên quan, HĐND TP Hà Nội vào ngày 28/10 đã thông qua nghị quyết về việc bổ sung danh mục 580 công trình, dự án thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng trên địa bàn thành phố. Công viên safari Ba Vì nằm trong danh sách các dự án này.

Việc đưa Safari Ba Vì vào danh sách trên có thể cho phép việc triển khai được dễ dàng hơn, nhưng những chỉ trích từ người dân liên quan đến dự án này vẫn đang tiếp tục được chia sẻ.

Quy mô 580ha hay 299,5ha?

Theo thông tin mới nhất được công bố, dự án có quy mô khoảng 299,5ha, được xác định tại sơ đồ vị trí, ranh giới ban hành kèm theo Quyết định số 5648 của UBND thành phố.

Khi đưa tin về mức quy mô này, báo chí Việt Nam cho biết thêm rằng "chính quyền địa phương cũng bác bỏ thông tin cho rằng dự án được mở rộng lên 580ha như một số trang mạng không chính thống đăng tải", không nêu chi tiết gì thêm.

Tuy nhiên, con số 580ha cũng chính do báo chí Việt Nam đăng tải, dẫn lại thông tin do chính Sở Tài chính Hà Nội công bố.

Ví dụ, vào ngày 28/9, báo VnExpress đưa tin Sun Group được lựa chọn thực hiện dự án này theo trường hợp đặc biệt tại Luật Thủ đô.

"Dự án quần thể du lịch sinh thái Ba Vì - hợp phần có vườn thú bán hoang dã (safari) nằm tại xã Ba Vì. Dự án được đề xuất nghiên cứu đầu tư trên diện tích hơn 580 ha, thực hiện trong hai giai đoạn. Trong đó, giai đoạn 1 khoảng 251 ha và giai đoạn 2 gần 330 ha," bài viết nêu về đề xuất của Sun Group.

Cùng ngày, báo Dân trí có bài viết tương tự, thông tin rằng "dự án được nghiên cứu trên diện tích khoảng 580ha, trong đó diện tích mặt nước khoảng 42,64ha."

Báo chí Việt Nam thời điểm đó cũng cho biết tổng vốn đầu tư dự kiến là 10.000 tỷ đồng, giảm đáng kể so với mức đầu tư 6.500 tỷ đồng được công bố vào lễ khởi công dự án ngày 9/10.

Cũng liên quan tới quy mô dự án là vấn đề cơ cấu sử dụng đất của dự án.

Vào thời điểm cuối tháng Chín, đề xuất cơ cấu sử dụng đất của dự án đã gây ra một số tranh cãi.

Theo thông tin công bố công bố trên trang web của Sở Tài chính Hà Nội, đất dành cho nghiên cứu, đào tạo, giáo dục và trải nghiệm động vật chỉ chiếm khoảng 8,34 ha (tức 1,44% diện tích), trong khi đất giao thông chiếm 49,39 ha và đất thương mại, dịch vụ du lịch chiếm gần 75 ha.

Tiến sĩ Nguyễn Tuấn (Đại học Hasselt, Bỉ) ở thời điểm đó đặt câu hỏi về diện tích thực sự dành cho động vật, đồng thời đề nghị chủ đầu tư làm rõ tác động môi trường và lợi ích xã hội của dự án.

"Câu hỏi đặt ra: đây chủ yếu là một khu bảo tồn và giáo dục về động vật, hay là một khu nghỉ dưỡng, thương mại quy mô lớn lấy tên 'Safari' để 'xanh hóa' dự án?" ông viết trên Facebook cá nhân vào ngày 25/9.

Tuy nhiên, trong văn bản mới mà UBND xã Ba Vì vừa công bố nêu rằng quy mô sử dụng đất là 299,5ha với cơ cấu như sau:

Không có phần đất nào được nêu là "Đất nghiên cứu, đào tạo/giải trí, giáo dục và trải nghiệm động vật" như trước đây.

BBC News Tiếng Việt đã liên hệ Tập đoàn Sun Group để đề nghị bình luận về thông tin này.

Một yếu tố đáng chú ý khác là vấn đề duy trì, ổn định sinh kế cho người dân.

Theo Cổng Thông tin điện tử xã Ba Vì hồi đầu tháng 10, Sun Group có chính sách hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng theo mô hình "Đất đổi Sinh kế", kết hợp bồi thường bằng tiền hoặc đất với đào tạo nghề, tuyển dụng lao động và hồ trợ thương mại hóa sản phẩm địa phương.

Hồ sơ đề xuất nêu rằng dự án ước tính tạo hơn 1.000 việc làm khi đi vào vận hành và cần khoảng 400-500 lao động trong giai đoạn xây dựng, qua đó mở ra cơ hội việc làm mới cho người dân địa phương, đặc biệt là các hộ bị ảnh hưởng bởi quá trình thu hồi, chuyển đổi đất đai.

Liên quan tới vấn đề này, thông báo lập quy hoạch dự án yêu cầu Sun Group phối hợp với UBND xã Ba Vì kiểm đếm đất đai, lập phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư, bảo đảm quyền lợi người dân bị ảnh hưởng; đồng thời đào tạo nghề, ưu tiên tuyển dụng lao động địa phương và thiết lập cơ chế tiếp nhận, xử lý phản ánh trong quá trình triển khai.

Không có con số cụ thể về số việc làm được tạo ra hoặc số lao động Sun Group sẽ hoặc cần phải tuyển dụng.

Người dân vẫn đang phản đối

Từ cuối tháng Chín tới nay, những thông tin, hình ảnh về việc người dân phản đối dự án Safari Ba Vì vẫn chưa hề dừng lại.

Các lo ngại thường xoay quanh việc được cung cấp thông tin về dự án, việc triển khai dự án có theo đúng pháp luật hay không, các vấn đề về bồi thường hay ảnh hưởng đến đất đai, tài sản và quyền lợi nói chung của người dân.

Gần đây nhất là những cáo buộc về chiếc ô tô mang biển số 36B – 430.46 tại địa bàn xã Ba Vì. Hàng loạt hình ảnh và video ghi lại chiếc ô tô này được chia sẻ trên các nền tảng mạng xã hội ít nhất từ ngày 27/10.

Nhiều người khẳng định chiếc xe ô tô này thuộc sở hữu của Tập đoàn Sun Group và di chuyển tới đây là để quay phim, đo đạc khảo sát.

Họ cũng nói rằng chiếc xe này chở nhân viên của Sun Group và đã đâm bị thương người dân thôn Giáp Thượng nhưng người trên xe không giúp đỡ mà ở nguyên trong xe. Người dân cũng cho biết những người trong xe sau đó đã về trụ sở công an địa phương làm việc nhưng sau đó không rõ diễn biến thế nào.

BBC đã đề nghị Sun Group bình luận về những cáo buộc này.

Bên cạnh đó là những video quay cảnh người dân lập những trại tạm để cố gắng ngăn cản tiến trình dự án. Đây là việc mà, theo các nội dung đăng tải trên mạng xã hội, người dân đã làm từ cuối tháng Chín tới nay để thể hiện sự phản đối.

Dù vậy, lễ khởi công vẫn diễn ra vào ngày 9/10.

Cùng lúc, trên Facebook xuất hiện những lời kêu gọi "Người dân Ba Vì cố gắng giữ đất giữ nhà nhé".

Đây là một phản ứng phổ biến ở Việt Nam khi chính quyền và chủ đầu tư không cung cấp đầy đủ thông tin về dự án cho người dân khiến họ lo lắng về quyền lợi và tài sản của mình và phản đối thông qua những lời chỉ trích trên mạng xã hội hoặc những cuộc tập trung, tuần hành trên đường phố.

Có thể thấy điều tương tự đang diễn ra ở xã Vĩnh Hưng, Hà Nội hoặc trước đây là làng cổ Thuý Lĩnh, phường Lĩnh Nam, Hà Nội.

Khi những việc như vậy diễn ra, chính quyền sẽ có những lời kêu gọi người dân không chia sẻ những thông tin mà chính quyền khẳng định là "sai sự thật", hoặc khuyến cáo người dân không tham gia các hoạt động bị cho là trái pháp luật hoặc gây mất trật tự công cộng.

Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng đối với dự án Công viên Safari Ba Vì được yêu cầu hoàn thành trong 60 ngày kể từ ngày quyết định được ban hành 15/10.

Tiến độ xây dựng cơ bản và đưa công trình vào hoạt động, khai thác vận hành được nêu là từ quý 4/2026 đến Quý 2/2030.