ቀጥታ, አሜሪካ በሆርሙዝ በኩል ለማለፍ ለኢራን ቀረጥ የሚከፍሉ የመርከብ ድርጅቶች ላይ ማዕቀብ እንደምትጥል አስጠነቀቀች

የቀጥታ ሽፋን

1. ከ 31 ደቂቃዎች በፊትየኢራን አብዮታዊ ዘብ፣ ትራምፕ “ውጤታማ የማይሆን” ጦርነት ወይም “መጥፎ ስምምነትን” መምረጥ አለባቸው አለ

   የኢራን እስላማዊ አብዮት ዘብ እሁድ ዕለት የአሜሪካው ፕሬዚዳንት “ውጤታማ ከማይሆን” ጦርነት ወይም “ከመጥፎ ስምምነት” አንዱን መምረጥ አለባቸው አለ።

   የደህንነት መስሪያ ቤቱ በኤክስ ገጹ ላይ ባጋራው ልጥፍ ቴህራን ለአሜሪካ ጦር ወደቦቿ ላይ የተጣለው እግድ እንዲያነሳ የጊዜ ገደብ ማስቀመጧን ጠቅሷል።

   አክሎም አውሮፓ፣ ቻይና እና ሩሲያ በዋሺንግተን ላይ ቅሬታቸውን እየገለጹ ነው ካለ በኋላ “ይህንን ለመረዳት ያለው አንድ መንገድ ብቻ ነው። ትራምፕ ውጤታማ ከማይሆን ወታደራዊ ዘመቻ ወይም ከእስላማዊ ሪፐብሊክ ጋር መጥፎ ስምምነት ላይ ለመድረስ አንዱን መምረጥ አለባቸው።”

   “አሜሪካ ውሳኔ ላይ ለመድረስ ያላት እድል ጠባብ ነው” ሲልም አክሏል።

   አሜሪካ እና እስራኤል የካቲት 21 2018 ዓ.ም ኢራን ላይ ወታደራዊ ዘመቻ ከከፈቱ በኋላ ቴህራን የአጸፋ እርምጃ በመውሰድ የሆርሙዝ የባሕር ወሽመጥን ዘግታለች።

   እአአ ከሚያዚያ 13 ጀመሮ አሜሪካ ወደ ኢራን ወደቦች የሚደረጉ የመርከብ እንቅስቃሴዎችን አግዳለች።

   ሚያዚያ 8 የሁለት ሳምንት የተኩስ አቁም በመካከላቸው ተደርሶ የነበረ ቢሆንም በኢዝላማባድ አደራዳሪነት ተጀምሮ የነበረው የሁለቱ አገራት ንግግር ያለውጤት ተጠናቅቋል።

   ከዚያ በኋላ ትራምፕ የፖኪስታንን ጥያቄ ተከትሎ የተኩስ አቁሙን ያለምንም የጊዜ ገደብ አራዝመውታል።

2. ከ 1 ሰአት በፊትየዩኬው ሂትሮው አውሮፕላን ማረፊያ በኢራን ጦርነት ምክንያት የተሳፋሪዎችን ቁጥር ሊቀንስ እንደሚችል አስጠነቀቀ

   የሂትሮው የአውሮፕላን ማረፊያ በኢራን ጦርነት ምክንያት በቀሪው ዓመት የተሳፋሪዎች ቁጥር ሊቀንስ እንደሚችል አስጠንቅቋል።

   በዓመቱ የመጀመሪያዎቹ ሦስት ወራት ውስጥ ወደ 18.9 ሚሊዮን የሚጠጉ ሰዎች በአራቱ ተርሚናሎቹ በኩል አልፈዋል።

   አየር ማረፊያው "በመካከለኛው ምሥራቅ ከፍተኛ ባለው ግጭት እርግጠኛ አለመሆን ቢኖርም በቀሪው አመት የተሳፋሪዎች ቁጥር ሊቀንስ ይችላል" ብሏል።

   የካቲት 21 2018 ዓ.ም. ጦርነቱ ከፈነዳ በኋላ በአካባቢው ያሉ የአየር መስመሮች መዘጋት በአየር ጉዞ ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ አሳድሯል።

   በቀን ወደ ግማሽ ሚሊዮን የሚጠጉ ተሳፋሪዎች በዱባይ፣ ዶሃ ወይም አቡ ዳቢ አየር ማረፊያዎችን ይጠቀማሉ። እነዚህም አየር ማረፊያዎች በአውሮፓ፣ በእስያ እና በአውስትራሊያ መካከል እንደ አገናኝ ማዕከላት ሆነው ያገለግላሉ።

   አብዛኛው የመካከለኛው ምሥራቅ የአየር ክልል እንደገና ቢከፈትም ብዙ ሰዎች ግን በጦርነቱ ምክንያት ወደዚያ ከመብረር እየተቆጠቡ ነው።

   በዓመቱ የመጀመሪያ ሩብ ዓመት የሂትሮው ገቢ ከአንድ ዓመት በፊት ከነበረው በ2.3 በመቶ በማደግ ወደ 844 ሚሊዮን ፓውንድ ቢጨምርም የተሳፋሪዎች ቁጥር መጨመር፣ የምግብ እና የመጠጥ ሽያጭ እና የፕሪሚየም አገልግሎቶችን መቀበልን ያካትታል።

   ሆኖም ግን የስራ ማስኬጃ፣ ደመወዝ እና የብሔራዊ የኢንሹራንስ ክፍያዎች፣ በአይቲ ኢንቨስትመንቶች እና በተሳፋሪዎች ድጋፍ ምክንያት ወጪው 6.5 በመቶ ከፍ ብሏል።

   የአየር ማረፊያው ዋና የፋይናንስ ኦፊሰር ሳሊ ዲንግ አየር ማረፊያው በአሁኑ ጊዜ "ሙሉ" እንደሆነ እና "ትክክለኛው የቁጥጥር ማዕቀፍ እና የመንግሥት ፖሊሲ" ያለው ሦስተኛውን መንደርደሪያ ለመገንባት ያለውን እቅድ ለማከናወን ዝግጁ መሆኑን ተናግረዋል።

3. ከ 3 ሰአት በፊትትራምፕ ኢራን “ያልተገባ ባህሪ ካሳየች” አዲስ ጥቃት ሊጀምሩ እንደሚችሉ ተናገሩ

   ፕሬዚዳንት ትራምፕ ቅዳሜ ዕለት ኢራን “ያልተገባ ባሕሪ ካሳየች” አዲስ ጥቃት እንዲፈጸም ሊያዙ እንደሚችሉ ተናገሩ።

   ኢራን እና አሜሪካ ጦርነቱን ለማስቆም የሚያስችል ነው ያሉትን እቅድ እየተለዋወጡ ባለበት ወቅት ትራምፕ በቴህራን ላይ አዲስ ጥቃት እንዲፈጸም ለማዘዝ እያሰቡ መሆናቸውን ተናግረዋል።

   ትራምፕ ጦራቸው በኢራን ላይ ዳግም ጥቃት እንዲፈጽም ያዙ እንደሆን ሲጠየቁ “ያልተገባ ባሕሪ ካሳዩ፣ መጥፎ ነገር ካደረጉ፤ ግን አሁን እናያለን። የመሆን እድል አለው፤ በእርግጠኝነት” ብለዋል።

   ትራምፕ ለጋዜጠኞች በሰጡት ምላሽ ላይ በእስላማዊ ሪፐብሊኳ ላይ ጥቃት ለመፈጸም የሚያስወስናቸው ምን እንደሆነ በግልጽ ከመናገር ተቆጥበዋል።

   ኢራን ሐሙስ ዕለት ባለ 14 ነጥብ የሰላም እቅድ በአደራዳሪዋ ፓኪስታን በኩል ለአሜሪካ ሰጥታለች።

   የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ግን በእቅዱ ደስተኛ አለመሆናቸወን ተናግረዋል።

4. ከ 3 ሰአት በፊትትራምፕ ኢራን ጦርነቱን ለማቆም ያቀረበችውን እቅድ “ተቀባይ ይሆናል ብዬ አላስብም” አሉ

   የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኢራን ያቀረበችውን አዲስ የተኩስ አቁም እቅድ እንደሚመለከቱት ገልጸው ተቀባይነት ያገኛል የሚል ተስፋ እንደሌላቸው ተናገሩ።

   ዶናልድ ትራምፕ ቅዳሜ ዕለት ቴህራን ያቀረበችውን አዲሱን የሰላም እቅድ እንደሚመለከቱት የተናገሩ ሲሆን ተቀባይነት ያገኛል ብለው እንደማያስቡ ገልጸዋል።

   ትራምፕ “ኢራን ትልቅ ዋጋ አልከፈለችም” ሲሉ በማኅበራዊ ሚደያ ገጻቸው ላይ ጽፈዋል።

   ለኢራን አብዮታዊ ዘብ ቅርብ እንደሆኑ የሚታመኑት ታስኒም እና ፋርስ የመገናኛ ብዙኃን ቴህራን ባለ 14 ነጥብ የሰላም እቅድ በፓኪስታን በኩል መላኳን ዘግበዋል።

   ቅዳሜ ዕለት ትራምፕ ቴህራን ስላቀረበችው የሰላም እቅድ ወደ አውሮፕላናቸው እየተሳፈሩ ሲጠየቁ “በኋላ እነግራችኋለሁ” በማለት መልሰዋል።

   አክለውም “በትክክል ምን እንዳለች አሁን ይነግሩኛል” ብለዋል።

   ከጋዜጠኞች ጋር ከተነጋገሩ ከጥቂት ሰዓት በኋላ በማኅበራዊ ሚዲያ ገጻቸው ላይ “ባለፉት 47 ዓመታት በሰው ልጆች እና በዓለም ላይ ላደረጉት ነገር በቂ ዋጋ ባለማግኘታቸው ተቀባይነት ይኖረዋል ብዬ አላስብም” ብለዋል።

   ኢራን አርብ ዕለት በአደራዳሪዋ ፓኪስታን በኩል የላከችው አዲሱ የሰላም እቅድ ትራምፕ “ደስተኛ አይደለሁም” በማለት ውድቅ ተደርጓል።

   ኢራን በፓኪስታን በኩል ያቀረበችው እና ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ያልተደሰቱበት አዲሱ የሰላም እቅድ ስለ ኒውክሌር ፕሮግራም የሚደረግ ንግግር እንዲዘገይ እና የሆርሙዝ ወሽመጥ እንዲከፈት የሚጠይቅ ነበር።

   በዚሁ የሰላም እቅድ ላይ አሜሪካ የጣለችው የባሕር ጉዞ እገዳ እንዲያበቃ መጠየቋን ሮይተርስ ዘግቧል።

   የዜና ወኪሉ ስማቸው ያልተጠቀሰ የኢራን ከፍተኛ ባለሥልጣንን ጠቅሶ፤ ቴህራን የኒውክሌር ድርድሩን ለሌላ ጊዜ ለማቆየት ያቀረበችው እቅድ ስምምነት ላይ ለመድረስ የሚረዳ ትልቅ እርምጃ ነው ብላ ታምናለች ሲል ዘግቧል።

   በአዲሱ እቅድ መሠረት ጦርነቱ የሚቋጨው እስራኤል እና አሜሪካ በድጋሚ ኢራን ላይ ጥቃት እንደማይከፍቱ ዋስትና ሰጥተው እንደሚሆን ዘገባው ጠቅሷል።

   ኢራን በምላሹ ዘግታው የከረመችውን ወሳኙን የሆርሙዝ ወሽመጥ የምትከፍት ሲሆን አሜሪካም ወደ ኢራን ወደቦች የሚደረጉ ጉዞዎች ላይ የጣለችውን እገዳ ታነሳለች።

5. ከ 4 ሰአት በፊትበእስር ላይ የምትገኘው ኢራናዊት የሰላም ኖቤል ተሸላሚ ጤንነት በአስጊ ሁኔታ ላይ ነው ተባለ

   በቁጥጥር ስር የምትገኘው ኢራናዊቷ የሰብዓዊ መብት ተሟጋች ናርጌስ ሞሐማዲ የጤና ሁኔታዋ እያሽቆለቆለ በመሄዱ በቂ ሕክምና ወደምታገኝበት እንድትዘዋወር ቤተሰቦቿ እና የሰላም ኖቤል ሽልማት ኮሚቴ ጠየቁ።

   አርብ ዕለት የ54 ዓመቷ የሰብዓዊ መብት ተሟጋች በሰሜን ምዕራብ ከሚገኘው እስር ቤት ወደ ሆስፒታል መወሰዷን ቤተሰቦቿ ተናግረዋል።

   አክለውም እርምጃው በመጨረሻው ሰዓት የመጣ መሆኑን በመግለጽ የዘገየ መሆኑን ተናግረዋል።

   በኖርዌይ የሚኖረው ወንድሟ ቅዳሜ ዕለት ለቢቢሲ እንደተናገረው “የደም ግፊቷ ከሚገባው በላይ ወርዷል፤ ማስተካከል አልቻሉም” ብሏል።

   ናርጌስ ሞሐመዲ እአአ በ2023 የሰላም ኖቤል ተሸልማለች። በታሕሳስ ወር መንግሥትን በመተቸቷ የተነሳ በቁጥጥር ስር ውላለች።

   ባለፈው ወር ወንድሟ ሐሚድሬዛ በዛንጃን ወህኒ ቤት አብረዋት የታሰሩት በልብ ድካም ምከንያት ራሷን ስታ ማግኘታቸውን ተናግሮ ነበር።

   አክሎም የማረሚያ ቤቱ ባለሥልጣናት የልብ፣ የሳንባ እና የደም ግፊት ችግሮች እያሉባት ወደ ሆስፒታል እንዳትሄድን እና ሕክምና እንዳታገኝ ከልክለዋታል ብሏል።

   አርብ ዕለት ቤተሰቦቿ የሚያስተዳድሩት ናርጌስ ሞሐማዲ ፋውንዴሽን “የጤናዋ ሁኔታ በከፍተኛ ሁኔታ ማሽቆልቆሉን ተከትሎ” በዛንጃን ወደሚገኝ ሆስፒታል መወሰዷን ገልጿል።

   ፋውንደሽኑ በመግለጫው አክሎም ይህ እርምጃ የተወሰደው “ከ140 ቀናት የዘፈቀደ እስር በኋላ እና በተደጋጋሚ የተለየ የጤና ክትትል እንዲደረግላት ያቀረብነውን ጥያቄ ውድቅ ከተደረገ በኋላ ነው” ብሏል።

   ቅዳሜ ዕለት ሐሚድሬዛ ለቢቢሲ “አሁን ያለባት ችግር ዝቅተኛ የደም ግፊት እና የልብ ሕመም ነው። ነገር ግን ከዚህ በፊት የነበሩባት የሳንባ እንዲሁም የደም ቧንቧ መጥበብ ችግር በዛንጃን የሚገኙ ዶክተሮች የሚያደርጉትን ጥረት አስቸጋሪ አድርጎታል” ብሏል።

   በቴህራን ወደሚገኝ ሆስፒታል እህቱ እንድትዘዋወር በመጠየቅም “ከዚህ ቀደም ያከማት ዶክተሯ ሊከታተላት ይችላል” ብሏል።

   ይህ የቤተሰቧ ጥያቄ በሰላም ኖቤል ሽልማት ኮሚቴ ኃላፊ ጆርጋን ዋትኔ ፍራይድነስም ተስተጋብቷል።

   ሮይተርስ እንደዘገበው ኃላፊዋ የሞሀማዲ ሕይወት አደጋ ላይ ወድቋል ብለዋል።

   ኢራናዊቷ የሰብዓዊ መብት ተሟጋች ናርጌስ ሞሐማዲ በሕይወት ዘመኗ 13 ጊዜ የታሰረች ሲሆን በአጠቃላይ 31 ዓመታት እስር እና 154 ግርፋት ተፈርዶባታል።

6. ከ 5 ሰአት በፊትአሜሪካ በሆርሙዝ በኩል ለማለፍ ለኢራን ቀረጥ የሚከፍሉ የመርከብ ድርጅቶች ላይ ማዕቀብ ለመጣል ዛተች

   አሜሪካ በሆርሙዝ ወሽመጥ በኩል ለማለፍ ለኢራን ተጨማሪ ክፍያ የሚከፍሉ የመርከብ ድርጅቶች ማዕቀብ እንደሚጣልባቸው አስጠነቀቀች።

   አርብ ዕለት በአሜሪካ የውጭ አገራት ንብረት ላይ ቁጥጥር የሚያደርገው ቢሮ ባወጣው ማስጠንቀቂያ አሜሪካውያን ግለሰቦችም ሆኑ ኩባንያዎች ለኢራን የመንግሥት ተቋማት ምንም ዓይነት ቀረጥ እንዳይከፍሉ አግዷል።

   አሜሪካዊ ያልሆኑ ግለሰቦች እና ኩባንያዎች ደግሞ በወሽመጡ በኩል ለማለፍ ለቴህራን ቀረጥ የሚከፍሉ ከሆነ ማዕቀብ እንደሚጣልባቸው አስታውቋል።

   የቁጥጥር መስሪያ ቤቱ “የባሕር ላይ ትራንስፖርት ኢንዱስትሪው ተሳታፊዎች ከኢራን ወደቦች ወይንም የመርከብ ድርጅቶች ጋር የሚሰሩ እንዲሁም ወደ ኢራን ወደቦች የሚሄዱ ከሆነ ተደራራቢ ማዕቀብ ሊጣልባቸው ይችላል” ብሏል።

   ከሁለት ወር በፊት አሜሪካ እና እስራኤል በቴህራን ላይ ጦርነት ማወጃቸውን ተከትሎ ኢራን የሆርሙዝ ወሽመጥን ዘግታለች። አሜሪካ በምትኩ ወደ ኢራን ወደቦች የሚደረግ ማንኛውንም የመርከቦች እንቅስቃሴ አግዳለች፥።

   ኢራን የአሜሪካን እርምጃ “የባህር ላይ ውንብድና” ስትል በመጥራት ኮንናዋለች።

   ቴህራን በሆርሙዝ ወሽመጥ ላይ ያለምንም እንከን ለመቅዘፍ ከሚፈልጉ መርከቦች ቀረጥ እየሰበሰበች መሆኑን አስታውቃለች።

   ባለፈው ሳምንት የኢራን ፓርላማ ምክትል አፈ ጉባዔ ሃሚድሬዛ ሀጂ ባባኤ የመጀመርያው ከቀረጥ የተሰበሰበ ገንዘብ በአገሪቱ ማዕከላዊ ባንክ መቀመጡን ተናግረዋል።

   ምክትል አፈ ጉባዔው ተጨማሪ ማብራሪያ ያልሰጡ ሲሆን ቀረጡ የተሰበሰበበት መንገድንም ሆነ ማን እንደከፈለውም ከመናገር ተቆጥበዋል።

   ቢቢሲ ይህንን የምክትል አፈ ጉባዔውን አስተያየት ከገለልተኛ ወገን ማጣራት አልቻለም።

   የአሜሪካ የውጭ ድርጅቶችን ሃብት የሚቆጣጠረው መስሪያ ቤት ያወጣው ማስጠንቀቂያ ክፍያው በጥሬ ገንዘብ ወይንም “በዲጂታል፣ በቁሳቁስ ለውጥ፣ በስጦታ እንዲሁም ለኢራን ኢምባሲዎች በሚደረግ የበጎ አድራጎት ልግስና” ሊሆን አንደሚችል አስታውቋል።

   ኤጀንሲው አሜሪካዊ ያልሆኑ ግለሰቦች ክፍያ የሚፈጽሙ ከሆነ በወንጀል እንደሚጠየቁም ተናግሯል።

   ኤጀንሲው አክሎም “የኢራን ዋና የገንዘብ ምንጮችን በተለይም ፔትሮሊየም እና ፔትሮኬሚካል ዘርፉን ዒላማ ማድረጌን እቀጥላለሁ” ብሏል።

   የአሜሪካ ግምጃ ቤት አርብ ዕለት በሦስት የኢራን የሃዋላ አገልግሎት ሰጪዎች ላይ የኢራን የነዳጅ ገንዘብን ወደ ሌላ ዓለም አቀፍ ገንዘብ ይቀይራሉ በሚል ማዕቀብ ጥሏል።

   የግምጃ ቤት ኃላፊው ስኮት ቤስኔት “የአገዛዙን ገንዘብ የማመንጨት፣ ፈንዶችን የማስገባት እና ማዕቀቦችን ለማለፍ የምታደርገውን ሙከራ ዒላማ እነደሚያድጉ ተናግረዋል።

   ስኮት ቤሴንት “አገዛዙ ገንዘብ እንዳያመነጭ፣ እንዳያንቀሳቅስ እና ወደ አገር ውስጥ እንዳያስገባ ማዐዕቀቦቸን ለማለፍ የሚያደርገውን ሙከራ ያለመታከት ክትትል ማድረጋችንን እንቀጥላለን ብለዋል።

7. 2 ግንቦት 2026ትራምፕ ውድቅ ያደረጉት የኢራን እቅድ ከኒውክሌር ንግግር በፊት ሆርሙዝ እንዲከፈት የሚጠይቅ መሆኑ ተዘገበ

   ኢራን በፓኪስታን በኩል ያቀረበችው እና ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ያልተደሰቱበት አዲሱ የሰላም እቅድ ስለ ኒውክሌር ፕሮግራም የሚደረግ ንግግር በይደር ተይዞ የሆርሙዝ ወሽመጥ እንዲከፈት እና አሜሪካ የጣለችው የባሕር ጉዞ እገዳ እንዲያበቃ የሚጠይቅ መሆኑን ሮይተርስ ዘገበ።

   የዜና ወኪሉ ስማቸው ያልተጠቀሰ የኢራን ከፍተኛ ባለሥልጣንን ጠቅሶ፤ ቴህራን የኒውክሌር ድርድሩን ለሌላ ጊዜ ለማቆየት ያቀረበችው እቅድ ስምምነት ላይ ለመድረስ የሚረዳ ትልቅ እርምጃ ነው ብላ ታምናለች ሲል ዘግቧል።

   በአዲሱ እቅድ መሠረት ጦርነቱ የሚቋጨው እስራኤል እና አሜሪካ በድጋሚ ኢራን ላይ ጥቃት እንደማይከፍቱ ዋስትና ሰጥተው እንደሚሆን ዘገባው ጠቅሷል። ኢራን በምላሹ ዘግታው የከረመችውን ወሳኙን የሆርሙዝ ወሽመጥ የምትከፍት ሲሆን አሜሪካም ወደ ኢራን ወደቦች የሚደረጉ ጉዞዎች ላይ የጣለችውን እገዳ ታነሳለች።

   በመጀመሪያው ደረጃ ንግግር ይህ ከተከናወነ በኋላ በኢራን የኒውክሌር መርሃ ግብር ላይ ስለሚጣል ገደብ እና ማዕቀቦችን ስለማንሳት ድርድር ይደረጋል። ኢራን የኒውክሌር ፕሮግራሟን ለማገድ ብትስማማ እንኳ አሜሪካ ለቴህራን ለሰላማዊ ዓላማ ዩራኒየም የማበልጸግ መብት እውቅና እንድትሰጥ እንደምትጠየቅ የሮይተርስ ዘገባ ያመለክታል።

   ሮይተርስ ያነጋገራቸው ባለሥልጣን፤ "በዚህ ማዕቀፍ ውስጥ ለስምምነቱ ምቹ ሁኔታ ለመፍጠር እንዲቻል ይበልጥ ውስብስብ በሆነው የኒውክሌር ጉዳይ ላይ የሚደረገው ድርድር ወደ መጨረሻው ደረጃ እንዲዛወር ተደርጓል" ብለዋል።

   ኢራን ከዚህ ቀደም ያቀረበችው እና ፕሬዝዳንት ትራምፕ ውድቅ ያደረጉት ሌላ እቅድም በተመሳሳይ የኒውክሌር ጉዳይ በቅድሚያ ንግግር የሚደረግበት ጉዳይ እንዳይሆን የሚጠይቅ ነበር።

   ቴህራን አዲስ እቅድ ማቅረቧን ካስታወቀች በኋላ አስተያየት የሰጡት ፕሬዝዳንት ትራምፕ እንዳላስደሰታቸው በመናገር “ልስማማበት የማልችለውን ነገር እየጠየቁ ነው” ብለዋል።

   “ስምምነት ላይ መድረስ ይፈልጋሉ። እኔ አልረካሁበትም፤ ስለዚህ የሚፈጠረውን እናያለን” ሲሉም ተናግረዋል።

   ፕሬዝዳንቱ ኢራን የኒውክሌር መሣሪያ እንዳይኖራት የሚያደርግ ስምምነት ላይ ሳይደረስ ጦርነቱ ሊቋጭ እንደማይችል በተደጋጋሚ ተናግረዋል። ኢራን በበኩሏ የኒውክሌር ፕሮግራሟ ለሰላማዊ ዓላም የሚውል መሆኑን በአጽንኦት ገልጻለች።

8. 2 ግንቦት 2026ኩባ በአሜሪካ የተጣለባትን አዲስ ማዕቀብ “ሕገወጥ” እና “ግፈኛ” ስትል አወገዘች

   የኩባ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ብሩኖ ሮድሪጌዝ አሜሪካ አገራቸው ላይ የጣለቻቸውን ተከታታይ ማዕቀቦች “ሕገወጥ” እና “ግፈኛ” በማለት ተቃወሙ።

   ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ የኩባ የኤነርጂ፣ የመከላከያ፣ የፋይናንስ ወይም የደኅንነት ዘርፎች ባለሥልጣናትን እንዲሁም "የሰብዓዊ መብት ጥሰት" ወይም ሙስና ፈጽመዋል የተባሉ ግለሰቦች ዒላማ ያደረገ ማዕቀብ የሚጥል ፕሬዝዳንታዊ ትዕዛዝ አርብ ዕለት ፈርመዋል።

   ፕሬዝዳንቱ ማዕቀብ የጣሉት አሜሪካ ወደ ኩባ ነዳጅ እንዳይጓዝ የጣለችውን እገዳ የሚቃወሙ ኩባውያን በዋና ከተማዋ ሀቫና ውስጥ የሚገኘው የአሜሪካ ኤምባሲ ፊት ለፊት ሰልፍ በወጡበት በዓለም አቀፉ የላብአደሮች ቀን ነው።

   የአሜሪካ እገዳ በመላ አገሪቱ የኃይል መቋረጥ እና የነዳጅ እጥረት እንዲፈጠር ምክንያት ሆኗል።

   በደሴቷ አገር ላይ የሚከተሉትን የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ የበለጠ እያጠበቁ ያሉት ትራምፕ፤ የአገሪቱን ኮሚዩኒስት መንግሥት የመቀየር ፍላጎት እንዳላቸው አመልክተዋል።

   ትራምፕ አርብ ዕለት ከኩባ 145 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ በምትገኘው በፍሎሪዳ ግዛት ባደረጉት ንግግር አሜሪካ የካረቢያን ደሴት አገሯን “እንደምትቆጣጠር” ተናግረዋል። ይህ እርምጃ በቅርቡ ሊፈጸም እንደሚችልም አመልክተዋል።

   "ከኢራን ስንመለስ ከታላላቅ መርከቦቻችን አንዱን፤ ምናልባትም በዓለም ትልቁ የሆነውን ዩኤስኤስ አብርሃም ሊንከን የአውሮፕላን ተሸካሚ መርከብ እንዲሄድ እናደርጋለን፤ ከባሕር ዳርቻው 100 ያርድ ርቀት ላይ ሲቆም 'በጣም እናመሰግናለን፣ እጅ ሰጥተናል' ይላሉ" ሲሉ ተደምጠዋል።

   የኩባ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ብሩኖ ሮድሪጌዝ በኤክስ ገጻቸው ባሰፈሩት ጽሑፍ እንዲህ አይነት “የተናጠል አስገዳጅ እርምጃዎች” የተባበሩት መንግሥታትን ቻርተር እንደሚጥስ ገልጸዋል።

   ይህ ዓይነት እርምጃዎች “በኩባ ሕዝብ ላይ የጅምላ ቅጣት ለመጣል” ያለሙ እንደሆኑ ጠቅሰዋል። የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ በአገሪቱ የተካሄዱ ሰልፎች ቪዲዮዎችን አጋርተውም “ሕዝባችን ሸብረክ አይልም” ብለዋል።

9. 2 ግንቦት 2026እስራኤል ደቡባዊ ሊባኖስ ወስጥ በፈጸመችው ጥቃት 13 ሰዎች ተገደሉ

   እስራኤል ደቡባዊ ሊባኖስ ወስጥ በፈጸመቻቸው የአየር ጥቃቶች አራት ሴቶች እና አንድ ሕጻን ልጅን ጨምሮ 13 ሰዎች መገደላቸውን የሊባኖስ ጤና ሚኒስቴር አስታወቀ።

   የእስራኤል ጦር ጥቃት በፈጸመበት ናባቴህ አውራጃ በተፈጸመው ድብደባ ከተገደሉት ስምንት ሰዎች ውስጥ ሁለት ሴቶች እና አንድ ሕጻን እንደሚገኙበት ተገልጿል።

   ሁለት ሴቶችን ጨምሮ አራት ሰዎች የተገደሉት ደግሞ ሲዶን አውራጃ ውስጥ ሲሆን አንድ ሰው አኢን ባል በተባለው ስፍራ አንድ ሰው ተገድሏል። በአጠቃላይ 32 ሰዎች ተጎድተዋል።

   የሊባኖስ ተኩስ አቁም ለሦስት ሳምንታት ቢራዘምም በእስራኤል እና ሄዝቦላህ መካከል የሚደረገው ውጊያ ቀጥሏል። ሄዝቦላህ ዛሬ ቅዳሜ ሊባኖስ ውስጥ የሚገኙ የእስራኤል ወታደሮች እና ወታደራዊ ተሽከርካሪዎችን ዒላማ ያደረገ ጥቃት መፈጸሙን አስታውቋል።

   የእስራኤል ጦር አንድ ሐሙስ ዕለት ደቡባዊ ሊባኖስ ውስጥ በተደረገ ውጊያ አንድ ወታደሩ መገደሉን ገልጿል። ከመጋቢት ወዲህ የተገደሉ የእስራኤል ወታደሮች ብዛት 17 ደርሷል።

   የመጀመሪያው የ10 ቀናት ተኩስ አቁም ይፋ የሆነው የእስራኤል እና ሊባኖስ አምባሳደሮች ዋሽንግተን ውስጥ ካደረጉት ንግግር በኋላ ነበር።

   ምንም አይነት ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት የሌላቸው ሁለቱ አገራት ከአውሮፓውያኑ 1993 ወዲህ በከፍተኛ ባለሥልጣናት ደረጃ ንግግር ሲያደርጉ የዋሽንግተኑ የመጀመሪያው ነው።

   ሁለቱ አገራት ለሁለተኛ ጊዜ ከተገናኙ በኋላ የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ባለፈው ሳምንት ረቡዕ ዕለት ተኩስ አቁሙ ለሦስት ሳምንት መራዘሙን አስታውቀዋል። ትራምፕ፤ “ራሷን ከሄዝቦላህ እንድትጠብቅ” ከሊባኖስ ጋር እንደሚሰሩ ተናግረዋል።

   በኢራን የሚደገፈው ሄዝቦላህ የተኩስ አቁም ስምምነቱ ውስጥ ባይሳተፍም እስራኤል ስምምነቱን የምታከብር ከሆነ ቡድኑም ለተኩስ አቁሙ እንደሚገዛ ጠቁሞ ነበር።

10. 2 ግንቦት 2026ኢራን ለእስራኤል የደኅንነት ተቋማት ሰልለዋል ያለቻቸውን ሁለት ሰዎች በሞት ቀጣች

    ኢራን ለእስራኤል ሲሰልሉ ነበር ያለቻቸውን ሁለት ሰዎች በዛሬው ዕለት በሞት ቀጣች።

    በሞት ከተቀጡት መካከል አንዱ በማዕከላዊ ኢስፋሃን በሚገኘው ናታንዝ የኒውክሌር ተቋም አካባቢ የደህንነት መረጃዎች ሲሰበስብ ነበር መባሉን የኢራን መገናኛ ብዙኃን ዘግበዋል።

    የመገናኛ ብዙኃኑ ዘገባ እንደሚያመለክተው ያግሆብ ካሪምፖር እና ናስር ባካርዛዴህ የተባሉት ኢራናውያን የደኅንነት መረጃዎችን በማቀበል ከእስራኤል የስለላ ተቋም ጋር በመተባበራቸው በስቅላት ተቀጥተዋል።

    ካሪምፖር ወሳኝ የደኅንነት መረጃ ለሞሳድ ባልደረባ ማቀበሉ ሲገለጽ፣ ባካርዛዴህ ደግሞ ስለ መንግሥት እና የሃይማኖት መሪዎች እንዲሁም በናታንዝ ስለሚገኘው የኒውክሌር ተቋም መረጃዎችን ሲሰበስብ ነበር የሚል ክስ ቀርቦበታል።

    የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የኢራን ጦርነት ከተጀመረ ወዲህ ቴህራን ከብሔራዊ ደኅንነት ጋር በተያያዘ ወንጀል 21 ሰዎችን በሞት መቅጣቷን እና ከ4,000 በላይ ማሰሯን ረቡዕ ዕለት አስታውቋል።

    የመንግሥታቱ ድርጅት የሰብዓዊ መብቶች ኃላፊ ባወጡት መግለጫ ከተገደሉት መካከል ዘጠኙ በጥር ወር በተካሄደው የተቃውሞ ሠልፍ ጋር በተያያዘ የተቃዋሚ ድርጅቶች አባል ናቸው በሚል ሲወነጀሉ፣ ሁለቱ ደግሞ በአገር ክህደት ተስሰው መገደላቸውን ገልጸዋል።

11. 2 ግንቦት 2026አሜሪካ ለመካከለኛው ምሥራቅ አገራት ከ8.6 ቢሊዮን ዶላር በላይ የሚያወጣ የጦር መሣሪያ ሽያጭ አጸደቀች

    የአሜሪካ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ለእስራኤል፣ ኳታር፣ ኩዌት እና ዩናይትድ አረብ ኤምሬትስ 8.6 ቢሊዮን ዶላር የሚያወጣ የጦር መሣሪያ ሽያጭ ስምምነትን ማጽደቁን ሮይተርስ ዘገበ።

    የሽያጭ ስምምነቱ መጽደቁ የተሰማው ከኢራን ጋር እየተካሄደ ያለው ጦርነት ሁለት ወር ከሞላው በኋላ ነው።

    እስራኤል እና አሜሪካ ቴህራን ላይ ጦርነት ከከፈቱ ከዘጠኝ ሳምነት በኋላ የተኩስ አቁም ተደርሷል።

    ምንም እንኳን የተኩስ አቁሙ በአሜሪካ እና በኢራን መካከል ቢደረስም ዘላቂ ሰላም ለማምጣት የሚያስችል መግባቢያ ላይ ግን መድረስ አልተቻለም።

    አሜሪካ ቴህራንን ወደ ድርድር ለማምጣት በሚል ወደ ኢራን ወደቦች የሚደረግ እንቅስቃሴን አግዳለች።

    ኢራን በበኩሏ በወሽመጡ ላይ የሚደረግን የመርከቦች እንቅስቃሴ በማገዷ የነዳጅ ዘይት፣ የአፈር ማዳበሪያ እንዲሁም መድሃኒቶች እና ሌሎች የመሠረታዊ ፍጆታ ዕቃዎች ላይ የዋጋ ንረት አጋጥሟል።

    ይህ በእንዲህ እንዳለ የትራምፕ አስተዳደር በሁለቱ አገራት መካከል በተደረሰው የተኩስ አቁም ምክንያት ጦርነቱ መቋረጡን አስታውቋል።

    ትራምፕ አርብ ዕለት በፍሎሪዳ ባደረጉት ንግግር ተቺዎቻቸው አሜሪካ ከኢራን ጋር ያካሄደችውን ጦርነት አላሸነፈችም ብለው መናገራቸውን በመጥቀስ ይህ “ክህደት” ነው ብለዋል።

12. 2 ግንቦት 2026ትራምፕ የኮንግረስ ቀነ ገደብ መድረሱን ተከትሎ የኢራን ጦርነት “ተቋርጧል” አሉ

    ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ተግራዊ እየሆነ ባለው የተኩስ አቁም ምክንያት አሜሪካ ኢራን ላይ የምትፈጽመው ጥቃት “በመቋረጡ” ኮንግረስ ጦርነቱን ለማጽደቅ ያስቀመጠው ቀነ ገደብ እንደማያስፈልጋቸው ተናገሩ።

    በአሜሪካ ሕግ መሠረት ፕሬዝዳንቱ ወታደራዊ እርምጃ መጀመራቸውን ለሕግ አውጪዎች ባሳወቁ በ60 ቀናት ውስጥ ኮንግረስ ጦርነቱን ሊያጸድቀው ይገባል፤ ካልሆነ ውጊያ ማቆም ይኖርባቸዋል።

    ነገር ግን ትራምፕ ለኮንግረስ መሪዎች በጻፉት ደብዳቤ፤ ባለፈው ወር ከኢራን ጋር ተኩስ አቁም ለማድረግ ስለ ተስማሙ የማጸደቂያ ቀነ ገደቡ መቁጠር አቁሟል ብለዋል። ስለዚህ የኮንግረስን ፈቃድ ግዴታ የሚያደርገውን ‘ዋር ፓወርስ አክት’ ለተሰኘው ሕግ መገዛት እንደማይገባቸው ተከራክረዋል።

    አሜሪካ እና ኢራን እስካሁን ድረስ ዘላቂ የሰላም ስምምነት ላይ አልደረሱም። ድርድራቸው ቆሞ የነበረ ሲሆን አርብ ዕለት ግን ኢራን በፓኪስታን በኩል አዲስ የሰላም እቅድ አቅርባለች።

    ትራምፕ ለኮንግረስ መሪዎች ደብዳቤ የጻፉት ኢራን ላይ ወታደራዊ እርምጃ መውሰዳቸውን ለምክር ቤቱ ባሳወቁ በ60ኛው ቀን አርብ ዕለት ነው። ከመጋቢት 29/2016 ዓ.ም. “አንስቶ በአሜሪካ ኃይሎች እና በኢራን መካከል ምንም ዓይነት የተኩስ ልውውጥ አልተደረገም" ሲሉ በደብዳቤያቸው አስፍረዋል።

    “የካቲት 21/2018 ዓ.ም. የጀመረው ግጭት ተቋርጧል" ብለዋል።

    ኢራን አዲስ ዕቅድ ማቅረቧ ከተሰማ በኋላ ትራምፕ ከጋዜጠኞች ጋር ባደረጉት ቆይታ “"አሁን ከኢራን ጋር ንግግር ነበረን፤ ምን እንደሚፈጠር እናያለን። ነገር ግን ደስተኛ አይደለሁም ማለት እችላለሁ" ሲሉ ተናግረዋል።

    ስምምነት ላይ መድረስ አስቸጋሪ የሆነበት አንዱ ምክንያት በጦርነቱ በርካታ ከፍተኛ ወታደራዊ አመራሮቻቸው የተገደሉባቸው የኢራን አመራሮች "በጣም ግራ መጋባታቸው” እንደሆነ ገልጸዋል።

13. 2 ግንቦት 2026የቱርክ ፖሊስ የወዛደሮች ቀንን ለማክበር አደባባይ የወጡ ከ500 በላይ ሰዎችን አሰረ

    የቱርክ ፖሊስ ዓለም አቀፍ የወዛደሮች ቀንን በማስመልከት በኢስታንቡል አደባባይ የወጡ ሠልፈኞች ላይ አስለቃሽ ጋዝ በመተኮስ ከ500 በላይ ሰዎችን በቁጥጥር ስር መዋሉ ተነገረ።

    በቁጥጥር ስር ከዋሉት ሰዎች መካከል አብዛኛዎቹ ከዚህ ቀደም ጸረ መንግሥት ሰልፎች ወደ ተካሄዱበት የታክሲም አደባባይ ለማምራት የሞከሩ ናቸው ተብሏል።

    በአደባባዩ እአአ ከ2013 ጀምሮ ምንም ዓይነት ሠልፍ ማካሄድ የተከለከለ ሲሆን ሌሊቱን በፖሊስ ዝግ ተደርጓል።

    ቱርክ በየዓመቱ የሚከበረውን ዓለም አቀፍ የወዛደሮች ቀንን በማስመልከት ግዙፍ ሠልፎችን ታካሄዳለች።

    ሠልፎቹ የሚዘጋጁት በአገሪቱ ሠራተኞች እና የንግድ ማኅበራት አስተባባሪነት ነው።

    በሠልፉ ላይ የተገኙት የሲኤችዲ ጠበቆች ቡድን ከ500 በላይ ሰዎች ታስረዋል ሲሉ ተናግረዋል። በአንካራ እንዲሁ በርካታ ሰዎች በታንዶጋን አደባባይ ተገኝተዋል።

    ከአርብ ማለዳ ጀምሮ ሠልፎች በሚካሄዱባቸው አደባባዮች ከፍተኛ የጸጥታ አባላት ስምሪት ተስተውሏል።

    የንግድ ማኅበራት በበርካታ የአገሪቱ ከተሞች ሠልፎችን ያዘጋጁ ሲሆን ፕሬዝዳንት ኤርዶዋንም የእንኳን አደረሳችሁ መልዕክት በኤክስ ገጻቸው አስተላልፈዋል።

14. 2 ግንቦት 2026ፕሬዝዳንት ትራምፕ በአዲሱ የኢራን እቅድ ደስተኛ አለመሆናቸውን ተናገሩ

    የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኢራን ጦርነቱን ለመቋጨት ያቀረበችው አዲስ የሰላም እቅድ እንዳላስደሰታቸው ገለጹ። የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር በበኩላቸው አሜሪካ አካሄዷን የምትቀይር ከሆነ ኢራን ለዲፕሎማሲ ዝግጁ መሆኗን ተናግረዋል።

    የኢራን ዜና ወኪል ‘ኢርና’ ቴህራን በፓኪስታን በኩል አዲስ የድርድር እቅድ ለአሜሪካ ማቅረቧን ትናንት አስታውቆ ነበር። እቅዱ ስለያዛቸው ዝርዝር ጉዳዮች ግን በዘገባው አልተጠቀሰም።

    የፓኪስታን ባለሥልጣናት በበኩላቸው የኢራንን አዲስ እቅድ ለአሜሪካ ማድረሳቸውን ገልጸዋል።

    አዲስ እቅድ መቅረቡ በተሰማ በአጭር ጊዜ ውስጥ ለጋዜጠኞች አስተያየት የሰጡት ፕሬዝዳንት ትራምፕ፤ “ስምምነት ላይ መድረስ ይፈልጋሉ። እኔ አልረካሁበትም፤ ስለዚህ የሚፈጠረውን እናያለን” ማለታቸውን አሶሺዬትድ ፕሬስ ዘግቧል።

    ትራምፕ ትናንት አርብ በዋይት ሐውስ ከጋዜጠኞች ጋር በነበራቸው ቆይታ በእቅዱ ውስጥ ያላስተደሰታቸው ጉዳይ ምን እንደሆነ አላብራሩም።

    የኢራን አመራር “እጅጉን ተከፋፍሏል” ያሉት ፕሬዝዳንቱ፤ “ልስማማበት የማልችለውን ነገር እየጠየቁ ነው” ማለታቸውን ሮይተርስ አስነብቧል።

    ትራምፕ ከቆይታ በኋላ በፍሎሪዳ ተገኝተው ንግግር ባደረጉበት ወቅትም የኢራንን ጉዳይ አንስተዋል። አሜሪካ ከኢራን ጋር የገባችበትን ግጭት በቶሎ ቋጭታ “በተጨማሪ ሦስት ዓመታት ውስጥ ችግር እንዲፈጠር” እንደማትፈቅድ ተናግረዋል።

    ፕሬዝዳንት ትራምፕ ኢራን የኒውክሌር መሣሪያ እንዲኖራት እንደማይፈቅዱ በተደጋጋሚ ገልጸዋል። ኢራን ባለፈው ሳምንት ያቀረበችው የሰላም እቅድ የኒውክሌር ጉዳይ ወደ ጎን ተደርጎ የመጀመሪያው ደረጃ ድርድር ጦርነቱን መቋጨት እና ሆርሙዝን መክፈት ላይ እንዲያተኩር የሚጠይቅ ነበር።

    የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራግቺ በበኩላቸው አሜሪካ የያዘችውን “የተለጠጠ አካሄድ፣ የዛቻ ንግግር እና ተንኳሽ ድርጊቶች” የምታቆም ከሆነ አገራቸው ለዲፕሎማሲ ዝግጁ መሆኗን እንደተናገሩ ሮይተርስ ዘግቧል።

    ይህም ቢሆን ግን “የኢራን ጦር ኃይሎች አገሪቱን ከማንኛውም ስጋት ለመከላከል ዝግጁ መሆናቸውን” በቴሌግራም ገጻቸው ባሰፈሩት ጽሑፍ ገልጸዋል።

15. 1 ግንቦት 2026የአሜሪካ መከላከያ ሚኒስትር የኢራን ጦርነት ባለበት በመቆሙ የኮንግረስን ፈቃድ መጠየቂያ ጊዜ አላለፈም አሉ

    የአሜሪካ መከላከያ ሚኒስትር ፒት ሄግሴት የትራምፕ አስተዳደር የኢራን ጦርነትን ባለበት በማቆሙ ከኮንግረስ ፈቃድ ለማግኘት የሚያስፈልገው የ60 ቀናት ገደብ አልተጠናቀቀም ሲሉ ተከራከሩ።

    ሄግሴት ይህንን ያሉት ሐሙስ ዕለት በሴኔት አባላት የቀረበላቸውን ጥያቄ ሲመልሱ ነው። ትራምፕ በይፋ ኮንግረስን ኢራን ላይ ስለሚፈጽሙት ጥቃት ካሳወቁ 60 ቀን የሚሞላው ዛሬ አርብ ነው።

    ኮንግረስ ጦርነት እንዲቀጥል በ60 ቀናት ውስጥ ይሁንታ የማይሰጥ ከሆነ ፕሬዝዳንቱ “የዩናይትድ ስቴትስ ጦርን መጠቀም እንደሚያቋርጡ” በአሜሪካ ሕግ ተደንግጓል።

    አንድ ከፍተኛ የአስተዳደሩ ባለሥልጣን ከኢራን ጋር የሚደረገው ጦርነት የተጀመረው በሚያዚያ ወር ስለሆነ “ተቋርጧል” ሲሉ ተናግረው ነበር።

    አሜሪካ እና ኢራን የተኩስ አቁም ከመስማማት በዘለለ የተጀመረው ውይይት ውጤት ሊያስገኝ አልቻለም።

    ቴህራን ለድርድር የሚሆን አዲስ ነጥቦችን በፓኪስታን በኩል መላኳን የኢራኑ የዜና ወኪል ኢርና ዘግቧል። የዜና ወኪሉ ዝርዝር ጉዳዮችን አልተዘገበም። የፓኪስታን ባለሥልጣናት እቅዱ ለአሜሪካ መሰጠቱን የቢቢሲ አጋር ለሆነው ሲቢኤስ ኒውስ ተናግረዋል።

    ኢራን የሆርሙዝ ወሽመጥን ከዘጋች በኋላ የነዳጅ ዋጋ ጨምሮ የነበረ ቢሆንም የኢራን አዲስ የሰላም እቅድ ከተሰማ በኋላ ቅናሽ አሳይቷል።

    ወሽመጡ ሙሉ በሙሉ ተዘግቶ ለሁለት ወራት ያህል በመቆየቱ ተጽዕኖው የዓለም ምጣኔ ሃብት ላይ እየታየ ነው።

    ሐሙስ ዕለት ሴናተሮች ላቀረቡላቸው ጥያቄዎች ምላሽ የሰጡት መከላከያ ሚኒስትሩ “አሁን ያለነው በተኩስ አቁም ውስጥ ነው፤ ይህም በእኛ መረዳት የ60 ቀኑ ሰዓት ለጊዜው ቆሟል ወይም በተኩስ አቁሙ ቆሟል የሚል ነው” ብለዋል።

16. 1 ግንቦት 2026የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር የአሜሪካ የጦርነት ወጪ ባለሥልጣናቱ ከገለጹት "አራት እጥፍ" ነው አሉ

    የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራግቺ የአሜሪካ መከላከያ ባለሥልጣናት ጦርነቱ እስካሁን ድረስ 25 ቢሊዮን ዶላር ስለማስወጣቱ ለምክር ቤት የሰጡትን ማብራሪያ “ውሸት” ሲሉ አጣጣሉ።

    የውጭ ጉዳዩ ሚኒስትሩ ጦርነቱ እስካሁን አሜሪካን “100 ቢሊዮን ዶላር” አስወጥቷታል ብለዋል።

    የአሜሪካ መከላከያ መስሪያ ቤት ፔንታጎን የፋይናንስ ዋና ኃላፊ ጁሌስ ኸርትስ ከትናንት በስቲያ በአገሪቱ ምክር ቤት ቀርበው ከኢራን ጋር ለሚደረገው ጦርነት እስካሁን 25 ቢሊዮን ዶላር ወጪ መደረጉን ተናግረው ነበር።

    ኸርትስ እንደገለጹት አብዛኛው ገንዘብ የወጣው ለተተኳሽ እና መሣሪያዎችን ለመተካት ነው። የጦርነቱ ወጪ በምክር ቤቱ ስብሰባ ላይ መነጋገሪያ ሆኖም ነበር።

    የኢራኑ የውጭ ጉዳይ ዛሬ በኤክስ ገጻቸው ባሰፈሩት ጽሑፍ፤ “ፔንታጎን እየዋሸ ነው” ሲሉ ቁጥሩን አጣጥለዋል።

    “[የእስራኤል ጠቅላይ ሚኒስትር] ኔታንያሁ ቁማር እስካሁን ድረስ አሜሪካን በቀጥታ 100 ቢሊዮን ዶላር አስወጥቷታል፤ ከሚናገሩት አራት እጥፍ” ብለዋል።

    የአሜሪካ መንግሥት ጦርነት ውስጥ መግባቱ የአሜሪካ ታክስ ከፋዮች ላይ ያስከተለው “ቀጥተኛ ያልሆነ ወጪ” ደግሞ “እጅግ ከፍተኛ” መሆኑን ጠቅሰዋል። “የእያንዳንዱ የአሜሪካዊ ወርሃዊ ወጪ ጣሪያ 500 ዶላር ነው፤ በፍጥነትም እየጨመረ ነው” ሲሉ ጽፈዋል።

17. 1 ግንቦት 2026ኢራን ለሁለተኛው ዙር ድርድር አዲስ እቅድ አቀረበች

    ኢራን ሁለት ወር የተሻገረውን ጦርነት ለመቋጨት ለሚደረገው ድርድር በፓኪስታን በኩል አዲስ የስምምነት እቅድ ማቅረቧን የአገሪቱ መንግሥት የዜና ወኪል ‘ኢርና’ ዘገበ።

    ኢራን ለሁለተኛው ዙር ቀጥተኛ ድርድር ያቀረበችው እቅድ ለአሜሪካ እንደደረሰ የፓኪስታን ባለሥልጣናት የቢቢሲ አጋር ለሆነው ሲቢኤስ ኒውስ ተናግረዋል።

    የኢራኑ መገናኛ ብዙኃን ባወጣው ዘገባ፤ “የኢራን እስላማዊ ሪፐብሊክ ሐሙስ ምሽት አዲሱን የድርድር እቅድ ከአሜሪካ ጋር በሚደረገው ድርድር አሸማጋይ ለሆነችው ፓኪስታን አቅርባለች” ብሏል። አዲሱ እቅድ ያካተታቸውን ዝርዝር ጉዳዮች በተመለከተ ዘገባው ማብራሪያ አልሰጠም።

    ሲቢኤስ ኒውስ ያነጋገራቸው የፓኪስታን ባለሥልጣናት ኢራን አዲስ እቅድ ማቅረቧን አረጋግጠው፤ የተከለሰው የቴህራን ምላሽ ለአሜሪካ ባለሥልጣናት መድረሱን ገልጸዋል።

    ኢራን ከዚህ በፊት አቅርባው የነበረው የሰላም እቅድ የኒውክሌር ጉዳይ ወደ ጎን እንዲተው እንዲሁም የሁለተኛው ዙር የመጀመሪያ ዙር ንግግር ጦርነቱን ማቆም እና የሆርሙዝ ወሽመጥን መክፈት ላይ እንዲያተኩር የሚጠይቅ ነበር።

    ሀሳቡ ያላስደሰታቸው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ እቅዱን ውድቅ አድርገውታል።

    አሁን ኢራን አዲስ እቅድ ማቅረቧን ተከትሎ ሁለቱ አካላት ስምምነት ላይ ሊደርሱ ይችላል የሚል ተስፋ መጫሩን የፓኪስታን ባለሥልጣናት መናገራቸውን ሲቢኤስ ኒውስ ዘግቧል።

18. 1 ግንቦት 2026ዩኤኢ፣ ኢራን በሆርሙዝ ላይ እምነት ሊጣልባት አይችልም አለች

    አንድ ከፍተኛ የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ ባለሥልጣን አርብ ዕለት ቴህራን በሆርሙዝ ወሽመጥ ዙሪያ የምታደርገው ማንኛውም የአንድ ወገን ውሳኔ ላይ እምነት ሊጣል እንደማይችል ለሮይተርስ ተናገሩ።

    ይህም የኢራንን ጦርነት ለማስቆም የሚደረገው ጥረት አስቸጋሪ አድርጎ ለመቆየቱ እና በሁሉም ወገኖች ዘንድ ያለውን ጥልቅ አለመተማመንን የሚያሳይ ነው ተብሏል።

    ግጭቱ ከተከሰተ ከሁለት ወራት በኋላም ወሳኝ የሆነው የባህር መተላለፊያ አሁንም በኢራን እገዳ ምክንያት በአብዛኛው የተዘጋ ሲሆን የአሜሪካ የባህር ኃይልም ወደ ኢራንን ወደብ የሚደረጉ እንቅስቃሴዎችን አግዷል።

    እገዳው 20 በመቶ የሚሆነውን የዓለም የነዳጅ እና የጋዝ አቅርቦቶችን ከማስተጓጎሉም በላይ የዓለም የነዳጅ ዋጋ ከፍ አድረጓል። ይህም የኢኮኖሚ መቀዛቀዝን እንዳይስከትል አስግቷል።

    ከሦስት ሳምንታት በፊት በኢራን እና አሜሪካ መካከል የተኩስ አቁም ስምምነት ተግባራዊ ቢደረግም ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ቴህራን ላይ ሊሰነዘር ስለታቀደው አዲስ ጥቃት ሐሙስ ዕለት ማብራሪያ ተሰጧቸዋል።

    እቅዱ ኢራንን ወደ ድርድር ለመመለስ ያለመ ቢሆንም የነዳጅ ዋጋን በከፍተኛ ደረጃ ጨምሮታል።

    ኢራን የአየር መከላከያዎቿን በተጠንቀቅ ያቆመች ሲሆን ጥቃት ከተፈጸመ ሰፊ ምላሽ ለመስጠት ዝታለች።

    በቴህራን ዘንድ አሜሪካ አጭር እና ከባድ ጥቃት ልትሰነዝር ትችላል የሚል ግምገማ መኖሩን ሁለት ከፍተኛ የኢራን ምንጮች ለሮይተርስ የዜና ወኪል ተናግረዋል።

19. 1 ግንቦት 2026ዩናይትድ አረብ ኤሚሬትስ ዜጎቿ ከኢራን፣ ኢራቅ እና ሊባኖስ በአስቸኳይ እንዲወጡ አሳሰበች

    የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ ዜጎቿ ወደ ኢራን፣ ኢራቅ ወይም ሊባኖስ እንዳይጓዙ ከለከለች።

    የአገሪቱ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ሐሙስ ዕለት ባወጣው መግለጫ "በአሁኑ ወቅት በቀጣናው ባለው ሁኔታ የተነሳ” በማለት የጉዞ እገዳው መደረጉን አስታውቋል።

    በእነዚህ አገራት የሚገኙ ዜጎችም በፍጥነት ወደ ተባበሩት አረብ ኤሜሬትስ እንዲመለሱ አሳስቦ ሚኒስቴሩን በስልክ እንዲያነጋግሩ ጠይቋል።

    ሚኒስቴሩ በመግለጫው ላይ የሚሰጣቸውን መመሪያዎችና ምክሮች “በሙሉ ማክበር” አስፈላጊ መሆኑን ገልጿል።

    እአአ ከ2021 እስከ 2025 ባለው ጊዜ ውስጥ የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ ዜጎቿ ወደ ሊባኖስ እንዳይጓዙ ከልክላ ነበር። እገዳው የተነሳው ባለፈው ዓመት ግንቦት ወር ላይ ነው።

    የካቲት 21 2018 ዓ.ም. አሜሪካ እና እስራኤል በጋራ በመሆን ኢራን ላይ ጦርነት ከከፈቱ በኋላ ግጭቱ ወደ ሊባኖስ እና ኢራቅ ተዛምቷል።

    ሊባኖስ እና እስራኤል የተኩስ አቁም ላይ ቢደርሱም አሁንም በደቡባዊ ሊባኖስ የሚፈጸመው ጥቃት እንደቀጠለ ነው።

    በሆርሙዝ ወሽመጥም ቢሆን የመርከቦች እንቅስቃሴ እንደቆመ ሲሆን ቴህራን ከአሜሪካ ጋር የምታደርገው የሰላም ውይይት ተቋርጧል።

20. 1 ግንቦት 2026በለንደን ሁለት አይሁዳውያን ላይ በስለት ጥቃት ያደረሰው ኢሳ ሱሌይማን በግድያ ሙከራ ክስ ተመሰረተበት

    በሰሜን ምዕራብ ለንደን፣ ጎልደርስ ግሪን ሁለት አይሁዳውያን ላይ በስለት ጥቃት ያደረሰው ኢሳ ሱሌይማን በግድያ ሙከራ ወንጀል ክስ ተመሰረተበት።

    የ45 ዓመቱ ግለሰብ የግድያ ሙከራ በማድረግ እና በአደባባይ ስለት ይዞ በመገኘት ወንጀሎች ክሶች እንደተመሰረቱበት ፖሊስ አስታውቋል።

    ረቡዕ ዕለት 5 ሰዓት አካባቢ ጥቃት የደረሰባቸው የ34 ዓመቱ ሽሎይሜ ራንድ እና የ76 ዓመቱን ሞሼ ሺንን ወዲያውኑ ወደ ሆስፒታል ተወስደዋል።

    አይሁዳውያን ላይ በስለት ጥቃት ያደረሰው ሱሌይማን ዛሬ ፍርድ ቤት እንደሚቀርብ ፖሊስ አስታውቋል።

    ሱሌይማን የተወለደው ሶማሊያ ውስጥ ሲሆን ወደ ዩኬ የመጣው እአአ በ1990ዎቹ በልጅነቱ ነበር።

    ከዚህ ቀደም እአአ በ2020 የጸረ አክራሪነት ፕሮግራም ሱሌይማን ላይ ክትትል ጀምሮ የነበረ ቢሆንም ከአንድ ዓመት በኋላ መዝገቡ ተዘግቷል።

    ሐሙስ ዕለት ዩኬ ያለው የሽብር ስጋት ደረጃ ከፍ ማለቱን አስታውቃለች።

    የሽብር ስጋት ከፍ ማለቱን ተከትሎ ሕዝቡ "ንቁ እና ጠንቃቃ" እንዲሆን ነገር ግን "እንዳይረበሽ" የዩኬ የደህንነት ሚኒስትር አሳስበዋል።

    ዩኬ ከአራት ዓመት በኋላ የሽብር ጥቃት ስጋት ከፍ እንዲል አደረገች