Đường dây lừa đảo người nhập cư vẫn hoạt động dù bị phạt 811 triệu USD

Mildred Juarez đã bị giam giữ suốt một tháng sau khi bạn bè gửi tiền bảo lãnh cô đến tổ chức Libre Immigration Services
Chụp lại hình ảnh, Mildred Juarez đã bị giam giữ suốt một tháng sau khi bạn bè gửi tiền bảo lãnh cô đến tổ chức Libre Immigration Services
    • Tác giả, Robin Levinson-King
    • Vai trò, BBC News
    • Tác giả, Cecilia Barría
    • Vai trò, BBC News Mundo
  • Được đăng
  • Thời gian đọc: 13 phút

Suốt một tháng trời, cứ mỗi sáng, Mildred Juarez lại thức dậy từ lúc 5 giờ để là người đầu tiên sử dụng phòng tắm tại trung tâm giam giữ người nhập cư ở Texas, nơi cô đang bị giam giữ.

Bạn bè cô đã đóng tiền bảo lãnh, và cô muốn mình trông chỉn chu nhất có thể khi được trả tự do.

Thế nhưng, ngày nào cô cũng nhận được thông báo rằng khoản tiền bảo lãnh của mình vẫn chưa được thanh toán.

Juarez cảm thấy vô cùng bối rối.

Bạn bè cô đã chuyển 2.600 USD (khoảng 67 triệu đồng) cho một công ty bảo lãnh có tên là Libre Immigration Services (LIS) - đơn vị được luật sư của cô giới thiệu.

LIS cam kết sẽ bắt đầu "quy trình nộp tiền bảo lãnh nhập cư" cho cô.

Tuy nhiên, hết ngày này qua ngày khác, cô vẫn không được trả tự do.

Điều mà Juarez không hề hay biết là LIS thuộc sở hữu của một đối tượng từng bị kết tội lừa đảo.

Người này đã thâu tóm tài sản từ một công ty bảo lãnh khác - vốn được đồng sáng lập bởi hai cá nhân cũng từng có tiền án về tội lừa đảo.

Hai người này đã phải chịu mức phạt lên tới 811 triệu USD vào năm 2024 vì hành vi lừa dối khách hàng.

Công ty của họ, Libre By Nexus - từng là đơn vị bảo lãnh người nhập cư lớn nhất tại Mỹ - tưởng chừng đã đóng cửa sau khi bị các cơ quan quản lý liên bang phát hiện sai phạm.

Tuy nhiên, các hồ sơ công khai cùng những cuộc phỏng vấn của BBC với các khách hàng và cựu nhân viên cho thấy, một mạng lưới các hoạt động liên kết với nhau vẫn tiếp tục vận hành - kéo theo đó là dòng tiền vẫn không ngừng chảy - trong khi những người nhập cư vẫn phải tiếp tục chịu cảnh giam giữ.

Kể từ khi Tổng thống Donald Trump trở lại nắm quyền với cam kết thắt chặt chính sách nhập cư, Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) đã thực hiện hơn 1,2 triệu vụ bắt giữ và đẩy nhanh tiến trình trục xuất.

Dù chính quyền từng nỗ lực (không thành công) trong việc đưa ra quy định cấm bảo lãnh đối với người nhập cư, thì sự gia tăng đột biến về số lượng người bị giam giữ đã kéo theo nhu cầu cao hơn đối với các công ty cung cấp dịch vụ bảo lãnh.

Theo các nhà hoạt động vì quyền lợi người nhập cư và các báo cáo từ chính phủ Mỹ, điều kiện tại những trung tâm giam giữ này thường rất tồi tệ.

Những người bị giam giữ phải sống xa gia đình, thường không dám lên tiếng, đồng thời phải đối mặt với các vấn đề sức khỏe, thiếu thốn thực phẩm hoặc không được chăm sóc y tế đầy đủ.

Tại nơi Juarez bị giam giữ, cô cùng khoảng 100 người khác phải ngủ trên những chiếc giường tầng xếp thành hàng trong một căn phòng ồn ào, hỗn loạn.

Đèn trong phòng được bật sáng suốt đêm, và lính canh thường xuyên đánh thức mọi người dậy để điểm danh. Theo lời Castro và các nhóm vận động, những người gây rối sẽ bị đưa vào "phòng biệt giam".

Nhà Trắng và các quan chức từ Bộ An ninh Nội địa không phản hồi yêu cầu bình luận từ BBC.

Đối với Juarez, khoảng thời gian chờ đợi để được bảo lãnh tại ngoại dường như kéo dài vô tận.

Trong một email gửi tới BBC, người phát ngôn của LIS cho biết Juarez đã "hiểu lầm" về dịch vụ của họ.

Rằng họ không trực tiếp đóng vai trò là bên bảo lãnh, mà chỉ kết nối những người bị giam giữ với các đơn vị bảo lãnh được cấp phép.

Họ cho biết một công ty khác cuối cùng đã quyết định không hợp tác với cô.

Một email do LIS gửi đi - mà BBC được xem - cho thấy công ty này đã nộp một khoản bảo lãnh bằng tiền mặt cho ICE thay mặt Juarez.

Thông báo này đã được chuyển tiếp cho Juarez như bằng chứng xác nhận việc thanh toán, chỉ vài ngày trước khi cô được trả tự do.

Tuy nhiên, chính một đơn vị bảo lãnh khác - không liên quan đến LIS - mới là bên thực sự giúp cô rời khỏi trung tâm giam giữ, sau khi bạn bè của cô huy động thêm tiền để thuê công ty này.

"Tôi gần như phát điên khi ở trong đó," Juarez nhớ lại, kèm theo một từ chửi thề.

"Tôi đã mất tất cả. Ngay cả khi được thả, tôi vẫn gặp ác mộng rằng mình đang quay trở lại nơi đó."

LIS chưa bao giờ hoàn lại số tiền đặt cọc cho cô, dù trước đó từng gửi tin nhắn hứa hẹn sẽ hoàn tiền.

Một người phát ngôn nói với BBC rằng họ sẽ hoàn lại số tiền bảo lãnh cho Juarez ngay khi bạn của cô xác minh các thông tin cần thiết.

Thiết bị giám sát đeo ở chân và các khoản nợ

Đối với những người nhập cư như Juarez, việc nộp tiền bảo lãnh - đôi khi lên tới hơn 7.000 USD (hơn 180 triệu VND) - là một thách thức vô cùng lớn.

Khi bị buộc tội nhập cảnh trái phép, một thẩm phán có thể cho phép người nhập cư nộp tiền bảo lãnh để được tự do sinh sống trong thời gian chờ xét xử.

Quá trình này có thể kéo dài nhiều năm.

Sau khi vụ án kết thúc, số tiền bảo lãnh sẽ được hoàn lại.

Các đại lý bảo lãnh - những người được cấp phép để đóng một phần tiền bảo lãnh và cam kết chi trả số còn lại nếu bị cáo không có mặt tại tòa - có thể giúp người bị giam giữ được tự do sớm hơn.

Tuy nhiên, nhiều đại lý từ chối hỗ trợ người nhập cư vì cho rằng họ có nguy cơ bỏ trốn rất cao.

Một báo cáo của chính phủ năm 2024 cho thấy, một phần ba số người nhập cư không bị giam giữ đã không xuất hiện tại tòa theo lịch hẹn.

Libre by Nexus (gọi tắt là Nexus) lại sẵn sàng chấp nhận rủi ro đó.

Công ty này được thành lập vào năm 2013 bởi Michael Donovan và Richard Moore - hai người từng phải ngồi tù vào thập niên 1990 và đầu những năm 2000 vì hàng loạt tội danh liên quan đến gian lận và làm giả giấy tờ.

Thông qua luật sư của mình, ông Donovan từ chối đưa ra bình luận.

Ông Moore cũng không phản hồi yêu cầu bình luận từ phía BBC.

Mặc dù tại nhiều bang của Mỹ, những người từng phạm trọng tội không được phép cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ bảo lãnh, nhưng Nexus đã đóng vai là bên trung gian giữa các khách hàng là người nhập cư và những đại lý bảo lãnh được cấp phép hợp pháp.

Sau khi vượt biên và bị giam giữ tại Louisiana, Rosa Murillo - một thiếu nữ 18 tuổi người Honduras - đã biết đến Libre by Nexus thông qua một người bạn tù.

Mẹ của cô đã liên hệ với công ty này để thu xếp khoản tiền bảo lãnh 7.000 USD cho con gái.

Một nhân viên của Nexus đã đón cô và đưa đến một căn phòng khách sạn.

Tại đây, cô được thông báo rằng mình phải trả 420 USD mỗi tháng và đeo thiết bị giám sát GPS ở cổ chân cho đến khi vụ việc của cô được giải quyết.

Rosa Murillo cho biết cô cảm thấy xấu hổ khi phải đeo chiếc vòng gắn ở cổ chân theo yêu cầu của Nexus
Chụp lại hình ảnh, Rosa Murillo cho biết cô cảm thấy xấu hổ khi phải đeo chiếc vòng gắn ở cổ chân theo yêu cầu của Nexus

Các cơ quan quản lý liên bang cáo buộc Nexus đã khiến khách hàng hiểu rằngv òng đeo tay GPS là thiết bị do tòa án bắt buộc phải đeo, trong khi trên thực tế đó chỉ là yêu cầu riêng của công ty tư nhân này.

Murillo tìm được công việc phục vụ bàn và cố gắng che giấu chiếc vòng đeo ở cổ chân vì sợ mọi người sẽ nghĩ cô là một tội phạm nguy hiểm.

Theo các tài liệu tòa án, trong suốt một thập kỷ, Nexus đã giúp hơn 20.000 người nhập cư như Murillo được tại ngoại, giúp mang về doanh thu hơn 230 triệu USD.

Tuy nhiên, theo hai cựu nhân viên của Nexus trả lời phỏng vấn BBC, những chiếc vòng giám sát điện tử đeo ở mắt cá chân luôn là nguồn gây phiền toái cho các khách hàng của Nexus sau khi được thả khỏi nơi giam giữ.

Evan Ajin, một cựu đồng sở hữu của Nexus, nói với BBC rằng công ty đã thôi không còn yêu cầu những người được thả phải đeo vòng định vị từ năm 2018.

Mark Supetran
Chụp lại hình ảnh, Mark Supetran cho biết khi còn làm việc cho Libre by Nexus, ông thường nói với mọi người về việc họ phải đeo thiết bị giám sát ở cổ chân

Tuy nhiên, Mark Supetran – người làm việc tại Philippines cho công ty này trong vài tháng vào năm 2022 – cho biết các thiết giám sát đeo ở chân vẫn đang được sử dụng trong thời gian ông làm việc tại đây.

Supetran kể lại rằng mỗi ngày ông phải tiếp nhận 80 cuộc gọi từ những người đang trực tiếp trải qua quy trình này hoặc từ người thân của họ. Một phần trong nội dung trao đổi là thông báo với họ rằng sau khi được thả, họ sẽ phải đeo thiết bị giám sát.

"Trong kịch bản tư vấn có đoạn: 'Khách hàng sẽ phải đeo thiết bị giám sát ở cổ chân'. Điều đó khiến tôi tự hỏi: Tại sao lại như vậy?" ông nhớ lại. "Chẳng hợp lý chút nào, chúng ta đâu phải là cơ quan nhà nước."

Một vấn đề khác là việc không được hoàn lại tiền đặt cọc bảo lãnh.

Một cựu nhân viên khác chia sẻ với BBC rằng anh từng được chỉ đạo phải nói với khách hàng rằng họ sẽ nhận lại được tiền sau khi vụ việc của họ kết thúc.

"Nhưng thực tế hoàn toàn không phải vậy," người này nói với BBC. "Ngày nào cũng có người gọi cho tôi và hỏi: 'Này, liệu tôi có lấy lại được tiền không? Tôi có được hoàn tiền không?'"

Ajin, từng là đồng sở hữu của Nexus, khẳng định với BBC rằng hợp đồng đã nêu rõ các khoản phí hàng tháng không được tính vào tiền bảo lãnh, mà là phí tham gia chương trình, do đó công ty không có nghĩa vụ hoàn tiền.

Cơ quan Bảo vệ Tài chính Người tiêu dùng Hoa Kỳ (CFPB) - tổ chức được thành lập nhằm ngăn chặn các hoạt động cho vay trục lợi và những hành vi tài chính lạm dụng khác - đã khởi kiện thành công Libre by Nexus cùng công ty mẹ.

Vụ kiện cáo buộc doanh nghiệp này vận hành một "chiêu trò lừa đảo nhắm vào người nhập cư", khiến các nạn nhân rơi vào bẫy phải chi trả những khoản phí cao và kéo dài.

Theo đơn kiện, Nexus còn cố tình xuyên tạc hoặc che giấu các điều khoản, chẳng hạn như việc các khoản thanh toán hàng tháng sẽ không được hoàn lại.

Phán quyết đứng về phía CFPB.

Năm 2024, một thẩm phán liên bang kết luận Nexus và các bên liên quan đã sử dụng những thủ đoạn trục lợi đối với khách hàng, đồng thời buộc công ty mẹ Nexus Services cùng ba cá nhân Ajin, Donovan và Moore phải chịu khoản phạt và bồi thường tổng cộng 811 triệu USD.

Ngoài khoản tiền phạt khổng lồ, thẩm phán còn cấm công ty này tiếp tục thu hồi các khoản nợ cũ.

Vài ngày sau lệnh năm 2024, ông Donovan đã bán một số tài sản của công ty, bao gồm danh sách và hồ sơ khách hàng, với giá 3,50 đô la.

Theo thỏa thuận, bên mua cũng sẽ tiếp quản các khoản nợ của công ty.

Ajin cho biết ông đã cắt đứt liên lạc với tất cả những người liên quan sau thương vụ này.

Moore hiện đang ngồi tù sau khi bị kết tội khai báo gian lận thuế Nexus. Ông ta cùng với Donovan - người cũng đang bị giam giữ - đang chờ tuyên án về các tội danh gian lận bảo hiểm và âm mưu phạm tội.

Donovan cũng bị truy tố về cáo buộc xâm hại tình dục một bé trai dưới 12 tuổi, nhưng chưa đưa ra lời nhận tội hay phủ nhận cáo buộc đó.

Vẫn đâu vào đấy

Người mua lại các tài sản của Nexus là một doanh nhân đến từ Pennsylvania tên là Vincent Smith - vốn từng bị kết án 10 tháng quản chế vào năm 2015 vì âm mưu cùng các nhân viên lập hơn 2 triệu USD tiền bảo lãnh giả.

Ông Smith đặt tên cho doanh nghiệp mới này là Libre Immigration Services (LIS).

Tháng Ba năm nay, vị thẩm phán từng ra phán quyết phạt tiền cũng kết luận rằng việc bán công ty đã vi phạm lệnh của bà, do có hành vi chuyển giao các khoản nợ.

Thẩm phán Elizabeth Dillon tuyên bố thương vụ mua bán vô hiệu, nhưng không ra lệnh đóng cửa LIS.

Bà dự kiến sẽ xem xét các cáo buộc cho rằng LIS cũng vi phạm lệnh của tòa khi tìm cách phát triển một ứng dụng để thu hồi nợ từ những khách hàng cũ của Nexus.

Một cựu trợ lý pháp lý tại Nexus - người sau đó chuyển sang làm việc cho LIS - đã chia sẻ với BBC về ứng dụng này.

Cô cho biết sau thương vụ mua bán, ranh giới giữa hai công ty trở nên rất mơ hồ.

Một nhân viên khác cũng xác nhận thông tin này với BBC, đồng thời lưu ý rằng ứng dụng đó chưa bao giờ được hoàn thiện vì họ không thể tiếp cận được dữ liệu khách hàng.

Hiện vẫn chưa có ngày ấn định cho phiên xét xử.

Về phía LIS, công ty này phủ nhận mọi cáo buộc và khẳng định họ chưa từng nắm giữ danh sách khách hàng.

Ảnh chụp màn hình trang web của Libre Immigration Service
Chụp lại hình ảnh, Ảnh chụp màn hình trang web của Libre Immigration Service

LIS vẫn tiếp tục tìm kiếm khách hàng là người nhập cư và quảng bá dịch vụ của mình trên mạng và các nền tảng mạng xã hội.

Trang web của công ty này đăng tải những hình ảnh bắt mắt về các gia đình đang rạng rỡ hạnh phúc, kèm theo lời hứa hẹn: "Hãy để người thân của bạn được trả tự do khỏi trung tâm giam giữ ngay hôm nay!".

Tuy nhiên, trải nghiệm của Janie Aviles lại hoàn toàn khác.

Cô đã chuyển 10.000 USD (khoảng 258 triệu VND) cho Libre Immigration Services để giúp một người bạn được thả khỏi trung tâm giam giữ ở Texas.

Theo lời Aviles, LIS đã không đóng tiền bảo lãnh cho người bạn đó mãi cho đến một tháng sau.

Điều này khiến người bạn này - cũng giống như trường hợp của Juarez - rơi vào tình cảnh bấp bênh, không biết số phận mình sẽ ra sao.

Aviles cho biết, khi cô gọi điện hỏi, phía công ty đưa ra nhiều lý do giải thích khác nhau, rồi sau đó ngừng bắt máy.

Cuối cùng, cô đã tìm đến địa chỉ văn phòng ghi trên trang web - nơi từng hiển thị hình ảnh logo của LIS treo phía trên cửa ra vào.

Thế nhưng khi đến nơi, cô chẳng thấy bất kỳ cửa hiệu nào có tên hay logo của công ty này cả.

Cô cho biết, phải một tháng sau khi nhận được tiền - và chỉ sau khi cô trình báo sự việc với văn phòng công tố quận - công ty mới chịu đóng tiền bảo lãnh.

Hiện tại, chưa có cáo buộc pháp lý nào được đưa ra đối với họ.

Người phát ngôn của LIS giải thích rằng: "Cần phải xác minh các thông tin quan trọng để ngăn ngừa hoặc giảm thiểu rủi ro tổn thất".

"Hồ sơ cuối cùng đã được phê duyệt và khoản tiền bảo lãnh bằng tiền mặt đã được nộp cho ICE. Có lẽ sự chậm trễ này xuất phát từ số tiền bảo lãnh lớn cùng các yêu cầu kiểm tra khắt khe hơn."

Họ cũng cho biết, văn phòng tại địa điểm đó chỉ dành cho các hoạt động điều hành kinh doanh chứ không phải nơi tiếp đón khách hàng; đồng thời khẳng định rằng biển hiệu đã được đặt làm và sẽ sớm được lắp đặt ngay khi có giấy phép.

Nhưng những gì xảy ra đã khiến Aviles vô cùng tức giận. Cô lo lắng cho người bạn của mình khi anh vẫn bị giam giữ.

Cô nói: "Tôi nghĩ chuyện này thật không thể chấp nhận được."