Prif gwnstabl yn dweud bod pobl hiliol a misogynistaidd yn gweithio yn yr heddlu

Dywedodd Prif Gwnstabl Heddlu De Cymru, Jeremy Vaughan, ei fod am ddod o hyd i swyddogion hiliol a misogynistaidd yn y llu a'u "halltudio" o blismona
- Cyhoeddwyd
Mae prif swyddog heddlu mwyaf Cymru yn dweud ei fod yn gweithio i gael gwared ar bobl hiliol a misogynistaidd o'i sefydliad, fel rhan o ymdrechion i wella ymddiriedaeth yn yr heddlu.
Roedd Prif Gwnstabl Heddlu De Cymru, Jeremy Vaughan, yn ymateb i gwestiwn gan ASau am sut mae ef a phenaethiaid heddlu eraill yn mynd i'r afael â chamymddygiad staff "mewn oes wedi Sarah Everard".
Dywedodd Mr Vaughan ei fod yn credu bod pobl hiliol a misogynistaidd yn gweithio iddo, ond mai ei waith oedd dod o hyd iddyn nhw a'u "halltudio" o blismona.
Ymddangosodd o flaen y Pwyllgor Materion Cymreig ddydd Mercher, ochr yn ochr â thri phrif gwnstabl arall Cymru, fel rhan o ymchwiliad y pwyllgor i ddyfodol plismona.

Roedd yr ymchwiliad yn ystyried dyfodol plismona yng Nghymru, gan gynnwys cynigion i uno lluoedd heddlu
Un o'r materion mae'r pwyllgor, sy'n cynnwys ASau o Gymru yn Senedd y DU, yn ei archwilio yw cynnig Llywodraeth y DU i leihau nifer y lluoedd heddlu yng Nghymru a Lloegr.
Roedd cadeirydd y pwyllgor, AS Gorllewin Casnewydd ac Islwyn, Ruth Jones, wedi gofyn i brif gwnstabliaid y pedwar heddlu sut roedden nhw'n asesu perfformiad eu lluoedd o ran mynd i'r afael â chamymddwyn.
Nododd Ms Jones yn ei chwestiwn ein bod "yn dal i fod mewn oes wedi Sarah Everard", gan gyfeirio at y ferch 33 oed gafodd ei chipio, ei threisio a'i llofruddio gan Wayne Couzens, swyddog heddlu yn y Met ar y pryd, yn Llundain yn 2021, a bod "problemau wedi bod ledled Cymru".
Dywedodd Mr Vaughan fod 126 o bobl wedi cael eu diswyddo o'r llu dan ei oruchwyliaeth ers iddo ddechrau yn ei swydd chwe blynedd yn ôl, a'i fod yn credu bod y ffigur yn "sylweddol uwch" o dan ei ragflaenydd.
Gan ddweud ei fod yn credu bod gwelliannau i'r broses fetio a hyfforddiant yn golygu bod ei sefydliad bellach yn "sefyll dros bethau yn hytrach na sefyll o'r neilltu" yn fwy nag erioed, nododd fod 22 o bobl yn y llu wedi'u hatal o'u gwaith ar hyn o bryd - a dywedodd fod hynny'n "cyfran isel o'r gweithlu".
Dywedodd fod adnabod a diswyddo pobl hiliol a misogynistaidd o fewn Heddlu De Cymru yn "ymdrech arweinyddiaeth ar draws y sefydliad cyfan".

Ymddangosodd y pedwar prif gwnstabl yng ngwrandawiad y pwyllgor yn San Steffan ddydd Mercher
Dywedodd Prif Gwnstabl Heddlu Dyfed-Powys, Ifan Charles, wrth y pwyllgor fod nifer o bobl yn cael eu hymchwilio ar hyn o bryd am gamymddwyn difrifol, gyda rhai wedi'u hatal o'u gwaith dros dro, a bod "rhai o'r achosion hynny'n ymwneud ag ymddygiad misogynistaidd".
Dywedodd Prif Gwnstabl Heddlu Gogledd Cymru, Amanda Blakeman, fod ei llu wedi "mynd ar ôl unigolion na ddylent fod yn gweithio ym maes plismona" ac wedi bod yn "ddi-baid ym mhob agwedd o ran gwrth-lygredigaeth, gwybodaeth gan y cyhoedd, a sut y byddwn yn delio â phobl nad ydynt yn cyrraedd safonau" ei llu.
Cyfaddefodd Prif Gwnstabl Heddlu Gwent, Mark Hobrough, fod gan ei lu "ddiwylliant gwahanol iawn" yn y gorffennol, gydag uwch swyddogion proffil uchel "nad oeddent yn cynrychioli gwerthoedd plismona modern" wedi cael eu diswyddo.
Dywedodd fod gan y llu 37 o achosion o gamymddwyn gweithredol ar hyn o bryd a bod 14 o bobl wedi'u hatal o'u gwaith.
Dywedodd fod arolwg staff yn dangos lefelau uchel o hyder ymhlith gweithwyr i roi gwybod am gamymddwyn ac y byddai'r llu'n delio â'r achosion hynny.
Dyfodol plismona yng Nghymru
Mewn rhan arall o'r sesiwn, gofynnwyd i benaethiaid yr heddlu am eu barn ar Bapur Gwyn Llywodraeth y DU ar blismona, a gyhoeddwyd ym mis Ionawr.
Mae'n cynnig lleihau nifer y lluoedd heddlu yng Nghymru a Lloegr yn sylweddol drwy uno'r lluoedd presennol i greu rhai mwy, gyda disgwyl i adolygiad argymell y ffordd orau o drefnu'r lluoedd newydd, ond nid oes unrhyw benderfyniadau terfynol wedi'u gwneud eto.
Mae gan Gymru bedwar heddlu ar hyn o bryd, ond bu dyfalu y gallai'r nifer ostwng i un, fel sy'n digwydd yng Ngogledd Iwerddon a'r Alban.
Dywedodd Ms Blakeman wrth ASau ei bod yn credu y dylai'r strwythur presennol aros yn ei le.
"Rwy'n wirioneddol bryderus ynghylch y posibilrwydd o uno lluoedd oherwydd y gwahaniaethau rydyn ni'n eu gweld yng ngogledd Cymru, ac rwy'n poeni am yr effaith y gallai'r uno hwnnw ei chael ar ein cymunedau a'r gwasanaeth maen nhw'n ei gael," meddai.
"Mae unrhyw beth sy'n cael ei ganoli'n tueddu i arwain at lai o wasanaethau yn ein cymunedau gwledig, ac mae llawer iawn o'r rheini yng ngogledd Cymru."
'Dim achos dilys' dros uno heddluoedd Cymru, yn ôl cyn-gomisiynydd
- Cyhoeddwyd2 awr yn ôl
Burnham yn 'agored i'r sgwrs' am ddatganoli plismona i Gymru
- Cyhoeddwyd27 Awst
Uwch-arolygydd heddlu wedi ei 'lorio' gan gyhuddiadau camymddwyn
- Cyhoeddwyd31 Mawrth 2025
Dywedodd y byddai gallu'r heddlu i wasanaethu cymunedau gwledig "mewn perygl sylweddol" pe bai Cymru'n symud at un llu.
"Rwy'n poeni am y bregusrwydd a'r unigedd y byddem yn eu gweld yn rhannau mwyaf anghysbell gogledd Cymru, sydd wedi'u datgysylltu o ran seilwaith ffyrdd a'r gallu i deithio, ac sy'n fwy cysylltiedig â gogledd-orllewin Lloegr," ychwanegodd.
Dywedodd Mr Vaughan y gallai ailstrwythuro'r lluoedd arwain at arbedion effeithlonrwydd, ond bod angen sicrhau cyllid priodol ar ei gyfer.
Dywedodd ei fod yn cytuno'n fras â "chyfeiriad y daith" a nodir yng nghynigion y Llywodraeth.
Ond ychwanegodd: "Mae'n eithaf anodd dadansoddi'r manylion penodol oherwydd dydw i ddim yn gwybod beth ydyn nhw eto."
Mae Llywodraeth y DU wedi cael cais am ymateb.
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.
Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol.
Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.