Thanh trừng bạo liệt, ông Tập Cận Bình nhấn mạnh 'kỷ luật đảng' tại hội nghị toàn thể

Tổng cộng 33 uỷ viên Trung ương Đảng đã bị khai trừ khỏi Đảng Cộng sản Trung Quốc khi hội nghị chính trị thường niên quan trọng của nước này kết thúc.

Đây là hội nghị có số ghế trống nhiều nhất từ trước đến nay.

Hội nghị toàn thể lần thứ năm (Hội nghị Trung ương 5) có sự tham dự của 279 thành viên Ban Chấp hành Trung ương, so với 315 người tại Hội nghị Trung ương 4 hồi tháng 10/2025 và 364 người tại Hội nghị Trung ương 3 hồi tháng 7/2024.

Trong khi các hội nghị toàn thể gần đây tập trung vào cải cách kinh tế hoặc các vấn đề xã hội và phát triển, kỷ luật đảng trở thành trọng tâm tại cuộc họp diễn ra trong tuần này.

Kể từ khi nắm quyền vào năm 2012, ông Tập Cận Bình đã đặt chống tham nhũng làm trụ cột trong chính sách quản lý của mình, gọi tham nhũng là "mối đe dọa lớn nhất" đối với đảng.

Kể từ đó, hơn hai triệu người đã bị xử lý kỷ luật về các hành vi liên quan đến "chủ nghĩa hình thức, bệnh quan liêu, chủ nghĩa hưởng lạc và lối sống xa hoa", ông Trương Phú Hải, thành viên Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương, cho biết tại cuộc họp báo hôm thứ Sáu.

Ông cũng cho biết đảng sẽ đẩy mạnh các biện pháp nhằm bảo đảm rằng các quan chức "không dám tham nhũng, không thể tham nhũng và không muốn tham nhũng".

Tiếp tục thanh trừng tham nhũng

Theo thông báo được công bố hôm 29/10, đánh dấu kết thúc cuộc họp kín kéo dài bốn ngày tại một khách sạn ở Bắc Kinh, 16 trong số 33 thành viên bị khai trừ là người thuộc quân đội.

Hiện chưa rõ những cáo buộc cụ thể mà những thành viên này phải đối mặt, ngoài cụm từ "vi phạm nghiêm trọng kỷ luật và pháp luật". Những cáo buộc chung chung như vậy đã trở thành thông lệ trong chiến dịch chống tham nhũng của ông Tập.

Ông Chong Ja Ian, học giả không thường trú tại Viện nghiên cứu Carnegie China, nhận định chiến dịch này giờ đây đã trở thành "một nỗ lực nhằm củng cố và duy trì quyền lực".

"Trong trường hợp này, chiến dịch sẽ tiếp tục và mở rộng tùy thuộc vào mức độ an tâm về quyền lực của ông Tập, chứ không phải xuất phát từ những vấn đề tham nhũng thực sự."

Trong tuyên bố của mình, Đảng Cộng sản Trung Quốc cho biết họ đã "thẳng thắn đối diện với thực tế nghiêm trọng rằng sự lãnh đạo của đảng đôi khi bị suy yếu, bị hình thức hóa hoặc sáo rỗng", đồng thời sẽ tiếp tục "thực hiện quản trị đảng nghiêm minh toàn diện, bao gồm việc mạnh dạn tự chỉnh đốn từ bên trong để chấn chỉnh các hiện tượng lệch lạc, rối loạn".

Các vụ khai trừ mới nhất nâng tổng số uỷ viên Trung ương Đảng bị loại khỏi đảng trong nhiệm kỳ thứ ba của ông Tập lên mức kỷ lục 51 người, so với 35 người trong nhiệm kỳ thứ nhất và 5 người trong nhiệm kỳ thứ hai.

Ngoài hội nghị toàn thể, cơ quan chống tham nhũng cao nhất của Trung Quốc cho biết đã có 680.000 người trong bộ máy đảng bị xử lý kỷ luật trong chín tháng đầu năm nay.

Đây cũng là lần đầu tiên trong 14 năm cầm quyền của ông Tập, số người tham dự một hội nghị toàn thể giảm xuống dưới 300. Ban Chấp hành Trung ương khóa hiện tại bắt đầu nhiệm kỳ vào năm 2022 với hơn 370 thành viên.

Các nhà quan sát cho rằng ông Tập không chỉ xem tham nhũng là hành vi trục lợi bất chính, mà còn bao gồm cả sự lệch lạc về tư tưởng và quan trọng hơn cả là thể hiện sự thiếu trung thành.

Vào tháng Một, ông cảnh báo về những "cán bộ hai mặt", những người ngoài miệng thể hiện lòng trung thành về chính trị nhưng lại chống đối chỉ thị và hành động vì lợi ích cá nhân.

Những nhân vật chủ chốt bị thanh trừng

Trong số các quan chức cấp cao bị khai trừ có cựu Bí thư Đảng ủy Tân Cương Mã Hưng Thụy, cùng hai cựu tướng lĩnh hàng đầu Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập.

Các thông báo chính thức về quyết định cách chức những người này trong năm nay cho biết họ đã "vi phạm nghiêm trọng kỷ luật và quy định của đảng". Cụm từ này thường được hiểu là cách nói giảm nói tránh cho hành vi tham nhũng.

Việc thanh lọc hàng ngũ lãnh đạo cấp cao của quân đội có ý nghĩa đặc biệt đáng chú ý.

Neil Thomas, Lobsang Tsering và Shengyu Wang thuộc Viện Chính sách Hội Á châu (Asia Society Policy Institute) mô tả đây là một cuộc thanh trừng "ở một cấp độ hoàn toàn khác biệt".

"Điều này làm dấy lên những câu hỏi nghiêm trọng về năng lực lãnh đạo tổ chức và khả năng sẵn sàng chiến đấu, ngay cả khi Trung Quốc tiếp tục giới thiệu những trang thiết bị quân sự mới đầy uy lực," các tác giả viết.

Ông Trương Hựu Hiệp từng giữ chức phó chủ tịch Quân ủy Trung ương, cơ quan nắm quyền chỉ huy các lực lượng vũ trang. Quân ủy Trung ương vốn có bảy thành viên, nhưng hiện chỉ còn hai người: ông Tập với tư cách chủ tịch và ông Trương Thăng Dân với tư cách phó chủ tịch.

Ông Mã Hưng Thụy và ông Trương Hựu Hiệp từng là thành viên Bộ Chính trị. Việc hai người này bị loại khỏi đảng, cùng với cựu tướng Hà Vệ Đông vào năm 2025, khiến cơ quan quyền lực gồm 24 thành viên này có thời điểm chỉ còn 21 người.

Ông Trương Thăng Dân được đôn lên, gia nhập cơ quan hoạch định chính sách cao nhất của đảng tại Hội nghị Trung ương 5, nâng tổng số thành viên Bộ Chính trị lên 22 người.

Nhà ngoại giao nổi tiếng một thời Lưu Kiến Siêu, người đã biến mất khỏi các hoạt động của chính quyền kể từ tháng Bảy năm ngoái, cũng được nêu tên trong danh sách những người bị thanh trừng.

"Ông Tập không mấy đắn đo khi loại bỏ cả những người do chính mình đề bạt," ông Chong nhận định.

"Việc ông có thể tùy ý làm điều đó mà hầu như không gặp phải sự phản đối nào cho thấy vị thế quyền lực của ông hiện gần như không thể bị thách thức."

Kế hoạch tương lai của ông Tập

Các nhà phân tích cho rằng một trong những lý do khiến ông Tập ngày càng nhấn mạnh kỷ luật – điều mà nhiều người diễn giải là yêu cầu về lòng trung thành – là Đại hội Đảng năm tới, nơi Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ tiến hành lựa chọn lãnh đạo tiếp theo.

Một đợt sắp xếp lại nhân sự lãnh đạo dự kiến diễn ra vào năm 2027. Nhiều nhà phân tích cho rằng ông Tập sẽ tiếp tục giữ chức vụ cao nhất trong nhiệm kỳ thứ tư và có thể lâu hơn nữa. Ngoài Mao Trạch Đông, người sáng lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, chưa có nhà lãnh đạo nào tại Trung Quốc nắm quyền lâu đến vậy.

Ông Thomas cho rằng việc nhiều quan chức thuộc Ban Chấp hành Trung ương hiện tại bị loại bỏ khiến ông Tập có lý do để "rà soát kỹ lưỡng hơn thế hệ lãnh đạo kế cận".

"Những ngôi sao đang lên hiện nay thường tương đối trẻ, có nền tảng chuyên môn kỹ thuật và có mối liên hệ với mạng lưới chính trị của ông Tập," ông nói, đồng thời cho rằng "đội ngũ lãnh đạo cấp tỉnh là nơi đáng chú ý để tìm kiếm những nhân vật tiềm năng".

Các nhà quan sát cho rằng cuối cùng, ông Tập sẽ chi phối quá trình lựa chọn nhân sự tại Đại hội Đảng lần thứ 21, qua đó tiếp tục củng cố quyền kiểm soát của ông đối với đảng và đất nước.

"Trọng tâm của ông Tập là tiếp tục tập trung quyền lực xung quanh bản thân… Nội dung thông báo sau hội nghị toàn thể cho thấy ông có ý định tiếp tục giữ vị trí trung tâm trong đời sống chính trị Trung Quốc và Đảng Cộng sản trong tương lai gần," ông Chong nói.

"Tuy nhiên, về lâu dài, việc tập trung quyền lực như vậy có thể mở đường cho một khoảng trống quyền lực nghiêm trọng hơn khi ông Tập già đi và suy giảm năng lực điều hành."