'Wedi cael rhai o'r profiadau gorau ers i fi fynd yn ddall'

Yn 32 oed fe gollodd Rhian Evans o Gaerfyrddin ei golwg - cyn hynny roedd hi'n llyfrgellydd yng Ngholeg y Drindod ac er ei bod wedi bod yn ddall am 50 o flynyddoedd bellach dywed bod modd troi'r anabledd yn rhywbeth positif.

"Er gwaetha'r tywyllwch mae modd troi'r anabledd ar ei ben a 'neud rhywbeth positif ohono," meddai.

"Dwin grediniol bod anabledd yn gallu esgor ar fendithion lawer.

"Pan yn ifanc fydden i ddim wedi breuddwydio canu geiriau'r emyn 'efallai mai'r storom fawr ei grym a ddaw â'r pethe gorau im'.

"Yn sicr dwi wedi cael rhai o brofiadau gorau fy mywyd ers i fi fynd yn ddall."

Mae ffydd Gristnogol Rhian Evans wedi bod yn bwysig iddi ar hyd ei bywyd a'r wythnos hon bu'n rhannu ei phrofiadau mewn digwyddiad a gafodd ei drefnu gan Annibynwyr Gorllewin Caerfyrddin yn Ysgol Griffith Jones, Sanclêr.

'Goleuni mewn tywyllwch' oedd testun y sgwrs gan mai dyna ei phrofiad ers iddi fynd yn ddall yn 1976.

"Mi gollais i fy ngholwg yn araf - ac mae hynny yn fwy caredig gan i mi gael amser i addasu ac i ddysgu ffyrdd newydd o 'neud pethe.

"Dwi wedi cyfarfod â phobl sydd wedi colli golwg yn sydyn ac mae hynna'n drawmatig ofnadwy.

"Ond wrth gwrs, roedd e'n siom. Roedd e'n siom ofnadwy i orfod gadael fy ngwaith yng Ngholeg y Drindod a meddwl am ryw waith arall i'w wneud ond mae ffydd a bod yn bositif yn gallu gwneud y fath wahaniaeth i agwedd rhywun at bopeth yn ei fywyd - a dyna ganfod fy mod yn gallu helpu pobl mewn ffyrdd eraill."

Wrth i'w golwg ddirywio roedd Rhian yn benderfynol o fyw ei bywyd yn llawn ac felly ddechreuodd wasanaeth papurau newydd ar lafar i bobl ddall a rhannol ddall.

Gyda phwyllgor o wirfoddolwyr, aeth ati i ddechrau recordio newyddion y Carmarthen Journal yn stiwdio Radio Ysbyty Glangwili ac ymhen rhyw dair blynedd sefydlodd gynllun sy'n cael ei adnabod bellach fel Llyfrau Llafar Cymru.

Bellach mae cannoedd o bobl ar draws Cymru yn derbyn llyfrau llafar bob mis.

"Oni bai bo fi wedi colli fy ngolwg fy hun fydden i ddim wedi meddwl bod angen gwasanaeth o'r fath," dywedodd.

Yn 2010, a hithau yn Gristion o argyhoeddiad, cafodd ei breuddwyd o gael Beibl braille yn Gymraeg ei gwireddu.

"Mae'r Beibl hwnnw yn cyfrannu at y goleuni sydd 'na yn fy nhywyllwch," meddai, yn ogystal â'r synhwyrau eraill wedi fy helpu gymaint ers i fi golli fy ngolwg.

"Mae'n bwysig bod yn bositif - mae hynny yn fy nghynnal a bod â mesur go dda o hiwmor hefyd.

"Mae'n help eich bod yn gallu chwerthin pan mae rhywbeth yn mynd o'i le. Mae sawl tro trwstan wedi digwydd i fi - er enghraifft, y tro hwnnw pan aeth fy ffon wen i yn sownd yn nhrowsus rhywun.

"O'n i'n embarassed ond wedyn yn sylweddoli mai heb y ffon wen fyddai neb yn fy osgoi i ac yn fy helpu i."

Roedd hi braidd yn anodd ar y dechrau llyncu balchder ac ildio i ddefnyddio'r ffon wen, meddai, ond yn fuan iawn daeth i weld ei gwerth hi a charedigrwydd pobl eraill wrth iddi ei defnyddio.

"Dwi wedi cael rhai o'r profiadau gorau ers i fi fynd yn ddall - profiadau na fyddwn wedi'u cael fel arall," ychwanegodd.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.