'Dim achos dilys' dros uno heddluoedd Cymru, yn ôl cyn-gomisiynydd

Winston Roddick
Disgrifiad o’r llun,

Nid oes "unrhyw ddadleuon dilys" dros leihau nifer y lluoedd heddlu yng Nghymru, yn ôl Winston Roddick

GanLiam Evans
Newyddion S4C
  • Cyhoeddwyd

Byddai lleihau nifer yr heddluoedd yng Nghymru o bedwar i un yn arwain at "ganlyniadau difrifol" ac yn "gwaethygu effeithlonrwydd", yn ôl cyn-gomisiynydd Heddlu Gogledd Cymru.

Yn ôl Winston Roddick KC, mae tystiolaeth yn dangos bod lluoedd Cymru yn perfformio'n gadarnhaol a bod "dim achos dilys" dros gwtogi ar y nifer presennol.

Bu'n ymateb i sylwadau comisiynydd Heddlu'r Met, Syr Mark Rowley, sy'n rhybuddio bod yn rhaid i heddluoedd Cymru a Lloegr foderneiddio neu wynebu "methiant difrifol".

Gyda dyfodol plismona eisoes yn bwnc trafod gan Lywodraeth y DU yn sgil cyhoeddi papur gwyn yn gynharach eleni, galw am ddatganoli plismona a chyfiawnder mae Llywodraeth Cymru.

Mae'r papur gwyn, gafodd ei gyhoeddi ym mis Ionawr 2026, yn ystyried ffiniau newydd i luoedd yr heddlu, ac mae comisiynydd y Met wedi dweud ei fod am weld llai o luoedd na'r 43 presennol yng Nghymru a Lloegr.

Mae'n awgrymu rhwng 8-10 llu rhanbarthol, wedi'u cefnogi gan un strwythur cenedlaethol i Gymru a Lloegr.

Brynhawn Mercher mi gyhoeddodd yr Ysgrifennydd Cartref y bwriad i greu tua 200 o ranbarthau lleol, gyda phob un dan arweiniad uwch swyddog penodol

Y gobaith, meddai, ydy sicrhau fod yr heddlu yn agosach at gymunedau ond dywedodd na fyddai'n rhuthro unrhyw newidiadau pellgyrhaeddol.

Mi fyddai unrhyw newidiadau i ffiniau lluoedd yn cael eu cyhoeddi ym mis Ionawr yn y Bil Diwygio'r Heddlu.

Dywedodd Winston Roddick KC, a fu'n heddwas, yn fargyfreithiwr ac yn gomisiynydd Heddlu'r Gogledd, nad oes achos dros newid.

"Os 'dan ni am leihau i un llu yng Nghymru, 'sa hynny, yn fy marn bendant i, yn gwaethygu effeithlonrwydd.

"Mae'r canlyniadau yn mynd i fod yn ddifrïol, ga'i ddweud.

"Allwch chi ddychmygu un llu dros Gymru gyfan, a be' 'di hyd Cymru a'r amser mae'n cymryd i deithio o un ochr o'r wlad i'r llall?

"Does dim achos, dim achos dilys na dadleuon dilys o blaid lleihau'r nifer o luoedd."

Gareth Pritchard
Disgrifiad o’r llun,

Dywedodd Gareth Pritchard, cyn-ddirprwy brif gwnstabl gyda Heddlu'r Gogledd, nad oes sicrwydd y byddai lleihau nifer y lluoedd yn arwain at welliannau

Yn ôl cefnogwyr y syniad, byddai cwtogi ar nifer y lluoedd yn arwain at arbedion ariannol ac yn dod â chysondeb ar draws y pedwar llu presennol.

Ond yn ôl Gareth Pritchard, a fu'n ddirprwy brif gwnstabl gyda Heddlu Gogledd Cymru ac sydd bellach yn darlithio ym Mhrifysgol Bangor, does dim sicrwydd y byddai newidiadau mor bellgyrhaeddol yn arwain at welliannau.

"Mae 'na newidiadau mawr ar y gweill," meddai wrth raglen Newyddion S4C.

'Ddim yn mynd i ateb y pryderon i gyd'

"Ond mae'n rhaid i ni gofio, dydy heddluoedd mawr heb fod yn rhai llwyddiannus o'r ochr perfformiad, disgyblaeth nac atebolrwydd, felly mae nifer o gomisiynwyr heddluoedd gwledig llai yn ateb yn ôl ac yn dweud, 'wel, edrychwch ar ein perfformiad ni a'n hatebolrwydd ni a sut 'dan ni'n gweithio efo cymunedau'.

"Mae 'na arian i'w arbed, mae 'na newid i'w wneud, ond dydy lleihau nifer yr heddluoedd ddim yn mynd i ateb y pryderon i gyd."

Er ei fod yn credu bod angen amlwg i foderneiddio ac nad yw 43 o luoedd ar draws Cymru a Lloegr o reidrwydd yn "effeithiol", mae'n dweud bod angen sicrwydd ac eglurder.

Gyda disgwyl i'r drafodaeth dros ailstrwythuro barhau am fisoedd i ddod, mae Llywodraeth Cymru yn atgyfnerthu eu galwad am ddatganoli pwerau plismona.

Mae'n alwad sydd wedi'i gwneud gan lywodraethau Plaid Cymru a Llafur yng Nghymru yn y gorffennol, ac mae'r Prif Weinidog Andy Burnham wedi dweud ei fod yn "agored i'r drafodaeth honno".

Dafydd Llywelyn
Disgrifiad o’r llun,

Mae Comisiynydd Heddlu Dyfed-Powys, Dafydd Llywelyn hefyd yn galw am ddatganoli pwerau plismona i Gymru

Yn ôl Comisiynydd Heddlu Dyfed-Powys, Dafydd Llywelyn, byddai datganoli yn sicrhau bod gan heddluoedd y cysondeb a'r pwerau sydd eu hangen.

"'Dyn ni ddim yn dadlau yn erbyn unrhyw gymalau sydd yn y papur gwyn," meddai.

"Be' 'dan ni'n gofyn amdano, o ran fy ochr i fel comisiynydd Heddlu Dyfed-Powys, yw datganoli'r pwerau rheini i Gymru.

"Os bydd newidiadau yn mynd i ddod i Gymru o ran llywodraethiant yr heddlu, dyma yw'r cyfle euraidd i wneud y cam nesaf, sef datganoli."

Ym mis Awst, dywedodd Prif Weinidog y DU, Andy Burnham ei fod yn "agored" i drafod datganoli plismona i Gymru a bod y newidiadau sydd ar y gweill yn y maes yn cynnig cyfle da i drafod.

Ategu'r neges honno wnaeth yr ysgrifennydd cabinet dros Gyfiawnder, Alex Norris, yr wythnos hon.

Dywedodd Llywodraeth Cymru: "Er mai San Steffan sy'n gyfrifol am blismona, credwn fod yn rhaid i unrhyw ddiwygiadau gael eu llywio gan yr hyn sy'n mynd i gyflawni'r canlyniad gorau i ddinasyddion, sy'n atebol i gymunedau lleol, ac yn y pen draw yn gwneud Cymru yn lle mwy diogel a gwell i fyw.

"Dylid felly cyhoeddi'r Adolygiad Annibynnol o Strwythurau Lluoedd fel y gallwn ystyried ei argymhellion a'i oblygiadau i Gymru."

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.