Cymru 'wastad gam yn ôl' gyda'r defnydd o dechnoleg i hybu'r Gymraeg

Mae arbenigwr ar ddeallusrwydd artiffisial (AI) yn dweud bod Cymru "wastad fel petawn ni gam yn ôl" wrth ddefnyddio technoleg i hybu'r iaith Gymraeg.

Daw sylwadau Dr Neil Mac Parthalain, uwch ddarlithydd ac ymchwilydd AI ym Mhrifysgol Aberystwyth, yn dilyn cyhoeddiad gan Lywodraeth Cymru ynglŷn â chynllun newydd i wella dealltwriaeth AI o'r iaith.

Mae'r llywodraeth a chwmni Cosine wedi cyhoeddi partneriaeth i geisio gwella gallu AI i ddeall a phrosesu'r Gymraeg, gyda'r nod o "helpu mwy o bobl i ddefnyddio'r Gymraeg mewn bywyd bob dydd".

Ychwanegodd Dr Mac Parthalain fod y bartneriaeth yn "gam i'r cyfeiriad iawn" mewn egwyddor, ond bod angen ystyried yn ofalus pa ddata fydd yn cael ei ddefnyddio a beth fydd yn digwydd iddo.

Yn ôl Llywodraeth Cymru, nod y bartneriaeth yw helpu i sicrhau bod yr iaith yn "ffynnu yn yr oes ddigidol, gan ei gwneud hi'n haws i bobl ddefnyddio mwy o Gymraeg yn eu bywyd bob dydd".

Maen nhw hefyd am sicrhau bod technolegau newydd yn "adlewyrchu sut mae cymunedau amlieithog ledled y byd yn defnyddio deallusrwydd artiffisial bob dydd."

Dywedodd y Gweinidog Addysg a'r Gymraeg, Anna Brychan, fod y Gymraeg "yn perthyn i ni gyd" ac y dylai gael ei "chynrychioli'n llawn yn y technolegau y mae pobl yn eu defnyddio i gael gafael ar wybodaeth, dysgu, gweithio a chyfathrebu."

Dywedodd Dr Mac Parthalain fod lle i wella'r ddarpariaeth sydd ar gael ar hyn o bryd ar gyfer y Gymraeg mewn modelau iaith mawr.

Gallai darparu mwy o ddata Cymraeg arwain at well atebion a gwybodaeth am Gymru a'r Gymraeg, meddai, yn ogystal â mwy o hygyrchedd i'r iaith trwy welliannau ym maes trosi a chyfieithu.

Dywedodd fod Cymru wedi "colli cyfleoedd yn y gorffennol" i wneud mwy i sicrhau bod yr iaith yn "weladwy ac yn ddefnyddiol" ym maes technoleg.

"Ry' ni wastad wedi bod fel petawn ni gam yn ôl gyda'r iaith Gymraeg a thechnoleg a 'falle bydd datblygiad AI fel hyn yn gwthio pethau."

Ychwanegodd fod y Gymraeg yn aml yn datblygu ar ôl y Saesneg ac ieithoedd eraill ym maes technoleg, ond ei fod yn gweld y bartneriaeth newydd fel cyfle i newid hynny.

"Dwi'n credu ei fod e'n beth positif ac yn gam i'r cyfeiriad iawn mewn egwyddor. Yr unig broblem wrth gwrs yw falle trwy roi'r wybodaeth yma i gwmni arall mae e mas o'n dwylo ni wedyn."

Mae modelau iaith mawr yn cael eu hyfforddi gan ddefnyddio symiau mawr o ddata, a dywedodd Dr Mac Parthalain fod maint ac ansawdd y data yn gallu effeithio ar ba mor dda y mae model yn perfformio.

"Mae'r modelau iaith mawr yma - bwystfilod ydyn nhw - y mwyaf o ddata sydd gyda nhw a'r mwyaf o wybodaeth sydd gyda nhw, y gorau gyd fydd e'n gallu adlewyrchu'r wybodaeth."

Awgrymodd y byddai effaith y gwaith yn debygol o ddod yn amlwg yn weddol gyflym oherwydd cyflymder datblygiadau ym maes AI.

Er yn credu bod y peryglon sy'n gysylltiedig â deallusrwydd artiffisial yn aml yn cael eu gorliwio, mae'n rhybuddio bod angen bod yn ymwybodol o'r risgiau - gan gynnwys sgamiau sy'n defnyddio delweddau neu fideos yn y Gymraeg.

"Mae'r pryder 'ny i gael achos mae 'di dod i'r pwynt erbyn hyn ble all rywun ddim cweit ymddiried yn eu clustiau neu eu llygaid bellach," meddai.

Ychwanegodd fod angen datblygu ffyrdd o reoli'r risgiau hynny wrth i'r dechnoleg ddatblygu.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.