Çözüm sürecinde yasal düzenleme takvimi: 'Mayıs ayında somut adımlar gündeme gelebilir'

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın iktidarın "Terörsüz Türkiye", DEM Parti'nin ise "Barış ve Demokratik Toplum" olarak nitelendirdiği yeni çözüm sürecinde hassas bir kavşağa girildiği yönündeki açıklamaları, Ankara kulislerini yeniden hareketlendirdi.

Erdoğan'ın "Olumlu bir atmosfer vardır, süreç olması gerektiği şekilde ilerliyor" şeklindeki sözleri, iktidar cephesinde yasal düzenleme sürecinin başlayacağına dair güçlü bir işaret olarak yorumlanıyor.

AKP kaynakları, Mayıs ayı içinde somut adımların gündeme gelebileceğini söylüyor.

Sürecin hukuki altyapısını oluşturacak düzenleme için gözler bir kez daha Meclis'e çevrilirken, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un bu aşamada kolaylaştırıcı rol üstlenmesi bekleniyor.

18 ay sonra yeni aşama beklentisi

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin, PKK lideri Abdullah Öcalan'a yaptığı "örgütü lağvet" çağrısıyla başlayan süreçte 18 ay geride kaldı.

TBMM'de kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun raporunu tamamlamasının üzerinden de yaklaşık 2,5 ay geçti.

Buna karşın; silah bırakan PKK'lıların dönüşü, topluma entegrasyonu ve infaz düzenlemelerini içeren yasal çerçevenin takvimi henüz netleşmedi.

AKP kulislerinde, Suriye Demokratik Güçleri'nin (SDG) durumu ve İran'la bağlantılı bölgesel gelişmeler nedeniyle sürecin zaman zaman yavaşladığı, bu nedenle yasal adımların da bekletildiği konuşuluyor.

Ancak iktidar partisinde, Erdoğan'ın son mesajlarının ardından "yeni aşamaya geçiş" beklentisi arttı.

AKP: 'Bu kez temkinliyiz'

AKP kurmayları, süreçte ciddi bir tıkanma olmadığı görüşünde.

Bazı parti yetkilileri, PKK'nın sahada kısmi geri çekilme ve silah bırakma yönünde attığı adımların arttığını söylüyor.

Yetkililer, partideki temkinli yaklaşımın 2015'te çöken çözüm sürecinin yarattığı travmadan kaynaklandığını belirterek, "Bu kez yoğurdu üfleyerek yiyoruz" diyor.

AKP'ye göre, örgüt bazı mağaraları boşaltmasına ve birçok yerde ağır silahlarını da bırakmaya başlamasına karşın, süreç istenilen hızda ilerlemiyor.

Ancak partide, süreçten geri dönüş olmayacağı, aksi durumda bedelinin bütün kesimler için ağır olacağı yönünde yorumlar yapılıyor.

DEM Parti: 'Yasa yoksa, ilerleme zor'

Sürecin önündeki en kritik başlıklardan biri yasal altyapı eksikliği.

DEM Parti kaynakları, mevcut durumda silah bırakan PKK'lıların Türkiye'ye dönüşünün hukuken mümkün olmadığını vurguluyor.

Parti yöneticileri, "Sembolik silah yakma törenindeki 30 kişi Türkiye'ye dönmek istese bile, yasal düzenleme olmadığı için hapse girer. Bu durum süreci ilerletmez, aksine tıkar" diyor.

DEM Parti, "teyit-tespit" şartının yasal düzenlemeye engel olmaması gerektiğini savunuyor, bu şartın yürürlük maddesiyle eşgüdümlü şekilde uygulanabileceğini vurguluyor.

'Teyit-tespit tartışması'

Meclis Komisyonu'nun raporunun tamamlanmasından sonra AKP'de ağırlıklı görüş, yasal düzenleme adımının ancak örgütün silah bırakma sürecini tamamlamasından sonra atılabileceği yönündeydi.

Ancak sahadan gelen raporlar, MHP lideri Bahçeli'nin sürecin hızlandırılması yönündeki çağrıları ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın son açıklamaların ardından "eşgüdümlü çalışma" seçeneği öne çıktı.

Yasal adımların gecikmesinin süreci sabote edebileceğine dikkat çeken bazı AKP'liler, "Yasayı çıkarırız ama şarta bağlarız. Silah bırakan örgüt üyeleri bu haklardan yararlanır' deriz" yorumunda bulunuyor.

MHP de benzer bir çizgide duruyor, "son teröristin silah bırakması" gibi katı bir şart yerine, sahadaki gelişmelere göre adım atılabileceği mesajı veriyor.

DEM Parti: 'Demirtaş'a tahliye yolu açılır, 100 binin üstünde dosya düşebilir'

Hazırlanan düzenlemenin yalnızca örgüt üyelerini değil, Türkiye'deki yargı süreçlerini de etkilemesi bekleniyor.

DEM Parti kaynaklarına göre, olası bir düzenleme; örgüt üyeliği ve propaganda suçlamalarıyla açılmış çok sayıda dosyayı da kapsayacak.

Halen PKK örgüt üyeliği propagandası gibi suçlar nedeniyle 70 bin soruşturma, 40 binin üzerinde de kovuşturma dosyası bulunduğuna dikkat çeken bir DEM Parti yöneticisine göre, "Eğer örgüt suçları ile ilgili düzenleme hayata geçerse, Selahattin Demirtaş'ın ve diğer siyasi tutuklular hakkındaki suçlamalar düşecek ve tahliyelerin yolu açılacak."

Sonbaharda kongre kararı alan DEM Parti, yeni yasanın kongre öncesi çıkması halinde, yasayla Türkiye'ye dönüş yapan örgüt üyeleri veya veya cezaevinden çıkan siyasetçilerin parti kadrolarında yer alabileceğini söylüyor.

Görüş ayrılıkları sürüyor

Yasal düzenlemenin kapsamı konusunda ise taraflar arasında görüş ayrılıkları bulunuyor.

DEM Parti, PKK üyesi-yöneticisi ayrımı yapılmadan tüm örgüt mensuplarının Türkiye'ye dönüşünün sağlanması ve siyaset alanının açılması, örgüt üyelerinin dosyalarının "suç karışan, karışmayan" ayrımı yapılmadan infaz düzenlemesiyle düşmesi gerektiğini savunuyor.

Öcalan'ın "ev hapsi" gibi düzenlemelerle çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve umut hakkı tanınması da, DEM Parti'nin diğer talepleri arasında.

AKP ise bunları "maksimalist talepler" olarak nitelendiriyor.

İktidarın üzerinde çalıştığı taslakta ise "suça karışan-karışmayan" ayrımı öne çıkıyor.

Buna göre; silah bırakıp suça karışmamış PKK'lılara yönelik soruşturmaların durdurulması ve örgüt üyelerine verilen cezaların düşmesi gündeme gelebilecek.

Ancak silahlı eylemlere katıldığı belirlenen kişiler, işledikleri suçlardan yargılanmaya devam edecek.

600 üyeli Meclis'te halen AKP'nin 275, MHP'nin 46 milletvekili var.

Meclis'te AKP ve MHP'nin sandalye sayısı, bu yasal düzenlemeleri tek başına çıkarmaya yeterli.

Ancak iktidar bloğunun, sürecin tüm toplum kesimlerince benimsenmesi için başta 56 milletvekili olan DEM Parti olmak üzere muhalefetten en geniş destekle yasayı çıkarmak istediği için için uzlaşma arayacağı belirtiliyor.