Uriko ubona ku rubuga aherekana amakuru mu nyandiko gusa, hakoresha uburyo buke. Ja ku rubuga nyamukuru ubone amakuru mu nyandiko iherekejwe n'amasanamu.

Njana ku rubuga nyamukuru canke aho gusoma gusa

Ibindi vyerekeye ingene urwo rubuga rugutwara uburyo (ama mega) buke

Ingendo z’indege zitari nke i Buraya zahungabanijwe n’ubwoba bw’amabombe

Ubwoba bw’amabombe bwatumye haba igenzura rikomeye ry’umutekano, indege zimwe zigwa ku bibuga bitari vyitezwe, ibibuga vy’indege bimwebimwe na vyo birugara akanya gato.

Incamake

Amakuru y'ikibiriraho

Anne-Marie Niwemwiza, Bernard Bankukira, Didier Bikorimana, Gildas Yihundimpundu na Gisele Berwa

  1. Libya: Kwambara imyenda iriho ibirango bya Nike ntibyemewe

    Urwego rw’ikirenga rushinzwe amategeko ya Isilamu muri Libya, rwitwa Dar al-Ifta, rwasohoye icyemezo kibuza Abayisilamu kugura, kugurisha cyangwa kwambara imyenda iriho ikirango cya Nike.

    Icyo cyemezo cyasohowe n’uru rwego rufite icyicaro i Tripoli, kivuga ko sosiyete y’Abanyamerika ikora imyambaro n’ibikoresho bya siporo bya sosiyete ya Nike, ikigirwamana cy’Abagiriki cy’intsinzi, kandi ko ikirango cyayo cyakomotse ku mababa y’icyo kigirwamana.

    Dar al-Ifta yavuze ko kwambara imyenda ifite icyo kirango ari uguteza imbere ibimenyetso bifitanye isano n’“ibigirwamana”, no gukangurira abantu gusenga imana nyinshi aho gusenga Imana imwe.

    Ishami ry’uru rwego rishinzwe ibijyanye n’amategeko ya Isilamu na ryo ryashinje Nike gushyigikira Israel, rinahamagarira abantu kwamagana no kwanga ibicuruzwa by’amasosiyete ashyigikira icyo gihugu.

    Ryibukije itangazo ryari ryasohowe n’Inama yaryo y’Ubushakashatsi n’Amasomo ya Sharia tariki 5 Ugushyingo (11) 2023, ryasabaga Abayisilamu kwamagana ibigo byo mu bihugu byo mu Burengerazuba bw’Isi bifatwa nk’ibishyigikiye Israel mu ntambara yo muri Gaza.

    Iki cyemezo, kizwi nka “Fatwa”, ni igitekerezo cyangwa ibisobanuro bitangwa n’inzobere mu mategeko ya Isilamu ku kibazo runaka kijyanye na Sharia. Cyemejwe na Mufti Mukuru wa Libya, Sadiq al-Gharyani.

    BBC yabajije Nike icyo ivuga kuri iki cyemezo, ariko ntirasubiza.

    Dar al-Ifta ni urwego rw’amadini rufite ijambo rikomeye muri Libya, rufite icyicaro i Tripoli mu burengerazuba bw’igihugu.

    Libya ikomeje kugabanywamo ibice bya politiki, aho hari inzego n’ubutegetsi bihanganye bikorera mu burasirazuba no mu burengerazuba bw’igihugu, nyuma y’imyaka y’intambara yakurikiye ihirikwa ry’uwari umutegetsi w’igihe kirekire, Muammar Gaddafi, mu mwaka wa 2011.

    Izindi nkuru wasoma:

  2. Amerika yasabye Venezuela kurekura imfungwa za politiki zifungiye muri icyo gihugu

    Abarenga 1,000 bari bafunzwe bazira impamvu za politiki, bamaze kurekurwa kuva igihe ingabo za Amerika zafataga Perezida wa Venezuela, Nicolás Maduro, mu gitero cya gisirikare cyabereye i Caracas tariki 3 Mutarama (1), zikamujyana i New York aho ari kuburanishwa ku byaha byo gucuruza ibiyobyabwenge no gukora iyicarubozo.

    Umuryango uharanira uburenganzira bw’imfungwa muri Venezuela, Foro Penal, uvuga ko abantu 322 bagifunzwe ku mpamvu za politiki.

    Ku wa mbere, minisitiri w’ububanyi n’amahanga wa Amerika, Marco Rubio, yagiranye ibiganiro na mugenzi we wa Venezuela, Oliver Blanco, amusaba kurekura abo bafungwa ndetse banaganira ku mavugurura agamije gushyiraho amatora yigenga, aboneye, kandi yizewe, nk'uko byatangajwe na Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ya Amerika.

    Kurekurwa kw’imfungwa za politiki ni kimwe mu byo umunyapolitiki utavuga rumwe n’ubutegetsi bwa Venezuela, María Corina Machado, amaze igihe asaba.

    Machado, wahawe igihembo cy’amahoro cya Nobel mu mwaka wa 2025, yagarutse muri Venezuela tariki 25 Ukwakira (10) nyuma yo kumara hafi umwaka mu buhungiro.

    Inama ye ya mbere yakoze, ni iyo yakoranye n’imiryango y’abafungwa ba politiki.

    Benshi mu bafunzwe bafashwe nyuma y’amatora ya perezida yo muri 2024.

    Komisiyo y’Igihugu y’Amatora (CNE), igenzurwa cyane n’abashyigikiye ubutegetsi, icyo gihe yatangaje ko Nicolás Maduro wari usanzwe ku butegetsi ari we watsinze ayo matora, n’ubwo kopi z’ikorwa ry’ibarura ry’amajwi zakusanyijwe n’abatavuga rumwe n’ubutegetsi kandi zemezwa n’ibitangazamakuru byigenga zagaragazaga ko umukandida w’abatavuga rumwe n’ubutegetsi ari we watsinze.

    Ayandi makuru ushobora gusoma:

  3. Ubucakara bwabaye 'igice giteye isoni' mu mateka y’u Bwongereza-Umwami Charles

    Umwami Charles yagaragaje agahinda ku ruhare u Bwongereza bwagize mu bucuruzi bw’abacakara bwambukiranyaga inyanja ya Atlantika.

    Mu ijambo yagejeje ku bitabiriye itangizwa ry’inama y’abakuru b’ibihugu bigize Umuryango w’Ibihugu bikoresha Icyongereza (Commonwealth), yabereye muri Antigua, Umwami yavuze ko ubucuruzi bw’abacakara “bugikomeje gusiga igicucu (shadow)” ku bihugu byo muri Karayibe no mu bindi bigize Commonwealth. Yongeyeho ko ari “igice giteye isoni” mu mateka y’u Bwongereza.

    Ubucuruzi bw’abacakara bwamaze ibinyejana byinshi, aho abantu babarirwa muri za miliyoni bavanywe ku mugabane wa Afurika bakajyanwa mu bukoloni bw’u Bwongereza n’ibindi bihugu by’i Burayi, muri Amerika, aho bakoreshwaga imirimo y’agahato, byinjiriza ba nyir’ubukoloni inyungu nyinshi cyane.

    Umwami Charles aherekejwe muri uru ruzinduko na Minisitiri w’Intebe w’u Bwongereza, Andy Burnham, uteganya gutangira ibiganiro na bagenzi be bo mu bindi bihugu ku bijyanye n’uko u Bwongereza bwasaba imbabazi ku mugaragaro ku ruhare bwagize mu bucuruzi bw’abacakara mu gihe cy’umwaka utaha.

    Burnham yavuze ko u Bwongereza buje muri iyi nama bufite uburyo bushya bwo gukemura iki kibazo, nubwo yanze icyifuzo cyo gutanga indishyi z’amafaranga ku byangijwe n’ubucakara.

    Minisitiri w’Intebe wa Antigua na Barbuda, Gaston Browne, yari yabanje kuvuga ko yizeye ko iyi nama izatanga umwanya wo kugirana “ibiganiro birimo impande zose ku ngaruka z’igihe kirekire z’ubucakara n’ubukoloni.”

  4. Ingendo z’indege zitari nke i Buraya zahungabanijwe n’ubwoba bw’amabombe

    Nibura indege zitandatu zitwara ingenzi i Buraya zahungabanirijwe ingendo kubera ubwoba bw’amabombe, bituma haba igenzura rikomeye ry’umutekano, indege zimwe zigwa ku bibuga bitari vyitezwe, ibibuga vy’indege bimwebimwe na vyo birugara akanya gato. Abategetsi mu bihugu bitandukanye bakoze amasuzuma yihuta, ariko gushika ubu nta bimenyetso vy’ibisasu vyigeze biboneka.

    Iibi vyabaye ku ngendo z’indege mu bihugu nka Pologne, Bulgaria, Espagne, Ubutaliyano na Hongrie. Ku mugwa wa Pologne, Varsovie/Warsaw, indege zibiri zasatswe kubera ubwoba bw’amabombe, bituma ikibuga c’indege ca Modlin gifungwa mu kanya gato mu gihe hariko harakorwa igenzura ry’umutekano. Ibinyamakuru vyo muri ico gihugu, vyavuze kandi ko ingendo z’indege zavuye i Londres mu Bwongereza n’i Copenhagen muri Danemark zija i Varsovie ziri mu zagizweko ingaruka.

    Muri Bulgaria, indege yari ivuye muri Israel yasatswe ikimara gushika ku kibuga c’indege ca Sofia, inyuma y’ubutumwa muravyo (email) bwavuga ivy’igitero ca bombe. Nk’uko ibinyamakuru vyaho vyabimenyesheje, igipolisi kijejwe kurwanya iterabwoba ni co cakoze iri genzura.

    Mu bindi bihugu, indege imwe yasuzumwe ku kibuga c’indege ca Murcia muri Espagne, mu gihe abategetsi b’i Roma mu Butaliyano, na bo bagenzuye iyindi ndege inyuma y’iterabwoba nk’iryo.

    Ibi bibaye umusi umwe gusa inyuma y’aho indege ya Wizz Air yari ivuye i Londres yerekeza i Sofia muri Bulgaria ihinduriwe inzira ikaja kugwa i Budapest muri Hongrie, inyuma y’ubwoba bw’ibombe mu gihe yari ikiri mu kirere. Iyo ndege yaraguye neza, hanyuma irasakwa n’abajejwe umutekano.

    Ubwo bwoba bw’amabombe bwatumye ingendo z’indege zihungabana ku bibuga vy’indege bitandukanye i Buraya, gusa gushika ubu, nta makuru avuga niba hari igiturika na kimwe catowe, canke iyo aya makuru y’amabombe yaje aturuka.

    Ayandi makuru ushobora gusoma:

  5. Amerika igiye guhagarika inkunga yahaga Israel

    Perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Donald Trump, ku wa kabiri yavuze ko yagiranye amasezerano na Minisitiri w’Intebe wa Israel, Benjamin Netanyahu, avuga ko Amerika itazongera guha Israel inkunga y’amafaranga nyuma y’uko uyu mwaka urangira.

    Trump yabwiye ikiganiro Fox and Friends cya televiziyo ya Fox News ati: “Ku bijyanye no guha Israel amafaranga, jye na Bibi Netanyahu twagiranye amasezerano yo guha Israel miliyari 4 z’amadolari buri mwaka, ariko hashize amezi tugiranye amasezerano yo guhagarika iyo nkunga.

    Twamaze kumvikana ko mu mpera z’uyu mwaka tutazongera guha Israel amafaranga. Icyakora, tuzafasha Israel igihe izaba ibikeneye.”

  6. FIFA yerekanye inyandiko zo kugurisha imigabane mu gikombe cy'isi ku bashoramari bigenga

    FIFA yemereye abayobozi bayo kureba inyandiko z’ingenzi zijyanye n’umushinga wahagaritswe wo kugurisha imigabane mu gikombe cy’Isi ku bashoramari bigenga.

    Ibi byatangajwe n’umwe mu bantu ba hafi y’urwego ruyobora umupira w’amaguru ku Isi, mu kiganiro yagiranye n’ikigo ntaramakuru AFP ku wa kabiri.

    Uwo muntu yagize ati: “FIFA yamenyesheje abagize Inama Nyobozi yayo, barimo ba visi-perezida bose, ko bazemererwa kubona inyandiko z’ingenzi zijyanye n’umushinga wa FIFA Forward Enterprise.” Yavugaga ku mushinga wari watanzwe na Perezida wa FIFA, Gianni Infantino, uzwi nka FFE.

    Inkuru irambuye:

    Izindi nkuru wasoma:

  7. Kenya yarekuye batanu bari barwaye Ebola bakize

    Kuri uno wa kabiri, Kenya yarekuye abantu batanu bari barwaye Ebola bari bamaze imisi bavurirwa mu bitaro, inyuma y'uko ibipimo vyemeje ko batakigira umugera wa Ebola.

    Ubushikiranganji bw'amagara y'abantu bwamenyesheje mw'itangazo ko abarwayi babiri basigaye banduye Ebola muri ico gihugu bakibandanya kuvurirwa mu bitaro vyo mu gisagara ca Nairobi.

    Abantu icenda ni bo bamaze kumenyekana ko banduye Ebola muri Kenya gushika ubu, muri bo babiri bakaba barapfuye.

    Ubwo bushikiranganji buvuga ko kuva kw'igenekerezo rya 19 Gitugutu (10) ata wundi muntu mushasha yanduye yigeze aboneka.

    Buvuga kandi ko abantu 46 bari barahuye n'umuntu wa mbere yanduye Ebola barekuwe bava aho bari bashizwe ukwabo, aba bakaba biyongera ku bandi 20 bari baratahutse ku wa 26 Gitugutu.

    Abandi bantu 52 bakiri aho bashizwe ukwabo bitegekanijwe ko bazorekurwa bitarenze itariki 11 Munyonyo (11), bamaze gushitsa iminsi 21 inyuma y’uko bahuye n'uwari yanduye.

    Ebola yavuye muri Kongo, aho yatanguriye muri Rusama (5), yinjira muri Kenya, ivyatumye haba amakenga ku tunenge turi mu kugenzura abantu ku mipaka.

    Ubu Ebola imaze gutangazwa mu bihugu bine biri muri Afrika y'Ubuseruko, Afrika yo Hagati na Afrika y'Uburengero.

    Ayandi makuru ushobora gusoma:

  8. Indonesia: Polisi yavumbuye umuyoboro w'abakora icuruzwa ry'abantu

    Polisi yo muri Indonesia yatangaje ko yavumbuye umuyoboro w’ abakoraga icuruzwa ry’abantu, bakabashuka bakabajyana mu Burusiya babizeza akazi, ariko nyuma bakabahatira kujya kurwana mu ntambara yo muri Ukraine.

    Abayobozi bavuga ko nibura umwe mu bantu bashutswe akajyanwa muri ubwo buryo yishwe.

    Uwo muyoboro wakoreshaga imbuga nkoranyambaga mu kwamamaza akazi, usezeranya Abanya-Indonesia amadolari ya Amerika 35.000 ($35,000), hiyongereyeho andi 3.000 ($3,000) buri kwezi, kugira ngo bimukire mu Burusiya.

    Abantu bashutswe ntibari bazi ko bagiye kujya ku rugamba, kuko bemeraga ko bagiye gukora akazi kajyanye no gutwara ibikoresho, gutanga serivisi z'umutekano n'indi mirimo isa nayo.

    Bageze mu Burusiya, bahatiwe gusinya amasezerano yo kujya mu gisirikare nk'abacanshuro (mercenaries). Nyuma bahawe imyitozo y'ukwezi kumwe, bahita boherezwa mu duce turimo kubera imirwano muri Ukraine.

    Abayobozi bo muri Indonesia batangaje ko abantu 13 bakekwaho kugira uruhare muri iki gikorwa bamaze kumenyekana, barimo Abarusiya babiri n'Umunya-Ukraine umwe. Polisi ivuga ko amafaranga abo bantu bahawe yari make cyane ugereranyije n'ayo bari barasezeranyijwe mu matangazo y'akazi, ndetse hari n'abatigeze bahembwa na rimwe.

    Izindi nkuru wasoma:

  9. Uganda yataye muri yompi uwahoze ari icegera c'umukuru w'igisirikare yari aherutse gukororwa amapete

    Uganda yataye muri yompi uwahoze ari icegera c'umukuru w'igisirikare akaba yabaye n'umuhanuzi (umujanama) wa Perezida, Peter Elwelu, inyuma y'uko yiketswe kugira uruhara mu bikorwa bigamije guhungabanya umutekano w'igihugu.

    Umuvugizi w'imfatakibanza w'igisirikare ca Uganda, Chris Magezi, yavuze ko Elwelu, adondora nk'"uwagararije", yafashwe ku mugoroba wo ku wa mbere, kandi ko azogezwa muri sentare kugira imumenyeshe ibirego.

    Soma inkuru iramvuye ngaha

  10. Amatora y’abashingamateka n’abakenguzamateka aza yatanguye muri Amerika

    Ibiro vy’amatora vya mbere biza vyatanguye kwakira abatora mu matora y’abashingamateka n’abakenguzamateka (Congress) muri Reta Zunze Ubumwe za Amerika kuri uyu wa kabiri, amatora ashobora kugena nimba Perezida Donald Trump azoguma afise ijambo rikomeye i Washington mu myaka ibiri ya nyuma y’ikiringo ciwe.

    Ibiharuro bishingiye ku vyiyumviro vy’abatora vyerekana ko Abademokarate bashobora kuronka ubwiganze muri izo mpande zompi za Congress, ariko mu matora menshi ahambaye ibiharuro bishobora guhinduka.

    Abarenga imiliyoni 50 baramaze gutora imbere y’umunsi w’amatora.

    Abademokarate bizeye kwungukira ku mpungenge zatewe n’iduga ry’ibiciro, ryunyuwe n’intambara Perezida Trump yatanguje kuri Irani.

    Abihweza ibintu n’ibindi babona ko um matora y’abakenguzamateka hashobora kuba urugamba rudasanzwe um ntara zitari nke zari zizwi ko ari ibirindiro vy’abarepubulikani, harimwo Texas, Alaska, Iowa, Kansas na Ohio.

  11. Ubwongereza na EU bumvikanye ku masezerano y'imfatakibanza yo gukuraho inzitizi ku mfungurwa zatewe na Brexit

    Ubwongereza n’Umuryango w’Ubumwe bwa Buraya (EU) bumvikanye ku masezerano y’imfatakibanza ajanye no gukuraho amasuzumwa n’igenzurwa vyashizweho inyuma ya Brexit (ukwikura kw’Ubwongereza muri EU) ku bicuruzwa vy’ibifungurwa n’ivyimburwa bihanahanwa hagati y’impande zompi, imbere y’inama izohuza Ubwongereza na EU itegekanijwe mu mpera z’uku kwezi.

    Nk’uko amakuru BBC ifise avyemeza, integuro y'ayo masezerano ari ku mpapuro 200 yitwa "SPS" (amasezerano ku ngingo zo gukingira amagara y’abantu, ibikoko n’ibiterwa, canke 'sanitary and phytosanitary' mu Congereza), yarungikiwe ibihugu bigize EU i Buruseli kugira biyihweze mu nama itegekanijwe ku wa gatatu.

    Izindi nteguro z’amasezerano ku kugabanya imyuka ihumanya ikirere, hamwe n’umugambi wotuma urwaruka rushobora kuja gutembera no gukora mu bindi bihugu, na zo nyene zarungikiwe ivyo bihugu, ziherekejwe n’integuro y’itangazo rihuriweko ry’impapuro 15 rigenewe abategetsi b’Ubwongereza n’aba EU.

    Gushika ubu, ayo masezerano ajanye n’ibifungurwa ni yo abayeho ahambaye kuruta ayandi yose hafatiwe kw’ihangiro ryo kuvyura imigenderanire hagati y’Ubwongereza na EU kuva habaye Brexit.

    Azotuma hakurwaho amasuzumwa n’izindi nzitizi mu vy’ubudandaji vyari vyagize ingaruka ku badandaza barungika ibicuruzwa mu mahanga, inyuma y’uko Ubwongereza bwikuye mw’isoko rusangi ry’Umuryango wa Buraya.

    Aya masezerano ategekanya gukuraho urupapuro rugurwa amapawundi 200 rwemeza ko ibitungwa n’ibindi bijanye bikwije ivya ngombwa, rwahora rusabwa uwubishoye. Urundi rupapuro ruzokurwaho ni urwahora rugaragaza ko ivyimburwa bishowe vyagenzuwe rukaba rufise agaciro k’amapawundi 25, impapuro zemeza ko ibicuruzwa bitandukanye vyarishe amafaranga y’ubugenzuzi, harimwo no ku bivuko.

    Reta y’Ubwongereza ivuga ko igihugu gishobora kuzohungukira amapawundi agera kuri miliyaridi 5.1 ku mwaka biciye muri ayo masezerano.

    Izindi nkuru wosoma:

  12. Abanyamerika baraja mu matora ashobora kugira uruhara rukomeye mu kurangiza ikigabane ca Trump ku butegetsi

    Mu gihe hasigaye imyaka ibiri ngo ikiringo ciwe nka Perezida kirangire, Donald Trump, amaze imyaka cumi aganza politike ya Amerika akaba mbere yaranayihinduye mu buryo bugaragara, ariko yitegurira amatora ahambaye ashobora kugira ingaruka kuri kazoza kiwe bwite n’ak’ubutegetsi bwiwe.

    Amatora yo hagati mu kiringo ategekanijwe uno musi, agiye kugena umugambwe uzogenzura inama nshingamateka na nkenguzamateka za Amerika, aje mu gihe kigoye ku mugambwe wiwe w’aba Républicains.

    Abatora benshi bavuga ko ikibazo kibahanze kurusha ibindi ari izimba ry’ubuzima. Ibiciro vy’ibifungurwa n’igitoro vyaraduze, bivuye ahanini ku makori ari ku rugero rwo hejuru Trump yashize ku bidandazwa biva mu mahanga, hamwe n’intambara Amerika irimwo na Irani idashigikiwe na benshi.

    Ivyo rero ni vyo bija kuba biri mu mitwe y’abatari bake bagiye gutora.

    Urugero rw’abashigikiye Trump rumaze igihe ruri hasi cane kuruta uko vyigeze kuba muri kahise, akaba yaratunganije imyiyamamazo myinshi mu bice bitandukanye vy’igihugu, aho yagiye ashikiriza amajambo.

    Ariko ibiciro biri hejuru ni ikibazo giteye umutima uhagaze abatora bo mu mpande zose za politike. Ivyo birafasha gutahura igituma Trump ariko ariyamamariza no mu turere twahora dufatwa nk’aho aba Républicains badashobora kudutsindwa. Mu mpera z’indwi ya nyuma y’imbere y’amatora, yarangirije imyiyamamazo muri reta za Iowa na Kansas.

    Umugambwe wiwe na wo nyene wakoresheje imiriyoni amajana z’amadolari mu kwamamaza abakandida biciye mu matangazo yo mu binyamakuru no mu zindi nzira z’itumatumanako, mu turere twahora dufatwa ko udashobora gutsindwamwo, nko guhiganirwa ikibanza c’ubukenguzamateka muri reta ya Kansas.

    Carrie Dann, umuyobozi mukuru w’ikinyamakuru Cook Political Report, gikurikirana kandi kigasuzuma ibikorwa vyo kwiyamamaza n’amatora, yabwiye BBC ati: "Iyo ubonye batanguye gukoresha amadolari [amafaranga] menshi y’Abanyamerika mu kwamamaza abakandida muri reta bari bakwiye gutsindamwo ata ngorane, ni ho utahura ko na bo nyene babona ko bashobora gutsindwa."

    Yongeyeko ati: "Amafaranga azokoreshwa mu kwiyamamaza muri Kansas azoba asumba na kure ayo aba Républicains bari biteze gukoresha." Ivyo vyerekana ko umugambwe wabo uriko uja muri aya matora ugerageza kwigwanira no kwigobotora.

    Mu myiyamamazo myinshi, Trump yateye akamo abanyagihugu abasaba kumutora. Mu kwezi guheze yagize ati: "Muri aya matora, ndabasavye mugire nk’aho ari izina ryanje riri ku rutonde rw’abitoza, ndabinginze.”

    Yongeyeko ati: “Mwishiremwo gusa ko ari ko biri."

    Yamara, ntari mu bitoza. Ico gisabo yanasubiyemwo ku wa Mungu muri reta ya Iowa, kivyura ikibazo gihambaye: Mbega Trump aracafitiye akamaro umugambwe wiwe w’aba Républicains mu bijanye no gutsinda amatora?

    Inyishu kuri ico kibazo ntiyoroshe nk’uko vyahora.

    Trump yasubiye muri White House (ibiro vy’umukuru w’igihugu wa Amerika) afise ububasha n’inkomezi nyinshi, inyuma yo gutsinda amatora yo mu 2024 ku rugero runini. Ivyo vyajanye n’ibipimo vyiza vy’abari bamushigikiye. Imbere y’aho, mu matora yo hagati mu kiringo yabaye mu 2022, aba Républicains bararondera cane ko Trump ashigikira abakandida babo, kuko babona ko ukwo kubashigikira kwari ngirakamaro kugira batsinde.

    Ubu, kubera intambara na Irani iriko imara igihe kirekire kandi ikaba iriko ihungabanya ubushobozi bw’Abanyamerika bwo kwikenura, ibipimo vy’abamushigikiye vyaragabanutse cane.

    Igiciro ca galoni (gallon) imwe y’igitoro ca mazutu cari ku madolari 3.75 imbere y’uko intambara itangura muri Ruhuhuma (2). Ubu caraduze gishika ku rugero rutari bwigere rubaho rw’amadolari 6.52, muri Nyakanga (9).

    Izindi nkuru wosoma:

  13. Trump agiye kuvana u Rwanda n'Afurika y'Epfo mu masezerano y'ubucuruzi n'Amerika

    Perezida w'Amerika Donald Trump yamenyesheje inteko ishingamategeko y'icyo gihugu ko ashaka gukura u Rwanda n'Afurika y'Epfo muri gahunda yo ku byorohereza mu bucuruzi bikorana n'icyo gihugu, guhera ku itariki ya mbere Mutarama (1) mu mwaka wa 2027.

    Ayo masezerano yitwa AGOA (African Growth and Opportunity Act) atuma ibihugu bibyemerewe byo muri Afurika byohereza muri Amerika ibicuruzwa bibarirwa mu bihumbi nta mahoro (misoro) bitanze.

    Soma inkuru irambuye hano

    Izindi nkuru wasoma:

  14. Amerika yagavye ibitero kuri Iran imbere y'amatora yo hagati mu kiringo

    Abategetsi bo muri Amerika babwiye CBS, ikimenyeshamakuru co muri Amerika gikorana na BBC, ko igisirikare ca Amerika cagavye ibitero kw’izinga rya Qeshm riri mu muhora wa Hormuz, muri Irani.

    Itororokanirizo ry’amakuru rya reta muri Irani, IRNA, ryatangaje ko ku wa mbere humvikanye uguturika incuro nyinshi.

    Abategetsi ba Amerika badondoye ivyo bitero nk’ibitagutse, bakavuga ko vyari inyishu ku gitero ishami rya gisirikare ricungera ubutegetsi bwa kiislam muri Irani (IRGC) ryagavye ku ndege ya Amerika.

    BBC yasavye CENTCOM, bumwe mu buyobozi bw’igisirikare ca Amerika, kugira ico buvuze kuri ivyo bitero.

    Ibi bibaye mu gihe hasigaye umwanya muto ngo habe amatora yo hagati mu kiringo muri Amerika. Ayo matora ni yo agiye kugena abazogenzura inama nshingamateka na nkenguzamateka hagati y’aba Républicains n’aba Démocrates.

    Trump asugerejwe n’igabanuka ry’abamushigikiye, hamwe n’igitsure c’imbere mu mugambwe wiwe kugira arangize intambara yatanguye muri Ruhuhuma (2), igihe Amerika na Israel vyatera Irani.

    Ku wa mbere, imbere y’aho, Trump yari yabwiye abamenyeshamakuru ko “ata kwihutira” kwongereza ibitero kuri Irani.

    Yabwiye ikinyamakuru Axios ati: "Uko biri kwose tuzogira ico dukoze, ariko nta vyo kwihuta. Twarabasinzikaje mu vy’ubutunzi.”

    Yabandanije ati: "Nta mafaranga bafise, nta gitoro, kandi abanyagihugu bararambiwe cane n’ibi."

    Mu kiganiro yahaye imboneshakure Fox News, ku mugoroba w’imbere y’amatora, Trump yavuze kandi ko Amerika "ishobora gukenera kugaba igitero ku kibanza citwa Pickaxe", gifitaniye isano na porogarama ya Irani ya nikleyere.

    Yashimangiye ko ico gikorwa atari ikintu kigoye cane kandi ko coshobora gukorwa “mw’isaha imwe".

    Mu misi iheze, hagiye havugwa cane ko Amerika ishobora gusubira kugaba ibitero bikomeye kuri Irani inyuma y’amatora yo hagati mu kiringo. Ariko ku wa mbere, igihe umumenyeshamakuru yamubaza nimba ivyo ari vyo bitegekanijwe, Trump yishuye ati: "Oya".

    Imbere y’aho, umushikiranganji wa Irani ajejwe imigenderanire n’ayandi makungu, Abbas Araghchi, yari yabwiye itororokanirizo ry’amakuru ryo muri Irani, IRNA, ko ibiganiro bikomeye cane biriko biraba hagati ya Irani na Amerika, biciye ku bihugu bibahuza, mu ntumbero yo kurondera ingene intambara ihagarara.

    Izindi nkuru wosoma:

  15. Kyiv ivuga ko ibisasu by'Uburusiya byishe abantu 29 mu kigo gitangirwamo imfashanyo muri Ukraine

    Abantu nibura 29 bishwe nyuma yuko ibisasu by’Uburusiya birashe ku kigo gitangirwamo imfashanyo, mu gitero Perezida wa Ukraine yavuze ko “giteye ubwoba rwose”.

    Abandi bantu 10 bakomeretse naho abandi 48 bari babanje gutangazwa ko baburiwe irengero nyuma yuko ibisasu nibura icyenda byo mu kirere bipima ibiro (kg) 3,000 bikubise ku cyaro cya Komyshuvakha, kiri mu karere ka Zaporizhzhia mu majyepfo ya Ukraine, nkuko umukuru w’akarere Mykhailo Semikin yabivuze.

    Perezida wa Ukraine Volodymyr Zelensky yavuze ko nyuma y’igitero cya mbere cyibasiye ishuri ryaho “rikoreshwa mu gutabara imbabare”, habaye igitero cya kabiri cyibasiye ahantu abantu bari bikinze.

    Yatangaje videwo igaragaza ikinogo kinini cyane nyuma y’icyo gitero cyabaye ku wa mbere, inagaragaza amatsinda y’abakora ibikorwa by’ubutabazi barimo gushakisha mu byasenyutse.

    Ingabo z’Uburusiya nta cyo ziratangaza ku mugaragaro.

    Ku wa kabiri, umukuru w’akarere Mykhailo Semikin yavuze ko abapfuye biyongereye bakagera ku bantu 29 ndetse ko ibikorwa byo gushakisha no gutabara bikomeje.

    Yanditse ku rubuga rwa Telegram ati: "Ingano y’ibi byago iteye ubwoba."

    Mbere, Zelensky yari yavuze ko abapfuye ari 18 ariko nyuma yaho ikigo cya Ukraine gishinzwe ibikorwa by’ubutabazi bwihutirwa cyavuze ko abantu 24, barimo abantu babiri bo mu bakora ubutabazi n’abapolisi bane, bemejwe ko bishwe.

    Mu ijambo ryo mu buryo bwa videwo yavuze mu ijoro ryo ku wa mbere, Zelensky yari yavuze ko abantu 26 ari bo bazwi ko bapfuye.

    Mbere, yari yavuze ko “Abarusiya ntibashobora kuba batari bazi ko abaturage bo muri ako gace bakiri i Komyshuvakha bahafatira imfashanyo y’ubutabazi buri cyumweru” ku wa mbere. Yagize ati: “Iyi ni indi gihamya ko Uburusiya budashaka guhosha intambara na gato.”

    Yavuze ko nyuma y’igikorwa giherutse gukorwa neza gihuriweho n’Uburusiya na Ukraine cyo guhungisha abasivile bakurwa mu mujyi wa Oleshky uri mu majyepfo wigaruriwe n’Uburusiya, mu gihe cy’agahenge k’agateganyo kagizwemo uruhare na Melania Trump, umugore wa Perezida w’Amerika, “habayeho akanya aho intambwe zari gukurikiraho zashoboraga kugaragaza ko amahoro ashoboka”.

    Zelensky yongeyeho ati: “Hamwe n’ubwicanyi nk’ubu, Uburusiya burimo gutanga ubutumwa butandukanye neza neza – Uburusiya burimo gucungira ku bundi bwicanyi.”

    Izindi nkuru wasoma:

  16. Mwaramutse neza!

    Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubagezaho amakuru yo mu karere no mu mahanga mu buryo bw'aka kanya.