Abdul El-Sayed: người có thể trở thành thượng nghị sĩ Hồi giáo đầu tiên tại Hoa Kỳ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, diễn ra vào thứ Ba ngày 3/11, sẽ quyết định đảng nào nắm quyền kiểm soát Quốc hội trong phần còn lại của nhiệm kỳ Tổng thống Donald Trump.

Tuy nhiên, cuộc bỏ phiếu này còn có thể mang ý nghĩa lịch sử vì một lý do khác: tại bang Michigan, các cuộc thăm dò cho thấy ứng cử viên của Đảng Dân chủ, Abdul El-Sayed, có khả năng trở thành thượng nghị sĩ Hồi giáo đầu tiên của Hoa Kỳ.

Ông El-Sayed, một bác sĩ chưa từng giữ chức vụ chính trị nào, đang là tâm điểm của một trong những cuộc đua tranh cử gây chia rẽ sâu sắc nhất.

Không khí càng trở nên căng thẳng hơn trong những ngày cuối của chiến dịch, sau khi đồng nghiệp cùng Đảng Dân chủ của ông – bà Haley Stevens, người từng bị ông đánh bại với cách biệt sít sao trong cuộc đua giành đề cử của đảng – tuyên bố ủng hộ ứng cử viên Đảng Cộng hòa Mike Rogers.

Vào Chủ nhật ngày 1/11, ông El-Sayed đã phản hồi các phóng viên rằng: "Bang này có 10 triệu dân, họ xứng đáng nhận được những điều tốt đẹp hơn nhiều từ chính quyền của mình. Tôi tập trung nhiều hơn vào 9.999.998 người còn lại, chứ không phải những người mà các bạn đang nhắc đến."

Sinh năm 1984 tại Rochester Hills, một vùng ngoại ô Detroit, ông El-Sayed lớn lên dưới sự nuôi dạy của cha và mẹ kế, bà Jacqueline Johnson, sau khi cha mẹ ông ly hôn lúc ông mới ba tuổi. Ông theo học ngành y tại Đại học Michigan và Đại học Columbia, với chuyên môn về dịch tễ học.

Năm 2015, việc ông được bổ nhiệm làm giám đốc điều hành Sở Y tế Detroit đã thu hút sự chú ý trên toàn quốc.

Ba năm sau đó, ông El-Sayed tranh cử chức thống đốc bang Michigan.

Ông đứng thứ hai trong cuộc bầu cử sơ bộ của Đảng Dân chủ, nhưng để thua bà Gretchen Whitmer với cách biệt hơn 20 điểm phần trăm; bà Whitmer sau đó đã giành chiến thắng và đảm nhiệm cương vị thống đốc trong hai nhiệm kỳ.

Bà Whitmer từng ủng hộ bà Stevens trong các cuộc bầu cử sơ bộ cho ghế Thượng viện năm 2026, nhưng bà đã công khai ủng hộ chiến dịch tranh cử của ông El-Sayed kể từ khi ông giành được đề cử.

Ông nhận được sự ủng hộ từ các nhân vật cấp tiến như Thượng nghị sĩ Bernie Sanders và Dân biểu Alexandria Ocasio-Cortez.

Các đảng viên Dân chủ ôn hòa hơn – bao gồm cả cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama – cũng đã lên tiếng ủng hộ ông, bởi chiến thắng tại Michigan đóng vai trò then chốt trong kế hoạch giành quyền kiểm soát Thượng viện Mỹ của đảng này.

Ông El-Sayed xây dựng chiến dịch tranh cử dựa trên một cương lĩnh cánh tả, trong đó việc chỉ trích viện trợ quân sự của Mỹ dành cho Israel được đặt lên hàng đầu, bên cạnh các vấn đề như đánh thuế giới tỷ phú để chi trả cho hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân.

"Người dân không nên phải chật vật đến thế mới có thể đóng thuế và biết rằng số tiền đó sẽ được sử dụng để phục vụ chính họ và con cái họ, thay vì dùng để ném bom người khác và con cái của họ," ông El-Sayed nói với những người ủng hộ tại một cuộc vận động tranh cử ngày 29/10.

Ông cũng gọi chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza sau các cuộc tấn công do Hamas lãnh đạo ngày 7/10/2023 là hành động diệt chủng – cáo buộc bị Israel kiên quyết bác bỏ.

Ông đồng thời cho rằng Israel đang thực hiện chính sách phân biệt chủng tộc (apartheid) tại Bờ Tây bị chiếm đóng.

Quan điểm phản đối viện trợ quân sự của ông El-Sayed không chỉ giới hạn ở Tel Aviv.

Vị chính trị gia 42 tuổi này thường xuyên bày tỏ mong muốn rằng tiền thuế của người dân Mỹ nên được dùng "để xây dựng trường học và tạo ra các cơ hội, thay vì gửi ra nước ngoài để ném bom vào bất kỳ ai".

"Tôi không cho rằng chúng ta nên tài trợ cho quân đội nước ngoài nói chung," ông El-Sayed phát biểu ngày 28/10. "Điều này áp dụng với Israel, cũng như Ai Cập, Ả Rập Xê Út, Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất."

Dù vậy, Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc El-Sayed, con trai của những người nhập cư Ai Cập, là người "đứng về phía những kẻ khủng bố".

Trong một buổi vận động tranh cử của Rogers vào ngày 15/10, Phó Tổng thống JD Vance đã tuyên bố: "Các bạn xứng đáng nhận được điều tốt đẹp hơn là một kẻ tiểu nhân xảo trá – người lẽ ra nên ngậm miệng lại và tỏ lòng biết ơn đối với đất nước đã cho ông ta mọi thứ."

Trong khi giữ khoảng cách với những phát ngôn của ông Trump, bà Rogers cáo buộc chiến dịch tranh cử của ông El-Sayed nhận hỗ trợ tài chính từ các nhà tài trợ có liên hệ với những tổ chức cấp tiến và cực đoan.

Các thành viên Đảng Cộng hòa cũng cáo buộc ông El-Sayed có mối liên hệ với Anh em Hồi giáo (Muslim Brotherhood) – tổ chức Hồi giáo lâu đời và lớn nhất tại Ai Cập, từng nắm quyền trong một thời gian ngắn tại quốc gia châu Phi này sau cuộc nổi dậy Mùa xuân Ả Rập năm 2011.

Ông El-Sayed phủ nhận mọi liên hệ với tổ chức này.

Tuy nhiên, các đối thủ đã nhắc đến việc ông ký tên vào một bức thư ngỏ năm 2012, trong đó kêu gọi Tổng thống Hồi giáo Mohamed Morsi "thanh lọc truyền thông và lực lượng cảnh sát càng nhanh càng tốt".

Ông El-Sayed cũng vấp phải sự chỉ trích vì mối quan hệ với nhà bình luận cánh tả Hasan Piker – người từng tuyên bố rằng nước Mỹ "đáng phải chịu" các cuộc tấn công ngày 11/9.

Ngoài ra, vào tháng Tám năm ngoái, ông El-Sayed đã gửi lời xin lỗi tới cộng đồng người Do Thái tại Michigan vì những phát ngôn liên quan đến động cơ đằng sau vụ tấn công bạo lực của một người Mỹ gốc Ả Rập nhằm vào một giáo đường Do Thái ở Detroit.

Theo ước tính của trang tin Jewish Insider, ứng cử viên El-Sayed đã khiến cử tri Do Thái tại Michigan – nhóm vốn có truyền thống ủng hộ đảng Dân chủ – bị chia rẽ.

Dẫn lời các lãnh đạo cộng đồng, trang tin này dự đoán một bộ phận cử tri có thể chuyển sang ủng hộ ứng viên Đảng Cộng hòa.

Tuy nhiên, trong suốt quá trình vận động tranh cử, ông El-Sayed khẳng định lòng trung thành của ông dành cho Hiến pháp Hoa Kỳ, đồng thời kêu gọi cử tri hãy đánh giá ông dựa trên các chính sách thay vì xuất thân hay quá khứ của ông.

"Tên và đức tin của tôi không phải là nguyên nhân khiến người dân không đủ tiền mua xăng hay thực phẩm, không thể đi khám bác sĩ, hoặc phải lo lắng về chất lượng không khí họ hít thở và nguồn nước họ uống," ông nói.

"Dù cách tôi cầu nguyện có thể hơi khác so với phần đông người Mỹ, nhưng chúng ta đều cầu nguyện cho những điều giống nhau."