انحلال نیروهای دموکراتیک سوریه پس از توافق با دمشق

مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد)، اعلام کرد که این نیروها به‌عنوان یک نیروی نظامی مستقل منحل می‌شوند. این اقدام در چارچوب توافقی صورت می‌گیرد که ۲۹ ژانویه امسال میان دولت جدید سوریه و کردهای آن کشور در دمشق امضا شد و هدف آن ادغام نهادهای نظامی و امنیتی قسد در ساختارهای دولتی سوریه است.

این توافق با میانجی‌گری آمریکا و پس از آن حاصل شد که دولت جدید سوریه و ترکیه تهدید کردند علیه گروه‌های مسلح کرد سوری دست به اقدام نظامی خواهند زد.

مظلوم عبدی در کاخ ریاست‌جمهوری سوریه و در حضور شماری از رسانه‌ها، ابتدا به زبان عربی و سپس به کردی، انحلال قسد را اعلام کرد.

او در سخنانی که به‌طور زنده از تلویزیون رسمی سوریه پخش می‌شد، گفت: «امروز پایان مأموریت نیروهای دموکراتیک سوریه را اعلام و با مسئولیت کامل، انحلال آن به‌عنوان یک نیروی نظامی مستقل را تأیید می‌کنیم.»

این اعلام پس از دیدار مظلوم عبدی با احمد شرع، رئیس‌جمهور سوریه، در کاخ ریاست‌جمهوری صورت گرفت. الهام احمد، از مقام‌های ارشد اداره خودمختار کردهای سوریه، و سیپان حمو، از فرماندهان ارشد نظامی کرد و معاون وزیر دفاع در امور منطقه شرقی، نیز در این دیدار حضور داشتند.

آقای عبدی ابراز امیدواری کرد که سوریه از «مرحله جنگ و سلاح» وارد مرحله «صلح و بازسازی» شود.

او افزود تصمیم به انحلال قسد پس از توافق با احمد شرع و تکمیل روند ادغام نیروهای این گروه در قالب تیپ‌های ارتش سوریه اتخاذ شده است.

تام باراک، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در امور سوریه و عراق، از انحلال نیروهای دموکراتیک سوریه استقبال کرد و آن را رویدادی «کاملاً تاریخی» خواند.

او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که «رهبری دوراندیشانه» دونالد ترامپ مسیر را برای ادغام منظم قسد در نهادهای دولتی سوریه هموار کرده است؛ اقدامی که به گفته او، «شکاف و اختلافات گذشته را به شراکتی پایدار تبدیل می‌کند و فرصت شکل دادن به آینده مشترک سوریه را به مردم این کشور بازمی‌گرداند.»

«قسد» بیش از یک دهه به‌عنوان ستون نظامی اداره خودمختار کردها در شمال‌شرق سوریه فعالیت می‌کرد. این نیرو در اوج قدرت خود بر حدود یک‌چهارم خاک سوریه، از جمله بخش عمده‌ای از مناطق نفت‌خیز شمال‌شرق این کشور، کنترل داشت. ارتش سوریه در اوایل سال جاری با برتری در مانور و عملیات نظامی، نیروهای کرد را تحت فشار قرار داد و بخش بزرگی از مناطقی را که در کنترل آنها بود تصرف کرد و در نهایت «قسد» را وادار به پذیرش توافق ادغام کرد.

بر اساس توافق صورت‌گرفته، انتظار می‌رود احمد شرع، مظلوم عبدی را به‌عنوان مشاور رئیس‌جمهور منصوب کند و الهام احمد نیز به‌عنوان یکی از اعضای علی‌البدل معاونان در پارلمان سوریه منصوب شود. با این حال، جزئیات این تصمیم‌ها هنوز نهایی نشده است.

یک منبع ارشد کرد سوری به نفیسه کوهنورد، خبرنگار ارشد خاورمیانه بی‌بی‌سی، گفته است که هنوز پرسش‌های زیادی درباره چگونگی ادغام نیروهای قسد در ساختار رسمی نظامی سوریه باقی مانده که در دست بررسی است؛ به‌ویژه درباره یگان‌های مدافع زنان، «ی‌پ‌ژ».

به گفته این منبع، دمشق با ادغام این نیروها در ارتش موافقت نکرده و در ابتدا خواسته بود آنها به‌عنوان نیروی پلیس زیر نظر وزارت کشور فعالیت کنند، اما کردها این پیشنهاد را نپذیرفتند. در حال حاضر ظاهراً قرار است نیروهای ی‌پ‌ژ بخشی از واحدهای مبارزه با تروریسم باشند و در شمال شرق سوریه مستقر شوند. دمشق نیز قرار است امکان ادغام این نیروها در ارتش را در آینده بررسی کند.

به گفته خبرنگار ما، تصمیم به انحلال نیروهای کرد با رضایت و اطمینان کامل اتخاذ نشده است؛ به‌خصوص از آن رو که تا چند سال پیش نیروهای کرد با گروه‌هایی از جمله جبهه نصرت، به فرماندهی احمد شرع که در آن زمان با نام «محمد جولانی» شناخته می‌شد، می‌جنگیدند و اکنون همان نیروها قدرت را در دمشق در دست دارند. با این حال، به نظر می‌رسد کردها گزینه چندانی جز پذیرفتن چنین توافقی نداشته‌اند.

یک دیپلمات ارشد غربی که مسئولیت نظارت بر امور سوریه را برای یکی از کشورهای اروپایی بر عهده دارد، به خبرنگار ما گفته است که آمریکا در نهایت، در انتخاب میان «محدود کردن نفوذ ایران و گروه‌های شیعه هم‌پیمان آن در منطقه» و «حمایت از متحدان کرد» خود، اولی را در اولویت قرار داده است. به گفته او، واشنگتن ترجیح داده از دمشق در برابر کردها حمایت کند و از وارد شدن به رویارویی احتمالی میان ترکیه و کردهای سوریه نیز پرهیز کند.

این دیپلمات می‌گوید که واشنگتن حضور احمد شرع را فرصتی برای افزایش فشار بر آنچه «محور شیعه» یا «محور مقاومت» ایران خوانده می‌شود، می‌بیند.

منابع محلی و نظامی نیز به بی‌بی‌سی تأیید کرده‌اند که اواخر سال گذشته، هنگامی که کردها از واگذاری ایست‌های بازرسی اصلی در اطراف حسکه به نیروهای دولت مرکزی خودداری کردند، نیروهای آمریکایی مستقر در شمال سوریه به مظلوم عبدی هشدار دادند که در صورت وقوع درگیری، به نیروهای کرد کمک نخواهند کرد.

نیروهای کرد سوریه در سال‌های جنگ با داعش بارها از سوی واشنگتن به‌عنوان یکی از «مهم‌ترین نیروهای محلی و متحد آمریکا» توصیف شدند و سال‌ها از سوی ائتلاف به رهبری ایالات متحده آموزش دیدند.

با این حال، خبرنگار ما می‌گوید که هنوز برای ارزیابی موفقیت روند ادغام نیروهای کرد در ساختار نیروهای دولت مرکزی زود است. دو طرف همچنان در حال بررسی جزئیاتی هستند که ممکن است به زمینه اختلاف‌های تازه تبدیل شود؛ از جمله سرنوشت سلاح‌های سنگینی که در اختیار نیروهای کرد است و همچنین نحوه تعیین تکلیف نیروهای زن.