တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု , တရုတ်ဩဇာတန်ပြန်ရေး၊ မြေရှားသတ္တုရယူရေးနဲ့ အပစ်ရပ်ရေး ပါဝင်တဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ မြန်မာမဟာဗျူဟာသစ် ထွက်ပေါ်

တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ချက်

1. လွန်ခဲ့သော ၅ မိနစ် ကGrade 12 ကျောင်းသားတွေကို စစ်မှုထမ်းဥပဒေသင်နေ - ပညာရေးဒု၀န်ကြီး

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CINCDS

   အငြင်းပွားဖွယ် စစ်မှုထမ်းတပ်သားသစ် စုဆောင်းမှုတွေဖြစ်နေချိန်မှာပဲ စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ် ကျောင်းသားတွေကိုသင်တဲ့ Grade 12 သင်ရိုးညွှန်းတမ်းထဲ ထည့်သင်နေတယ်လို့ဆိုပြီး နေပြည်တော် ပညာရေး ဒုတိယ၀န်ကြီးက ထုတ်ပြောပါတယ်။

   ဒီလိုသင်နေတဲ့အကြောင်း ပညာရေးဒု၀န်ကြီး ဦးနေမျိုးလှိုင်က နို၀င်ဘာ ၂ ရက်တုန်းက ကျင်းပတဲ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော်မှာ ပြောသွားတာပါ။

   မြို့သစ်မဲဆန္ဒနယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးစိုးဝင်းက မေးမြန်းတဲ့ အလယ်တန်းနဲ့အထက်တန်းကျောင်းတွေမှာ ဥပဒေပညာရပ်သင်ကြားနိုင်ရေး မေးခွန်းကို ပြန်ဖြေချိန်မှာ ပညာရေး ဒု၀န်ကြီးက ထည့်ပြောသွားတာပါ။

   ဒီလိုသင်နိုင်ဖို့ ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ဥပ‌ဒေအသိပညာပေးစာအုပ်ကို ၂၀၂၄-၂၀၂၅ မှာ ဆရာ၊ ဆရာမတွေကို သင်တန်းစပေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

   စာရိတ္တနဲ့ပြည်သူနီတိဘာသာရပ်ထဲမှာ ဥပဒေပညာကို စပ်ဆက်သင်ကြားပေးနေတာလို့ သူက ဆိုပါတယ်။

   အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်ဖြစ်ကြတဲ့ Grade 12 ကျောင်းသားတွေကို စစ်မှုထမ်းဥပဒေအပြင် အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ၊ ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးဆိုင်ရာဥပဒေတွေကို သင်ကြားနေတယ်လို့လည်း သူက လွှတ်တော်မှာ ပြောပါတယ်။

   အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ် Grade 11 ရာဇသတ်ကြီး၊ လောင်းကစားဥပဒေ၊ မူးယစ်ဆေးဝါးနဲ့ စိတ်ကိုပြောင်းလဲစေသောဆေးဝါးများဆိုင်ရာဥပဒေတွေကိုသင်နေတယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။

   မြန်မာ့ပညာရေးစနစ်အတွင်းက ဆရာ၊ ဆရာမမလုံလောက်မှုနဲ့ သင်ရိုးအားလုံးအချိန်မီအပြီးသင် ကြားနိုင်ရေးကို ဦးစားပေးသင်နေတာကြောင့် စာရိတ္တနဲ့ပြည်သူ့နီတိအပါအဝင် သင်ရိုးဝင်အုပ်စု(ခ) က ဘာသာရပ်တွေကို အပြည့်အဝသင်ကြားပေးနိုင်မှု နည်းပါတယ်။

   ဒီလိုသင်ရိုးညွှန်းတမ်းထဲထည့်ပြီး စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို မသင်ကြားခင် စစ်တပ်အနေနဲ့ အခြေခံပညာကျောင်းက ကျောင်းသားတွေကို နွေရာသီအားလပ်ရက်တွေမှာ ရေတပ်နဲ့လေဆိပ်ဌာနချုပ်တွေကို ခေါ်ယူပြီး လေကြောင်း၊ ရေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းပေးတာကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်ကစပြီး လုပ်ဆောင်လာတာတွေ့ရပါတယ်။

   ဒါ့အပြင် ၂၀၂၆-၂၀၂၇ စာသင်နှစ်ကစပြီး နေပြည်တော်နဲ့ ရန်ကုန်မှာ လူငယ်ပညာရေးလေ့ကျင့်ရေးကျောင်းဖွင့်လှစ်သင်ကြားတာလည်းလုပ်လာတာပါ။

   နိုင်ငံတဝန်းက စစ်မြေပြင်တွေမှာ မြေပြင်ထိုးစစ်အင်အားဖြည့်တင်းဖို့ ၂၀၂၄ ဖေဖော်ဝါရီမှာ စစ်တပ်ဟာ စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းပြီး ဒီဥပဒေပါ သတ်မှတ်အသက်အကျုံးဝင်လူငယ်တွေကို စစ်သင် တန်းအပတ်စဥ်တစ်ခုအတွက် လူ ၅ ထောင်ဆီခေါ်ယူနေတာပါ။

   အောက်တိုဘာလထဲမှာ အပတ်စဥ် ၂၇ အထိ သင်တန်းဆင်းထားပြီဖြစ်တယ်လို့ စစ်တပ်ဘက်က ထုတ်ပြန်ချက်အရသိရပါတယ်။

   စစ်မှုထမ်းအသက်အကျုံးဝင်လူငယ်တွေကို ပြည်ပထွက်ခွာခွင့်ကန့်သတ်ထားသလို ရန်ကုန်လိုမြို့ပေါ်မှာပါ အတင်းအကျပ်ဖမ်းဆီးကာ စစ်သင်တန်းပို့ခံနေရတာကို ဒီ နှစ်နှစ်ကျော် ကာလအတွင်း ကိုယ်တိုင်ကြုံခဲ့သူတွေနဲ့ မိသားစုဝင်တချို့က ဘီဘီစီကို ဖြေထားပါတယ်။

   CDM စစ်သားတွေကတော့ စစ်တပ်အနေနဲ့ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို မဖြတ်သိမ်းဘဲ ဆက်ထားရှိနေဦးမှာဖြစ်တယ်လို့ သုံးသပ်ထားကြပါတယ်။

   ထိုင်းအလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရလည်း မြန်မာလူငယ်တွေ ထိုင်းကိုထွက်လာကြတဲ့ အကြောင်းအရင်းထဲမှာ စစ်မှုထမ်းစုဆောင်းမှုကလည်း အကြောင်းရင်း တစ်ရပ်ဖြစ်နေတယ်ဆိုတာလည်းပါဝင်ပါတယ်။

   နိုင်ငံတကာရွှေ့ပြောင်းသွားလာမှုကို စောင့်ကြည့်တဲ့IOM အဖွဲ့ရဲ့ အချက်အလက်အရ ထိုင်းမှာ မြန်မာ ၄ ဒသမ ၁ သန်းရှိပြီး ထိုင်းအလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန အချက်အလက်အရ တရားဝင်အထောက်အထားရှိသူ ၂ ဒသမ ၉ သန်းကျော်ရှိပါတယ်။

2. လွန်ခဲ့သော ၃၀ မိနစ် ကနယ်စပ်က တိုက်ပွဲကိစ္စ မြန်မာစစ်သံမှူးကို ထိုင်းစစ်ဦးစီးချုပ် ခေါ်သတိပေး

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Royal Thai Armed Forces Headquarters

   ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် မဲဆောက်မြို့နယ်နဲ့ဆက်နေတဲ့ မြဝတီမြို့နယ်တကြောမှာ ပြီးခဲ့တဲ့ တစ်ပတ်အတွင်း ဖြစ်ပွားတဲ့တိုက်ပွဲတွေနဲ့ပတ်သက်လို့ ထိုင်းစစ်ဦးစီးချုပ် ဥကရစ်ဘွန်တာနွန်က ဘန်ကောက်မြို့က မြန်မာစစ်သံမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ်ဝင်းသူလင်းကို မနေ့က ခေါ်ယူသတိပေးတယ်လို့ ထိုင်းတော်ဝင်စစ်တပ်ဌာနချုပ်က ဒီမနက် သတင်းထုတ်ပြန်ပါတယ်။

   မြန်မာဘက်က ပစ်ခတ်တဲ့လက်နက်ကြီးကျည်နဲ့ ကျည်ဆံတွေ ထိုင်းဘက်ခြမ်းကို ကျရောက်‌ပေါက်ကွဲတာကြောင့် ထိုင်းနိုင်ငံသားတချို့ ထိခိုက်တာ၊ နေအိမ်နဲ့ ဆေးရုံတွေပျက်စီးတဲ့အပေါ် ထိုင်းလူထုအကြား နယ်စပ်လုံခြုံရေးကို ဝေဖန်မှုမြင့်တက်နေတာပါ။

   မြန်မာဘက်ခြမ်းက စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွေ သတိကြီးကြီးနဲ့ ဆောင်ရွက်ဖို့၊ ထိုင်းနိုင်ငံသားတွေ ရဲ့ အသက်အိုးအိမ်လုံခြုံရေး သက်ရောက်လာနိုင်တဲ့အကျိုးဆက်တွေကို ထည့်သွင်းစဥ်းစားပေးဖို့ အလေးအနက်တိုက်တွန်းတယ်လို့ ထိုင်းစစ်ဦးစီးချုပ်က ပြောပါတယ်။

   ဒီတွေ့ဆုံမှုဟာ နှစ်နိုင်ငံစစ်တပ်တွေအကြား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းတွေနဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့ဆက်ဆံရေးကို ဆက်ထိန်းသိမ်းလိုတယ်ဆိုတာကို ဖော်ပြနေတယ်လို့ ထိုင်းစစ်တပ်ကဘက် ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

   ထိုင်းကာကွယ်‌ရေးဝန်ကြီးကလည်း ထိုင်းစစ်ဦးစီးချုပ်နဲ့အတူ မြန်မာစစ်သံမှူးကိုတွေ့ဆုံတာအပြင် မြန်မာစစ်တပ်ရဲ့ ထိပ်တန်း အရာရှိကြီးကို မနေ့က ဖုန်းခေါ်ခဲ့ပြီးအပြုသဘော‌ဆောင်တဲ့တုံ့ပြန်မှုရရှိတယ်လို့ ထိုင်း သတင်းတွေကို ပြောပါတယ်။

   မြန်မာက ပဋိပက္ခဟာ အနည်းငယ်ငြိမ်လာတယ်လို့ ယူဆပေမဲ့ မြန်မာက တိုင်းရင်းသား လူနည်းစုတွေနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခ အဖြစ်ဆက်ရှိနေသေးတယ်လို့ ထိုင်းကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးက ဆိုပါတယ်။

   ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် မြန်မာဘက်ခြမ်းက တိုက်ပွဲကြောင့် ထိုင်းနိုင်ငံသား အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဒဏ်ရာရပြီး ဆေးရုံတင်လိုက်ရတဲ့နောက်မှာ မြန်မာကို ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်တာတွေ မလုပ်နိုင်အောင် ထိုင်းနယ်ခြားစောင့်တပ်က နယ်စပ်မှာရှိတဲ့မှောင်ခိုလမ်းတွေပိတ်ဖို့ အကောက်ခွန်ဌာနကို တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။

   အဲဒီလမ်းတွေကို အောက်တိုဘာ ၃၀ ကနေ နိုဝင်ဘာ ၅ ရက်အထိ ထိုင်းဘက်က လုံခြုံရေးတင်း ကြပ်ကာ ပိတ်ထားဆဲဖြစ်ပါတယ်။

3. လွန်ခဲ့သော ၂ နာရီ ကဖိလစ်ပိုင်မှာ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နဲ့ စစ်တပ်အရာရှိ ၁၀ ဦးကို တိုင်ကြားထားတဲ့အမှု အယူခံထပ်ဝင်မယ် - CHRO

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CHRO

   စစ်ခေါင်းဆောင်ဟောင်းအပါအဝင် မြန်မာစစ်တပ်အရာရှိ ၁၀ ဦးကို ရာဇဝတ်မှုစွပ်စွဲချက်နဲ့ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံမှာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်က တိုင်ကြားခဲ့တဲ့အမှုကို ဒီကနေ့ အယူခံထပ်ဝင်မယ်လို့ အမှုကိုတိုင်ကြားခဲ့တဲ့ ချင်းလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ (CHRO) က ပြောပါတယ်။

   ဒီအမှုဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလက ချင်းပြည်နယ်၊ ထန်တလန်မြို့မှာ စစ်တပ်က နေအိမ်တွေကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး လူတွေကို သတ်ဖြတ်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေနဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။

   အဲဒီဖြစ်ရပ်မှာ နစ်နာခဲ့သူ ငါးဦးက တရားလိုအဖြစ် ပါဝင်ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှာ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ မနီလာမြို့က တရားရုံးမှာ အမှုဖွင့်တိုင်ကြားခဲ့တာပါ။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံတကာလူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ဥပဒေကို အသုံးပြုပြီး စုံစမ်းစစ်ဆေးပေးဖို့ တိုင်ကြားခဲ့တာလို့ CHRO က ပြောပါတယ်။

   အဲဒီဥပဒေဟာ ဖိလစ်ပိုင်အာဏာပိုင်တွေက သမ္မတဟောင်း ရိုဒရီဂို ဒူတာတေးကို နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်ခုံရုံး (ICC) ဆီ လွှဲပြောင်းပေးရာမှာ အသုံးပြုခဲ့တဲ့ ဥပဒေလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ CHRO ကတော့ ဒီဥပဒေဟာ နိုင်ငံတကာတရားစီရင်ပိုင်ခွင့် (Universal Jurisdiction) ကို ကျင့်သုံးနိုင်တဲ့ ဥပဒေဖြစ်တယ်လို့ ရှုမြင်ထားပါတယ်။

   ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်က တိုင်ကြားခဲ့တဲ့အမှုကို ဖိလစ်ပိုင်တရားရုံးက သူ့နိုင်ငံနယ်နိမိတ်အတွင်း ဖြစ်ပွားတဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေကိုသာ တရားစီရင်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ ပယ်ချခဲ့တယ်လို့ CHRO က ပြောပါတယ်။

   အခုအယူခံထပ်ဝင်မယ့်ကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး တရားလိုဘက်က ရှေ့နေ ရိုမဘ် ဘာဂရိစ်က ဖိလစ်ပိုင်အာဏာပိုင်တွေအနေနဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု စတင်ဖို့ အခက်အခဲနည်းနိုင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

   နယ်သာလန်နိုင်ငံ သည်ဟိတ်မြို့မှာ အခြေစိုက်တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လွတ်လပ်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးယန္တရား (IIMM) ဆီမှာ အသုံးပြုနိုင်တဲ့ သက်သေအထောက်အထား အမြောက်အမြား ရှိနေပြီးသားဖြစ်တာကြောင့်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

   CHRO ရဲ့ အဆိုအရ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ချင်းပြည်နယ်အတွင်း စစ်တပ်ရဲ့ ထိုးစစ်တွေကြောင့် နေအိမ်ပေါင်း ၂,၀၀၀ ခန့် ပျက်စီးခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး လူ ၂၅၀ သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် လူပေါင်း ၆၀,၀၀၀ ခန့်ဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံဘက်ကို ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရတယ်လို့လည်း အဖွဲ့က ပြောပါတယ်။

   အခုလို အယူခံထပ်ဝင်တာဟာ ထန်တလန်ဖြစ်ရပ် ငါးနှစ်ပြည့်ပြီးနောက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တိုင်ကြားသူတွေထဲက တစ်ဦးဖြစ်သလို CHRO ရဲ့ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာလည်းဖြစ်တဲ့ ဆလိုင်းလင်းကတော့ “ငါးနှစ်ကြာခဲ့ပြီဖြစ်ပေမဲ့ နာကျင်မှုတွေက ဒီနေ့အထိ လတ်ဆတ်ပြင်းထန်နေဆဲ ဖြစ်တယ်” လို့ ပြောပါတယ်။

   ဦးမင်းအောင်လှိုင်ဟာ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်ယူခဲ့ချိန်က မြန်မာစစ်တပ် ကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စစ်ရာဇဝတ်မှုစွပ်စွဲချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဖိလစ်ပိုင်အပြင် အင်ဒိုနီးရှား၊ တီမော၊ အာဂျင်တီးနားနဲ့ ဒိန်းမတ်နိုင်ငံတွေမှာလည်း တရားစွဲဆိုခံရတာ၊ အမှုဖွင့်တိုင်ကြားခံရတာတွေ ရှိနေပါတယ်။

4. လွန်ခဲ့သော ၂ နာရီ ကအမေရိကန်ရဲ့ မြန်မာမဟာဗျူဟာသစ်မှာ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ ရှားပါးမြေသတ္တုနဲ့ အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်းတွေကို အလေးထား

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, US Embassy Rangoon

   အမေရိကန်အစိုးရရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ပတ်သက်တဲ့ မဟာဗျူဟာသစ်မှာ ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်မတိုင်ခင် မြန်မာမှာ ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရရှိရေးကို ထောက်ပံ့သွားမယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

   နောက်ထပ် အရေးကြီးတဲ့အချက်တစ်ခုကတော့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ တရုတ်ရဲ့ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို တန်ပြန်နိုင်ဖို့ အမေရိကန်ရဲ့ ပါဝင်ပတ်သက်မှုကို တိုးမြှင့်ရေး ကိုလည်း အလေးထား‌ပြောထားပါတယ်။

   ဒါ့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံက ရှားပါးမြေရှားသတ္တုအရင်းအမြစ်တွေကို ရယူနိုင်ရေး၊ အွန်လိုင်းငွေလိမ်လုပ်ငန်းတွေကို တိုက်ဖျက်ရေးနဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ စီးပွားရေးနဲ့ ဒေသတွင်းဩဇာလွှမ်းမိုးမှု တိုးမြှင့်ရေးတို့ကိုလည်း အဓိကရည်မှန်းချက်တွေအဖြစ် ထည့်သွင်းထားပါတယ်။

   မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံရုံးရဲ့ ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်စွဲနဲ့ရေးသားထားပြီးအောက်တိုဘာလနှောင်းပိုင်းမှာထွက်ပေါ် လာတဲ့ အဲဒီအများပြည်သူကို ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ မဟာဗျူဟာစာတမ်းမှာ အဓိကရည်မှန်းချက် လေးရပ်ကို ဖော်ပြထားတာပါ။

   ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီးတော့လည်း အမေရိကန်ရဲ့ ရည်မှန်းချက်တွေထဲမှာ မြန်မာ့အတိုက်အခံအင်အားစုတွေကြား သဘောထားကွဲလွဲမှုတွေ လျှော့ချရေး ပါဝင်ပါတယ်။

   ဗဟိုအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ ပြည်နယ်နဲ့ ဒေသဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့အစည်းတွေကြား ကွဲပြားမှုတွေ လျှော့ချပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲတွေ ပြုလုပ်နိုင်ဖို့ ပြင်ဆင်သွားမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

   ဒီလုပ်ငန်းစဉ်အတွက် သက်ဆိုင်သူပေါင်းစုံ ပါဝင်တဲ့ ဆွေးနွေးပွဲ အနည်းဆုံးသုံးခု ပြုလုပ်ပြီး ဘဏ္ဍာရေးဖက်ဒရယ်စနစ်နဲ့ နယ်မြေသတ်မှတ်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်တွေ၊ မူဝါဒအဆိုပြုချက်တွေ ရရှိဖို့ ရည်မှန်းထားပါတယ်။

   အဲဒီလို ဆောင်ရွက်ခြင်းအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ရှားပါးမြေသတ္တုအရင်းအမြစ်တွေကို ရယူနိုင်မယ့် အခွင့်အလမ်းတွေနဲ့ အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်းတွေကို တိုက်ဖျက်နိုင်မယ့် အခြေအနေတွေ ဖန်တီးဖို့ ရည်ရွယ်ထားတယ်လို့ စာတမ်းမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

   အဲဒီထဲမှာ မြန်မာနိုင်ငံက အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်းတွေနဲ့ မူးယစ်ဆေးဝါးကူးသန်းရောင်းဝယ်မှုတွေကို နှိမ်နင်းဖို့ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ ဥပဒေစိုးမိုးရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု သဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရရှိရေး ကြိုးပမ်းမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

   စီးပွားရေးပိုင်းမှာတော့ အမေရိကန်က မြန်မာရဲ့ အဓိကကုန်သွယ်ဖက်နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်လာရေးကို ရည်မှန်းထားပါတယ်။

   အမေရိကန်ကုမ္ပဏီတွေအတွက် ဒေါ်လာငါးသန်းကျော်တန်ဖိုးရှိတဲ့ စီးပွားရေးနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု သဘောတူညီချက် အနည်းဆုံးသုံးခု ရရှိဖို့နဲ့ ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်အကုန်မှာ အမေရိကန်ထုတ်ကုန်နဲ့ စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန် တင်သွင်းမှုကို သုံးဆတိုးဖို့ ရည်မှန်းထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

   မြန်မာမှာ နိုင်ငံပိုင်စီးပွားရေးစနစ်၊ သွင်းကုန်လိုင်စင်နဲ့ နိုင်ငံခြားငွေရရှိရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲတွေဟာ အမေရိကန်ကုမ္ပဏီတွေအတွက် အတားအဆီးဖြစ်နေတယ်လို့လည်း စာတမ်းမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

   မြန်မာ့အရေးမှာ သံတမန်ရေး၊ စီးပွားရေးနဲ့ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး လုပ်ငန်းတွေကို တိုးချဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချသူတွေနဲ့ လက်တွေ့လုပ်ငန်းအဆင့် ဆက်ဆံရေးတွေ ပိုမိုတည်ဆောက်သွားမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

   လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီပိုင်းမှာလည်း မိတ်ဖက်နိုင်ငံတွေရဲ့ ပံ့ပိုးမှုနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံမှာ အကူအညီအလိုအပ်ဆုံး လူဦးရေ သုံးသန်း၊ တစ်နည်းအားဖြင့် အဲဒီလူဦးရေရဲ့ အနည်းဆုံး ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရောက်ရှိစေဖို့ ရည်မှန်းထားပါတယ်။

   အမေရိကန်က သူ့ရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ မူဝါဒတွေဟာ သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ရဲ့ 'အမေရိကန်အကျိုးစီးပွားကို ဦးစားပေးရေး' နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒနဲ့ အမျိုးသားလုံခြုံရေးမဟာဗျူဟာအပေါ် အခြေခံထားတယ်လို့လည်း ပြောထားပါတယ်။

   အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ ဗီဇာသက်တမ်းကျော်လွန်နေထိုင်တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားအရေအတွက်ကိုလည်း သုညအထိ လျှော့ချဖို့နဲ့ မြန်မာအာဏာပိုင်တွေနဲ့ ပြည်ပပြန်ပို့ရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ဖို့ ရည်မှန်းထားပါတယ်။

   မြန်မာနိုင်ငံအရေးမှာ ဩစတြေးလျ၊ အိန္ဒိယ၊ ဂျပန်နဲ့ အာဆီယံတို့အပါအဝင် ဒေသတွင်းမိတ်ဖက်တွေနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားမယ်လို့ အမေရိကန်သံရုံးရဲ့ မဟာဗျူဟာစာတမ်းမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

   တဖက်မှာလည်း မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံရုံးအနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းမှာ ယဉ်ကျေးမှု၊ စီးပွားရေးနဲ့ အမေရိကန်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို မိတ်ဆက်မျှဝေတဲ့ အစီအစဉ်တွေ အပါအဝင် အပြန်အလှန်ဖလှယ်ရေးအစီအစဉ်တွေကိုလည်းတောက်လျှောက်လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။

   လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ် မြန်မာလှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့ (LA2M) တည်ထောင်သူ၊ အမေရိကန်နိုင်ငံရောက် မြန်မာ့အရေး လှုပ်ရှားသူနဲ့ နိုင်ငံရေးသုံးသပ်သူတစ်ဦး ဖြစ်တဲ့ ဦးဂျိမ်းရွှေ (U James Shwe) က ‌တော့ အမေရိကန်ရဲ့ ရည်မှန်းချက်အများစုဟာ နေပြည်တော်ရဲ့ ထိန်းချုပ်မှုအောက်မှာ မရှိတာကြောင့် လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ စိန်ခေါ်မှုတွေ ရှိနေတယ်လို့ သုံးသပ်ပါတယ်။

   ရှားပါးမြေသတ္တု အဓိကထွက်ရှိရာ ချီဖွေနဲ့ ပန်ဝါဒေသတွေကို ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ် - KIA က ထိန်းချုပ်ထားသလို တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေ မပါဝင်ဘဲ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမှု အောင်မြင်ဖို့လည်း မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ သူက ဆိုပါတယ်။

   ဒါ့အပြင် ရှားပါးမြေသတ္တုဟာ ချက်ချင်းစီးပွားရေးအကျိုးအမြတ်ရနိုင်တဲ့ အရင်းအမြစ်တစ်ခုထက် နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲတွေမှာ ဩဇာနဲ့ အလေးသာမှုရစေမယ့် အင်အားတစ်ခုဖြစ်တယ်လို့ သူက သုံးသပ်ပါတယ်။

   နိုင်ငံရေးအင်အားစုတွေကို တစ်ဖွဲ့ချင်းစီ သီးခြားဆက်ဆံပြီး အကျိုးအမြတ်ပေးတဲ့ သွေးခွဲအုပ်ချုပ်ရေးနည်းလမ်းကိုလည်း သတိထားဖို့ လိုတယ်လို့ သူက ထောက်ပြပါတယ်။

5. လွန်ခဲ့သော ၂ နာရီ ကအမေရိကန်က နေပြည်တော်နဲ့ ဘာကြောင့်ပြန်ထိတွေ့ဆက်ဆံလာသလဲ

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

   မြန်မာမှာ ဖမ်းဆီးခံထားရတဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံသား၊ မရိန်းတပ်ဖွဲ့ဝင်ဟောင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး လွတ်မြောက်ရေးအတွက် အမေရိကန်အစိုးရရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုကနေ အမေရိကန်နဲ့ နေပြည်တော်ကြား အဆင့်မြင့်ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုတွေ စက်တင်ဘာလအတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါတယ်။

   အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ထောက်လှမ်းရေးနဲ့ သုတေသနဆိုင်ရာ လက်ထောက်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မိုက်ကယ်ဗန့်စ်ဟာ နေပြည်တော်ကို သွားရောက်ပြီး သမ္မတဦးမင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့ပါတယ်။

   မြန်မာဟာ အမေရိကန်နဲ့ တရုတ်တို့ရဲ့ အရေးကြီးသတ္တုထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်ဆိုင်ရာ အကျိုးစီးပွားတွေ ဆုံတွေ့လာတဲ့ နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်လား။

   ဆောင်းပါးအပြည့်အစုံ ကို ဒီလင်ခ့် မှာ ပြန်ဖတ်နိုင်ပါပြီ။

6. လွန်ခဲ့သော ၂ နာရီ က

   မင်္ဂလာပါ။

   နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်း‌တွေကို ဒီစာမျက်နှာမှာ တိုက်ရိုက် တင်ဆက်ပေး‌‌နေပါတယ်။