Llywodraeth Cymru yn datgelu 'cam cyntaf' tuag at rymoedd darlledu

Mae Llywodraeth Cymru wedi galw o'r newydd am reolaeth dros ddarlledu, gan gyhoeddi'r hyn y maen nhw'n ei ddisgrifio fel y "cam cyntaf" tuag at eu huchelgais i "roi llais i Gymru" yn y sector.

Mae grymoedd dros ddarlledu a chyfathrebu wedi'u cadw yn San Steffan, ond mae gweinidogion Plaid Cymru yn dweud nad yw "fframwaith darlledu ledled y DU yn addas ar gyfer realiti'r gwledydd sy'n gweithredu ar sail ddatganoledig".

Bydd Llywodraeth Cymru yn sefydlu "Awdurdod Darlledu a Chyfathrebu Cysgodol i Gymru", a fydd, meddai, yn "defnyddio pob opsiwn posibl i ddiogelu a gwella darlledu a chyfathrebu yng Nghymru".

Mae cais wedi ei wneud i Lywodraeth y DU, sydd â chyfrifoldeb am y sector, ymateb.

Ar ran plaid Reform, dywedodd Louise Emery AS: "Nid yw darlledu wedi'i ddatganoli i'r Senedd, felly mae hwn yn ymarfer gwastraffus arall pan allai Plaid fod yn canolbwyntio ar y gwaith dyddiol o wella iechyd ac addysg yng Nghymru."

Dywedodd Paul Davies AS o'r Ceidwadwyr: "Nid ydym yn cefnogi datganoli darlledu. Yn hytrach nag ymgyrchu dros fwy o newid cyfansoddiadol, dylai Llywodraeth Cymru ganolbwyntio ar gyflawni yn y cyfrifoldebau sydd ganddi eisoes."

Roedd y cynllun yn rhan o faniffesto Plaid Cymru yn etholiad y Senedd.

Dywedodd Heledd Fychan AS, gweinidog cabinet dros ddiwylliant a chwaraeon, y byddai Awdurdod Darlledu a Chyfathrebu Cysgodol i Gymru, yn "gwarchod a chryfhau platfformau cyfryngau gwasanaeth cyhoeddus lleol a chenedlaethol yng Nghymru".

Ychwanegodd: "Nid Llywodraeth Cymru yn unig sy'n codi ei llais.

"Rydym wedi clywed sefydliadau fel y Sefydliad Materion Cymreig a gwaith y Comisiwn Annibynnol ar Ddyfodol Cyfansoddiadol Cymru yn galw am lais cryfach i Gymru ar faterion darlledu a chyfathrebu.

"Rydym yn gweithredu ar argymhellion panel arbenigol."

Dywedodd mai cronfa cyfryngau lleol Llywodraeth y DU yw'r "enghraifft ddiweddaraf o gynlluniau, sy'n ymwneud â ni ac y cytunwyd arnynt ar ein cyfer ni, nad oes gennym unrhyw ran yn eu llunio na'u gweithredu".

Y nod yw sefydlu'r awdurdod ar ddechrau 2028.

Bydd gweithgor yn cael ei sefydlu yn ddiweddarach eleni, gyda chyllideb o £45,000, er mwyn rhoi cyngor i'r gweinidog ar sut y bwriedir i'r awdurdod weithredu, yn cynnwys cyngor ac argymhellion ar ei strwythur, ei statws, ei gylch gorchwyl, a'i weithgarwch ymchwil ac ymgysylltu.