دالی پارتن؛ صدایی سرشار از امید و اراده‌ای که تسلیم نشد

خبر درگذشت دالی پارتن، در کنار واکنش گسترده ستارگان موسیقی، بازتاب زیادی در میان چهره‌های سیاسی نیز داشته است؛ تا آنجا که دونالد ترامپ دستور داده پرچم‌های آمریکا به حالت نیمه‌افراشته درآیند.

پارتن بیش از شش دهه با ترانه‌ها و شخصیت منحصربه‌فردش حضوری ماندگار در موسیقی آمریکا داشت.

یکی از روایت‌هایی که خلاقیت او را به‌خوبی نشان می‌دهد به سال ۱۹۸۰ برمی‌گردد؛ زمانی که هنگام بازی در نخستین فیلم هالیوودی‌اش، «۹ تا ۵»، ملودی ترانه‌ای به ذهنش رسید که بعدها به یکی از مشهورترین آثارش تبدیل شد. اما چون اجازه نداشت گیتارش را سر صحنه بیاورد، ناخن‌های بلند مصنوعی‌اش را به هم زد و با صدای آنها ضرب ترانه را پیدا کرد.

این صدا برای او یادآور تق‌تق ماشین تحریری بود که شخصیتش در فیلم، منشی متأهلی که پیوسته از سوی رئیسش تحقیر و آزار جنسی می‌دید، با آن کار می‌کرد. پارتن با هیجان ترانه را برای همبازی‌هایش، لیلی تاملین و جین فوندا، خواند. فوندا سال‌ها بعد گفت همان لحظه فهمیدند که این فقط ترانه یک فیلم نیست؛ «یک سرود» است.

«۹ تا ۵» در ظاهر ترانه‌ای شاد، سرزنده و به‌یادماندنی بود، اما پشت آن خشم زنی قرار داشت که از نوجوانی با تبعیض جنسیتی در صنعت موسیقی دست‌وپنجه نرم کرده بود. همین آمیزه طنز، امید، سرسختی و اعتراض، شاید بیش از هر چیز میراث موسیقایی دالی پارتن را تعریف کند.

پارتن در طول فعالیت حرفه‌ای خود که نزدیک به هفت دهه ادامه داشت، ۱۰ جایزه گرمی دریافت کرد، بیش از ۱۰۰ میلیون نسخه از آثارش را در سراسر جهان فروخت و بیش از ۳۰۰۰ ترانه نوشت.

اما دالی پارتن فقط یکی از چهره‌های برجسته موسیقی کانتری نبود؛ او بازیگر، قصه‌گو، کارآفرین و نیکوکاری شناخته‌شده نیز بود.

او در کنار فعالیت‌های هنری، ده‌ها سال از زندگی خود را به امور خیریه، به‌ویژه ترویج سوادآموزی در میان کودکان، اختصاص داد. طرحی که با نام او راه‌اندازی شد، میلیون‌ها کودک در پنج کشور را به کتاب‌های رایگان دسترسی داد.

در قالب این برنامه، بیش از ۳۰۰ میلیون جلد کتاب برای کودکان زیر پنج سال توزیع شد.

پس از اعلام خبر درگذشت او، پیام‌های یادبود و گرامیداشت از سوی هنرمندان، چهره‌های فرهنگی و سیاستمداران در سراسر جهان منتشر شده است.

کیتی پری گفت: «دالی جذاب، بامزه و مهربان بود.»

تیلور سویفت گفت: «دنیای بدون پارتن ممکن، واقعی یا درست به نظر نمی‌رسد.»

پل مک‌کارتنی نیز او را شخصیتی «پرانرژی» توصیف کرد و گفت آواز و ترانه‌سرایی‌اش «در دنیای موسیقی کانتری بی‌نظیر» بود.

اندی برنام، نخست‌وزیر بریتانیا، با ادای احترام به دالی پارتن گفت او به‌خاطر میراثش و «موسیقی فوق‌العاده‌ای که مردم تا ابد آن را عزیز خواهند داشت» در یادها باقی خواهد ماند.

آقای برنام که خود را از طرفداران پروپاقرص این ستاره موسیقی کانتری توصیف کرد، همچنین از تاثیر فعالیت‌های او در زمینه ترویج سوادآموزی ستایش کرد.

طرفداران پارتن نیز با گذاشتن گل، بادکنک و کارت‌های یادبود، یاد این چهره نامدار موسیقی را گرامی داشته‌اند.

در زادگاهش آمریکا نیز پس از انتشار خبر درگذشت او در روز سه‌شنبه، پیام‌های ادای احترام از سوی سیاستمداران هر دو جناح منتشر شد. دونالد ترامپ دستور داد پرچم‌های آمریکا به حالت نیمه‌افراشته درآیند؛ ادای احترامی که معمولا برای دولتمردان، قضات برجسته و دیگر شخصیت‌های مهم در نظر گرفته می‌شود.

در دورانی که جامعه آمریکا با شکاف‌های عمیق سیاسی روبه‌رو بود، پارتن همچنان یکی از معدود چهره‌های عمومی باقی ماند که در میان طیف‌های مختلف از محبوبیت گسترده‌ای برخوردار بود.

با همه نقش‌ها و جنبه‌های گوناگونی که در زندگی عمومی داشت، دالی پارتن هرگز وارد سیاست نشد.

بخشی از این محبوبیت فراگیر را به پرهیز آگاهانه و مداوم او از ورود به مناقشه‌های سیاسی نسبت می‌دهند؛ انتخابی که خود پارتن بارها گفته بود برای آن انجام داده که هوادارانش را از خود نراند یا دلسرد نکند.

نتایج یک نظرسنجی اخیر موسسه «یوگاو» نشان می‌دهد میزان محبوبیت خالص دالی پارتن ۶۵ درصد بوده است؛ در حالی که این رقم برای باراک اوباما ۱۴ درصد، تیلور سوئیفت ۳ درصد، دونالد ترامپ منفی ۱۹ درصد و جو بایدن منفی ۱۸ درصد ثبت شده است.

پارتن معمولا از ورود به سیاست حزبی پرهیز می‌کرد. او یک بار در پاسخ به این پرسش که آیا ممکن است روزی برای یک مقام سیاسی نامزد شود، به شوخی گفت خودش را «بیشتر یک دیپلمات» می‌داند.

با این حال، دوری او از سیاست حزبی به معنای غیرسیاسی بودنش نبود. پارتن درباره موضوعاتی از جمله حقوق زنان، برابری افراد ال‌جی‌بی‌تی‌کیو و جنبش «جان سیاه‌پوستان مهم است» موضع گرفته بود.

دامنه طرفداران او بسیار گسترده بود؛ از مادربزرگ‌ها تا نسل زد، از جمهوری‌خواهان تا دموکرات‌ها و از درگ‌کوئین‌ها تا مسیحیان انجیلی. در جامعه به‌شدت قطبی‌شده آمریکا، چنین محبوبیتی تقریبا استثنایی بود.

توانایی پارتن در برقراری ارتباط با افرادی از پیشینه‌ها و دیدگاه‌های بسیار متفاوت، بخش مهمی از جذابیت ماندگار او بود.

این توانایی در نزدیک شدن به آدم‌هایی با پیشینه‌ها و دیدگاه‌های متفاوت، فقط حاصل شهرت نبود؛ ریشه‌هایش را می‌شد در مسیری دید که پارتن از کودکی در خانواده‌ای فقیر در تنسی تا رسیدن به بزرگ‌ترین صحنه‌های موسیقی کانتری طی کرده بود.

دالی پارتن از شش‌سالگی در کلیسای محلی خانواده‌اش، که پدربزرگش کشیش آن بود، آواز می‌خواند و در سال‌های نوجوانی نیز در برنامه‌های تلویزیونی محلی ظاهر می‌شد.

او در سال ۱۹۵۹، زمانی که تنها ۱۳ سال داشت، در «گراند اول اُپری» در نشویلِ تنسی روی صحنه رفت؛ برنامه‌ای هفتگی و زنده که از مهم‌ترین و معتبرترین صحنه‌های موسیقی کانتری در آمریکا به شمار می‌رود.

مارک سویج، خبرنگار موسیقی بی‌بی‌سی، می‌گوید کمتر هنرمندی مانند دالی پارتن توانست مسیری چنین چشمگیر را طی کند؛ از کودکی در «فقر مطلق» در یک مزرعه تا تبدیل شدن به ستاره‌ای جهانی.