An comhairliche a b' òige a bha air Comhairle nan Eilean

Tha Coinneach MacÌomhair aithnichte mar fhear de shàr-chraoladairean na Gàidhlig bhon 50 bliadhna mu dheireadh.

Tha a ghuth air a bhith ri chluinntinn, aodann air a bhith ri fhaicinn, agus a bhriathran air a bhith rin leughadh air iomadh ùrlar mheadhanan thar nam bliadhnachan.

Ach chaidh inbhe eile a bhuileachadh air Coinneach Mòr cha mhòr 50 bliadhna air ais, air nach bi uimhir a dhaoine ma dh'fhaoidte eòlach.

B' e sin gum b' e an comhairliche a b' òige a bha air Comhairle nan Eilean nuair a chaidh a thaghadh, aig aois 27, gus uàrd Ghriais a riochdachadh.

Bha sin air an dàrna comhairle ann an 1978.

Thar nan deicheadan a lean, tha an dearbh inbhe air a bhith aig Coinneach oir chan eil comhairliche cho òg air a bhith ann bhon uairsin.

Tha cuimhne aige air mar àm misneachail.

"Bha e iongantach a bhith a' dol a-steach ann," thuirt e.

"Airson a' chiad uair a-riamh bho Thighearnas nan Eilean, bha fèin-riaghlaidh againn ann an seo anns na h-eileanan.

"Bha sinn a' faicinn gun robh cothrom ann agus bha cumhachd againn airson rudan a dhèanamh."

Bha e air a' Chomhairle airson còig bliadhna agus tha e ag ràdh gum faca e diofar mòr a' tighinn air an sgìre aige, eadar pròiseactan mòra agus feadhainn nas lugha.

"Nuair a chaidh mise air a' Chomhairle, an rathad eadar Lacasdal agus Tolastadh, rathad cho trang 's a tha air an eilean, cha robh e idir air clàr na Comhairle a thaobh airgid-chalpa.

"Bhiodh iad ag ràdh gur e "B-road" a bh' ann, ach fhuair sinn air e, pìos an dèidh pìos an dèidh pìos.

"Drochaid Abhainn Aonghais, drochaid Abhainn Chùil, drochaid Abhainn Ghriais, agus an uairsin rathad dùbailte gu Tolastadh.

"'S e plana a bh' ann agus thachair e."

Nuair a chaidh Coinneach na Chomhairliche, bha an t-ùghdarras sgapte eadar grunn thogalaichean ann an Steòrnabhagh.

Chaidh coinneamhan na Comhairle a chumail aig Talla Bhaile Steòrnabhaigh, far an robh aca ri bhith mothachail air feumalachdan eile an togalaich.

"Bhiodh bùird fiodha an sin den fheadhainn a bhiodh ann aig bainnsean, agus bhiodh sinn gam pasgadh fon stèids às dèidh nan coinneamhan," thuirt e.

"Bha pàipear geal air còmhdach a h-uile aon aca - na roilichean pàipear, bhiodh sinn gam faighinn bho oifisean a' Ghazette."

"Bha feadhainn dhe na h-oifigearan gu h-àraid, bha iad uabhasach math air ealan agus aig deireadh nan coinneamhan chìtheadh tu dè a bha iad air a bhith a' dealbhachadh 's iad cho seachd searbh sgìth dhe na bha sinn air a bhith ag ràdh!"

Thàinig mu dheireadh oifisean na Comhairle air Sràid Shandabhaig ann an 1979.

Bha Coinneach ann air an Là a dh'fhosgail a' Bhanrigh an togalach ùr.

"Tha cuimhne agam an là sin cha robh a Bhanrigh a' coimhead dòigheil idir - tha mi a' smaoineachadh gun do chuir am muir oirre!"

"Tha cuimhne agam cuideachd cò an tè a bha air mo ghàirdean a' dol a-steach gu cupan teatha leis a' Bhanrigh - tè a bha uaireigin na Pròbhost air baile Steòrnabhaigh, a Bh-Ph. Anna Urchadan.

"Thuirt i rium 'Am faod mi a dhol a-steach còmhla riutsa?' Cha robh i air tiocaid fhaighinn. Thuirt mise "Ma-thà, 's e urram a bhiodh ann dhomh', agus sin a thachair."

Ged a tha cuid air cumadh an togalaich a chàineadh thar nam bliadhnachan, tha Coinneach ag ràdh gur e ceum cudromach a bh' ann dhan ùghdarras ionadail.

"Thug e dhuinn àite far am b' urrainn dha na h-oifisean a bhith agus far am b' urrainn dhan obair againn a bhith air a dhèanamh," thuirt e.

Chòrd an obair ri Coinneach ach b' fheudar dha a leigeil seachad ann an 1983 agus cosnadh chomhairlichean gu math ìosail aig an àm.

"Cha mhòr gun robh sinn a' faighinn dad aig an àm sin," thuirt e.

"Eadar £8 agus £9 anns an là, agus a dh'innse na fìrinn sin bu choireach gun leig mise seachad e.

"Thàinig orm a dhol chun an Fhir-Ghairm agus a chantainn ris, 'Tha mise air ùr-phòsadh agus chan urrainn dhomh leantainn orm leis an seo'.

"Mar sin, mura robh thu air a' pheinnsean, mura robh thu beartach, no mura robh maighstir-obrach agad a bha uabhasach coibhneil, cha b' urrainn dhut a bhith air a' Chomhairle."

Chaidh Coinneach air adhart gu bhith na neach-deasachaidh air Gazette Steòrnabhaigh agus na neach-naidheachd agus preseantair leis a' BhBC.

Ach cha do chaill e a-riamh ùidh ann an obair na Comhairle agus thill e chun na h-obrach sin ann an 2007 nuair a chaidh a thaghadh gu uàrd Loch a Tuath.

Chòrd e ris a bhith an sàs a-rithist ann an obair an ùghdarrais ionadail, ach mhothaich e eadar-dhealachaidhean bho nuair a bha e air a' Chomhairle roimhe.

'B e aon dhiubh àireamh an t-sluaigh.

"Nuair a chaidh mise air a' Chomhairle ann an an 1978 bha 6,300 leanabh anns na h-eileanan an Iar," thuirt e.

"Nuair a thill mi air ais sa bhliadhna 2007, bha e air a dhol sìos gu 3,800 leanabh.

"Mar sin, bha na h-eileanan air atharrachadh gu mòr."

Tha Coinneach dhan bheachd gu bheil atharrachaidhean bunaiteach air a thighinn cuideachd a thaobh cho comasach 's a tha e atharrachadh a thoirt gu buil mar chomhairliche.

Tha e ag ràdh gu bheil gearraidhean air buidseatan nan ùghdarrasan ionadail air cnapan-starra a thogail.

"Do chomhairilichean an là an-diugh, chanainn-sa gu bheil e uabhasach duilich a bhith misneachail.

"Airson chan eil càil a ghealltanas gu bheil cùisean a' dol a dh'fhàs nas fheàrr a thaobh airgid.

"Agus tha ceistean mòra aig ìre nàiseanta - an còrdadh e ri cuid de dhaoine cùr às de riaghaltasan ionadail.

"Agus ann an dòigh tha sinn air tòrr dhe na cumhachdan a bh' agamsa mar chomhairliche òg a chall."

Ach tha Coinneach gu làidir dhen bheachd gu bheil a' Chomhairle air feum a dhèanamh dha na h-eileanan.

"A dh'aindeoin gach dùbhlain, gearain, is càineadh, tha a' Chomhairle fhathast a' dèanamh obair a tha cudromach agus feumail anns na h-eileanan.

"Agus tha sinn fhathast anns an t-suidheachadh - 's e a' Chomhairle againn a th' ann, sinn fhìn a tha a' dèanamh nan co-dhùnaidhean, biodh iad ceart no ceàrr."