'Ni Trump pekee, sio Congress, anayeweza kumaliza vita vya Iran' - Wall Street Journal

Katika mapitio ya magazeti ya leo, tunachunguza kwa nini ni rais wa Marekani pekee ndiye anayeweza kumaliza vita vya sasa, athari za Mlango-Bahari wa Hormuz kwenye gesi ya heliamu na kwa nini ni muhimu, na kwa nini Uingereza haipaswi kutegemea Washington katika uwanja wa akili bandia.

Tunaanza na makala yenye kichwa "Kwa nini Trump ana mkono wa juu kuhusu nguvu za vita?" na mwandishi wa Marekani na msomi William Galston.

Galston anasema kwamba ingawa majeruhi wa Marekani walikuwa wachache wakati wa vita na Iran, vita hivi ni "moja ya vita visivyopendwa sana katika historia ya Marekani ya kisasa," akihusisha hili na ukweli kwamba idadi kubwa ya Wamarekani walipinga ikilinganishwa na wale walioiunga mkono.

Mwandishi huyo wa Marekani anaeleza mtazamo wake kwa kuzingatia kura za maoni.

Mwandishi wa makala hiyo pia anasema ingawa vita hivi "havina uungwaji mkono mpana wa kisiasa," anavyosema, huenda vikaendelea hadi Trump atakapoamua kuvimaliza, kwa sababu tatu.

Sababu ya kwanza ni kwamba wanachama saba kati ya 10 wa Republican bado wanaunga mkono uamuzi wa rais wa Marekani wa kuanzisha vita, na wajumbe wengi wa Republican katika Baraza la Wawakilishi wanawakilisha majimbo ambayo Warepublican ndio wengi zaidi wa wapiga kura.

Sababu ya pili ni kwamba marais wa Marekani wana faida zaidi kuliko Congress katika masuala ya vita na amani, kwani wanaweza kutumia jeshi bila kupata kibali cha awali kutoka kwa Congress kwenda vitani.

Sababu ya tatu ni kwamba Sheria ya Nguvu za Kivita, ambayo Congress iliidhinisha kujibu Vita vya Vietnam ili kupunguza mamlaka ya rais ya hiari, imeonekana kuwa haifanyi kazi, kulingana na kifungu hicho.

Sheria hii inamtaka rais kukomesha vita vyovyote ambavyo havijaidhinishwa na Congress baada ya siku 60. Hata hivyo, marais waliotangulia siku zote wamepuuza vifungu hivi, na mahakama haijawawajibisha kwa hili, kwa sababu mahakama zimeamua kwamba wabunge hawana uhalali wa kisheria wa kuleta mashtaka, na wameiarifu mamlaka ya kutunga sheria kwamba ina njia nyingine zinazopatikana (kama vile kukata ufadhili), au kwa sababu mizozo kama hiyo kati ya rais na Congress inaibua "maswala ya kisiasa" ambayo yanapita zaidi ya mamlaka .

Kifungu hicho kinaeleza kuwa kwa mujibu wa Sheria ya Nguvu za Kivita, muda wa siku 60 aliopewa Trump unamalizika tarehe 1 Mei, na kuna uwezekano kwamba Wanademokrat wengi, pamoja na Warepublican wachache, wataunga mkono azimio la pamoja la kumaliza uhasama dhidi ya Iran.

Mwandishi anasisitiza kwamba hata kama azimio hili litapitishwa (maazimio matano ya awali hayajapitishwa), ni hakika kwamba Trump atalipiga kura ya turufu, na wingi unaohitajika katika Bunge na Seneti ili kubatilisha kura hiyo .

Nani atakuwa mwathirika mwingine wa Vita vya Ghuba?

Makala yetu ya pili katika mapitio ya magazeti yametoka kwenye gazeti la Daily Telegraph la Uingereza, lenye kichwa "Mwathiriwa ajaye wa Vita vya Ghuba tayari yuko hapa," na Ambrose Evans-Pritchard, mhariri wa uchumi wa gazeti hilo.

Mwandishi anaanza makala yake kwa kusema kwamba dunia imepoteza asilimia 40 ya usambazaji wake wa gesi ya helium tangu kuanza kwa vita nchini Iran, kwanza kutoka Qatar na kisha kutoka Urusi.

Hakuna shehena ya gesi ya heliamu kutoka Qatar, ambayo kwa kawaida hushughulikia theluthi moja ya mahitaji ya ulimwengu kwa hiyo, imepitia Mlango-Bahari wa Hormuz.

Mwandishi huyo wa Uingereza anaeleza kuwa haiwezekani kutengeneza chip za akili za bandia za hali ya juu au semiconductors zenye vipimo chini ya nanomita 10 bila kutumia gesi safi ya heliamu ili kupoza chipsi.

Nakala hiyo pia inaangazia kwamba heliamu inahitajika kwa utengenezaji wa silaha za hali ya juu, kebo za fibre optic, na kwa kupoeza sumaku katika mashine za upigaji picha za sumaku (MRI).

Kifungu hicho kinaonyesha kuwa hakuna njia mbadala "rahisi" za heliamu. Haiwezi kutengenezwa kwa viwanda, kwani hutolewa kutokana na kuoza kwa mionzi ya thoriamu na urani, na ni vigumu kuhifadhi. Uchina ina akiba ya kimkakati ya kila kitu isipokuwa gesi hii muhimu.

Mwandishi wa makala hiyo anasema kuwa baadhi wanahofia kurudiwa kwa tatizo la uhaba wa chip ambao ulisababisha kufungwa kwa viwanda vya magari vya Ulaya wakati wa enzi ya Corona, jambo ambalo lilisababisha hasara kubwa wakati huo.

Anaeleza kuwa kuna takriban makontena 200 ya friji ya gesi ya helium yaliyonaswa kwenye ghuba hiyo na joto lake linazidi kupanda taratibu na kusababisha gesi hiyo kuvuja kupitia valvu za shinikizo ili kuepuka mlipuko hatari.

Kifungu hicho kinaonyesha kuwa "kwa mara ya kwanza," China inabeba mzigo mkubwa wa mshtuko wa ugavi, kwani inazalisha tu 15% ya mahitaji yake ya heliamu, wakati iliyobaki inatoka Qatar na Urusi.

Mwandishi anaendelea kuzungumzia ni kwa kiwango gani Marekani inaathiriwa na uhaba wa heliamu.

Ingawa Washington iko katika nafasi "bora", kwa kuwa, kwa upande mmoja, mzalishaji mkubwa zaidi wa dunia wa heliamu na sehemu ya soko ya mbili ya tano ya soko, hii haiwakingi watu wa Marekani kutokana na matokeo ya mnyororo mkubwa wa usambazaji, kama vile utawala wa Marekani juu ya mafuta hauwalindi kutokana na kupanda kwa bei ya mafuta yasiyosafishwa au kuongezeka kwa uhaba wa mafuta ya ndege na dizeli.

Uingereza inapaswa kuzingatia akili mnemba

Tunahitimisha uchambuzi wetu wa gazeti la tatu kwa makala katika gazeti la The Guardian yenye kichwa "Katika siku zijazo za akili bandia, Uingereza haipaswi kuishia kwenye huruma ya makampuni makubwa ya teknolojia ya Marekani," na mwandishi wa habari wa Uingereza Raphael Behr.

Raphael Behr anaanza makala yake kwa kuzungumza kuhusu Rais wa Marekani Donald Trump, ambaye "havutiwi na nguvu laini" kwa sababu anaheshimu "watu wenye nguvu na ushawishi wa kijeshi."

Mwandishi huyo wa Uingereza anasema kuwa Trump aliilaumu NATO kwa "machafuko" aliyoyasababisha, kwa mujibu wa mwandishi huyo, akimaanisha kukataa kwa NATO kushiriki katika vita dhidi ya Iran na kufungua Mlango-Bahari wa Hormuz kwa nguvu.

Makala hayo yanaeleza kuwa "kisasi huko Washington" kiliibuka wakati memo ya Pentagon iliyovuja ilipendekeza Marekani inaweza kupinga madai ya Uingereza kwa Visiwa vya Falkland. Trump pia alitishia kufuta mikataba ya kibiashara kati ya Uingereza na Marekani na kuweka ushuru mpya.

Hii inaakisi, kwa mtazamo wa mwandishi, kwamba utawala wa sasa wa Ikulu ya White House "unafanya tu ushirikiano kwa njia ya usaliti," kama alivyoweka, na ikiwa nchi hazitazingatia Washington, bei itakuwa "sovereignty."

Mwandishi wa makala hayo anasema kuwa "kinachotia wasiwasi zaidi" ni kwamba mbinu hii ya Marekani inazidi kuongezeka wakati ambapo Marekani inajiondoa kiteknolojia kutoka Ulaya, ikisukumwa na ushindani na China.