چه بخوریم که پوست‌مان جوان بماند؟

    • نویسنده, ملیسا هوگنبوم
    • شغل, خبرنگار ارشد حوزه سلامت
  • منتشر شده در
  • زمان مطالعه: ۶ دقیقه

پوست بزرگ‌ترین اندام بدن است و باید تا پایان عمر همراه ما باشد. مراقبت مناسب از پوست، علاوه بر حفظ ظاهر جوان، به سلامت عمومی بدن نیز کمک می‌کند.

اما پوست به‌عنوان سدی میان بدن و محیط بیرون، همواره در معرض آسیب قرار دارد. به گفته ژان کروتمان، استاد پوست‌شناسی در مؤسسه تحقیقات پزشکی محیطی لایبنیتس، عوامل محیطی متعددی از جمله آلودگی هوا، اُزن و تغییرات اقلیمی در پیری پوست نقش دارند.

کروتمان می‌گوید: «برای دهه‌ها تصور می‌کردیم اشعه فرابنفش خورشید یو-وی عامل اصلی پیری پوست ناشی از عوامل محیطی است، اما اکنون می‌دانیم که این تصور درست نیست.»

اشعه فرابنفش نوعی انرژی است که از خورشید ساطع می‌شود.

او می‌گوید طول موج‌های دیگر نور طبیعی خورشید، از جمله نور مرئی و تابش فروسرخ، نیز می‌توانند در پیری پوست نقش داشته باشند. حتی افزایش دما هم می‌تواند به این روند کمک کند.

خودِ افزایش سن نیز عامل دیگری است. با بالا رفتن سن، بدن به‌تدریج کلاژن کمتری تولید می‌کند؛ پروتئینی که به پوست ساختار می‌دهد و به حفظ استحکام آن کمک می‌کند.

یکی از عوامل مهمی که گاهی در مراقبت از پوست نادیده گرفته می‌شود، تغذیه است. از چربی‌های سالم گرفته تا غذاهای تخمیری، بعضی مواد غذایی می‌توانند به حفظ سلامت و شادابی پوست کمک کنند.

اول: میوه‌ها وسبزیجات رنگارنگ

پژوهش‌های فراوانی نشان داده‌اند که رژیم غذایی سرشار از مواد غذایی گیاهی برای حفظ سلامت پوست اهمیت دارد.

مصرف میوه‌ها و سبزیجات رنگارنگ توصیه می‌شود، زیرا حاوی آنتی‌اکسیدان‌های قدرتمندی هستند که به محافظت از پوست در برابر آسیب‌های ناشی از آلودگی هوا و نور خورشید کمک می‌کنند.

هویج، فلفل دلمه‌ای و گوجه‌فرنگی سرشار از کاروتنوئیدها، از جمله لوتئین، لیکوپن و بتاکاروتن هستند.

فولکر بوم، استاد شیمی مواد غذایی در دانشگاه فریدریش شیلر ینا، می‌گوید: «این ترکیبات در بافت چربی ذخیره می‌شوند و در برابر اشعه فرابنفش از پوست محافظت می‌کنند.»

اگرچه استفاده از کرم ضدآفتاب همچنان مهم است، بوم می‌گوید مردم معمولاً زمانی از آن استفاده می‌کنند که قرار است مدت طولانی در فضای باز باشند، نه لزوماً هر روز.

او می‌گوید مصرف منظم مواد غذایی سرشار از کاروتنوئیدها در تمام طول سال می‌تواند نوعی محافظت پایه و مداوم در برابر اشعه فرابنفش ایجاد کند که تقریباً معادل ضریب محافظتی دو تا سه است.

افزودن مقدار کمی چربی سالم، مانند روغن زیتون، به گوجه‌فرنگی یا هویج، به بدن کمک می‌کند این آنتی‌اکسیدان‌ها را راحت‌تر جذب کند.

بتاکاروتن همچنین می‌تواند در بدن به ویتامین A تبدیل شود؛ ویتامینی که برای رشد سلول‌های پوست و محافظت از آن در برابر عفونت اهمیت دارد.

کاروتنوئیدها می‌توانند به سلول‌های پوست در تولید اسید هیالورونیک کمک کنند. این مولکول به حفظ استحکام و خاصیت کشسانی پوست کمک می‌کند و در بسیاری از مرطوب‌کننده‌ها و کرم‌های ضدپیری نیز وجود دارد.

همین رنگدانه‌ها ممکن است به افزایش تولید کلاژن نیز کمک کنند. در مطالعه‌ای کوچک، زنانی که به مدت ۱۰ ماه روزانه مکمل کاروتنوئید مصرف کردند، افزایش میزان کلاژن و الاستین در پوستشان مشاهده شد. این یافته نشان می‌دهد که کاروتنوئیدها ممکن است به جلوگیری از تجزیه کلاژن کمک کنند.

همچنین مشخص شده است که مصرف فراوان میوه‌ها و سبزیجات رنگارنگ می‌تواند به پوست ظاهری سالم‌تر و درخشان‌تر بدهد.

کروتمان تأکید می‌کند که برای بهره‌مند شدن از فواید این مواد غذایی، باید آن‌ها را به‌طور منظم مصرف کرد.

او می‌گوید: «هر نوع آنتی‌اکسیدانی که مصرف کنید، معمولاً هشت تا ۱۰ هفته طول می‌کشد تا اثر محافظتی آن در برابر عوامل محیطی به‌اندازه‌ای برسد که قابل اندازه‌گیری باشد.»

پژوهش‌ها نشان داده‌اند که انبه ممکن است با افزایش سن به حفظ ظاهر جوان‌تر پوست کمک کند.

در مطالعه‌ای به سرپرستی ویوین فام در دانشگاه کالیفرنیا دیویس، گروهی از زنان یائسه به مدت ۱۶ هفته، چهار بار در هفته، هر بار ۸۵ گرم انبه مصرف کردند.

پژوهشگران دریافتند که این میزان مصرف انبه، هم اندازه چین‌وچروک‌های موجود و هم تعداد چین‌وچروک‌های جدید را کاهش داده بود.

البته برای تأیید این یافته‌ها به تحقیقات بیشتری نیاز است. پژوهشگران احتمال می‌دهند این اثرات مفید ناشی از کاروتنوئیدها و همچنین آنتی‌اکسیدان‌هایی مانند فلاونوئیدها و مانگیفرین باشد.

نکته جالب این بود که در همین مطالعه، مصرف روزانه حدود ۲۵۰ گرم انبه باعث افزایش چین‌وچروک‌ها شد.

رابرت هکمن، استاد تغذیه در دانشگاه کالیفرنیا دیویس و یکی از نویسندگان این پژوهش، می‌گوید دلیل این اتفاق مشخص نیست، اما ممکن است با میزان بالای قند طبیعی موجود در انبه ارتباط داشته باشد.

او می‌گوید: «فرضیه ما این است که قند به برخی مولکول‌های موجود در پوست آسیب رسانده است.»

بااین‌حال، او تأکید می‌کند که این مطالعه کوچک بوده و پژوهش‌های بعدی که هنوز منتشر نشده‌اند، نتایج آن را تکرار کرده‌اند.

انبه و مرکبات همچنین منابع غنی ویتامین C هستند. این ویتامین به بدن در تولید کلاژن کمک می‌کند و به‌عنوان آنتی‌اکسیدان نیز می‌تواند از پوست در برابر آسیب ناشی از نور خورشید محافظت کند.

مطالعات نشان می‌دهند ویتامین C ممکن است به بهبود رطوبت پوست و کاهش تغییرات رنگدانه‌ای آن کمک کند. به همین دلیل، به گفته کروتمان، ویتامین C به‌طور گسترده در محصولات مراقبت از پوست و مکمل‌ها استفاده می‌شود.

دوم: چربی‌های سالم

مصرف مقدار کافی مغزها و دانه‌های خوراکی می‌تواند برای پوست مفید باشد.

یک مطالعه کوچک تصادفی و کنترل‌شده نشان داد افرادی که به مدت ۱۶ هفته بادام را به‌عنوان میان‌وعده مصرف کردند، در مقایسه با کسانی که میان‌وعده دیگری خورده بودند، چین‌وچروک‌های قابل مشاهده کمتری داشتند.

ویتامین E که به‌وفور در مغزها و دانه‌های خوراکی یافت می‌شود، می‌تواند از پوست در برابر آسیب سلولی و پیری محافظت کند.

کمبود این ویتامین ممکن است سلامت پوست را تحت تأثیر قرار دهد و از جمله باعث کند شدن روند ترمیم زخم شود.

بادام، فندق، دانه کاج و بسیاری از روغن‌های گیاهی استخراج‌شده از دانه‌ها، منابع خوب ویتامین E هستند.

مغزها همچنین حاوی اسیدهای چرب امگا ۶ هستند که می‌توانند سد محافظتی پوست را تقویت کنند و به حفظ رطوبت آن کمک کنند.

نوع دیگری از چربی‌های سالم که برای پوست مفید شناخته شده‌اند، اسیدهای چرب امگا ۳ هستند که در ماهی‌های چرب و جلبک‌ها یافت می‌شوند.

ماهی‌های سرشار از امگا ۳ شامل سالمون، ساردین و ماهی خال‌مخالی هستند.

مطالعات کوچک نشان می‌دهند این ماهی‌ها ممکن است حساسیت پوست به نور خورشید را کاهش دهند و در نتیجه به محافظت از آن در برابر آسیب‌های ناشی از نور خورشید کمک کنند.

ماهی‌های چرب همچنین به حفظ کلاژن موجود در پوست و کاهش التهاب کمک می‌کنند.

سوم: مواد غذایی مفید برای سلامت روده

وقتی رژیم غذایی متنوعی سرشار از محصولات تازه، مغزها و دانه‌های خوراکی مصرف می‌کنیم، میکروب‌های مفید روده از آن بهره‌مند می‌شوند و این موضوع به سلامت پوست نیز کمک می‌کند.

دلیل آن ارتباط نزدیک میان سلامت روده و سلامت پوست است. پژوهشگران از این ارتباط با عنوان «محور روده و پوست» یاد می‌کنند.

هکمن می‌گوید وقتی طیف متنوعی از غذاهای گیاهی می‌خوریم، میکروب‌های روده ترکیباتی آزاد می‌کنند که خواص ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی دارند. این ترکیبات بر پوست نیز تأثیر می‌گذارند.

میکروبیوم سالم‌تر روده همچنین می‌تواند با تقویت سیستم ایمنی بدن، به بهبود وضعیت پوست کمک کند.

یکی از راه‌های دستیابی به این فواید، مصرف طیف متنوعی از مواد غذایی گیاهی است؛ از جمله میوه‌ها، سبزیجات، حبوبات، غلات کامل، سبزی‌های معطر و ادویه‌ها.

این نوع تغذیه می‌تواند استرس را کاهش دهد، کیفیت خواب را بهبود بخشد و به محافظت در برابر مشکلات پوستی مانند پسوریازیس کمک کند؛ بیماری‌ای که باعث ایجاد لکه‌های خشک، پوسته‌پوسته، خارش‌دار و دردناک روی پوست می‌شود.

غذاهای تخمیری مانند کلم‌ترش، کیمچی، کامبوچا و ماست نیز به‌ویژه برای تغذیه میکروب‌های روده مفید هستند.

ممکن است نتوانید برای همیشه ظاهر ۳۰سالگی خود را حفظ کنید، اما تغذیه سالم می‌تواند بهترین فرصت را برای حفظ سلامت پوست در سال‌های آینده فراهم کند.

استفاده از کرم ضدآفتاب نیز همچنان اهمیت زیادی دارد.