Trump: 'İran'la anlaşmaya çok yakınız'

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'la barış görüşmelerinin ikinci turunun bu hafta yapılabileceğini ve "anlaşmaya çok yakın" olduklarını söyledi.

Trump ayrıca İran'ın elindeki zenginleştirilmiş uranyum stoğunu teslim etmeyi kabul ettiğini de iddia etti.

Uranyum, müzakerelerin en can alıcı anlaşmazlık konusu.

Las Vegas'taki bir ekonomi etkinliğinde konuşan Trump, "sürecin çok iyi gittiğini ve savaşın yakında sonlanabileceğini" belirtti.

Las Vegas'a gitmeden önce Beyaz Saray'da yaptığı açıklamada ise İran'ın nükleer silah edinmemeyi kabul ettiğini ve kendisinin "nükleer toz" olarak adlandırdığı zenginleştirilmiş uranyumu teslim edeceğini söyledi. Bu uranyum stoğunun, 2025 yazındaki ABD‑İsrail hava saldırılarının ardından yer altında gömülü olduğu tahmin ediliyor.

İran'dan ise Trump'ın bu iddiasına ilişkin henüz bir yorum gelmedi.

Washington ile Tahran, geçen hafta sonu sonuçsuz kalan karşılıklı görüşmelerden sonra, Pakistan üzerinden dolaylı görüşmeler yürütüyor.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth 16 Nisan'daki basın toplantısında, İran'ın müzakerelerde bir sonraki adımlarını akıllıca atması gerektiğini söyledi ve bir düğmeye basarak saldırılara devam edebilecekleri uyarısında bulundu.

Hegseth İran'ın komuta yeteneklerinin büyük kısmını yok ettiklerini, bu yüzden Tahran'ın ateşkes motivasyonunun "çok yüksek olduğunu" öne sürdü.

İran'ın nükleer silahlara sahip olmayacağından emin olmaları gerektiğini söyleyen Hegseth, "bunu güzellikle de halledebiliriz sertlikle de" dedi.

Hegseth şu anda Hürmüz Boğazı ablukası için ABD Donanması'nın toplam kapasitesinin %10'undan azını kullandıklarını da açıkladı.

Aynı saatlerde bir açıklama yapan İsrail Savunma Bakanı Israel Katz ise ABD'yle bir anlaşmaya varmaması durumunda İran'a daha büyük saldırılar düzenleyeceklerini açıkladı:

"İran tarihi bir kavşakta, geleceğe giden köprüyle izolasyon ve yıkıma giden çukur arasında bir seçim anında."

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt de16 Nisan'da yaptığı açıklamada olası bir anlaşma konusunda iyimser konuştu ve gelecek hafta sona erecek olan ateşkesin uzatılması seçeneğini de ele aldıklarını söyledi.

Pakistan heyeti diplomatik çözüm çabaları kapsamında 15 Nisan'da Tahran'a gitti. Heyette Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir de bulunuyor.

Pakistan'ın başkenti İslamabad'da geçen hafta sonu yapılan görüşmeler anlaşma sağlanamadan sona ermişti.

Washington ise o tarihten bu yana İran üzerindeki baskıyı Hürmüz Boğazı'ndaki ablukayla artırdı. Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump, 14 Nisan'da görüşmelerin "iki gün içinde" yeniden başlayabileceğini belirtmişti.

Trump, New York Post gazetesine yaptığı açıklamada "Önümüzdeki iki gün içinde bir şeyler olabilir ve oraya [Pakistan] gitmeye daha eğilimliyiz" dedi.

Trump İran'da "işlerinin daha bitmediğini" ama "savaşın sona ermeye çok yakın olduğunu görebildiğini" söyledi ve ülkesinin İran'la "harika bir anlaşma" yapabileceğini ifade etti.

İran ordusu: Abluka sürerse Körfez ve Kızıldeniz'de deniz ticaretini durdururuz

İran ordusu, ABD'nin Hürmüz Boğazındaki ablukasının sürmesi halinde "Körfez, Umman Denizi ve Kızıldeniz'den herhangi bir ihracat ya da ithalatın devam etmesine izin vermeyeceklerini" söyledi.

İran ordusunun koordinasyonundaki en üst düzey operasyonel birimi olan Hatam El Enbiya Merkez Karargahı Komutanı Ali Abdullahi abluka sürer ve İran'ın ticari gemileri ve petrol tankerleri için "bir güvensizlik ortamı yaratırsa" bunun ateşkes ihlalinin habercisi olacağını" belirtti.

Abdullahi hangi ülkelerin ihracat ve ithalatının etkilenebileceğini söylemedi ama bahsettiği bölgeler geniş bir alanı kapsıyor.

ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukası 13 Nisan Pazartesi günü başladı.

ABD ordusu ablukanın ilk 24 saatinde "herhangi bir geminin ablukayı aşamadığını" ve altı ticari geminin geri dönmeye zorlandığını açıkladı.

ABD ordusu 16 Nisan'da ise ilk 72 saatte geri dönmeye zorlanan gemi sayısını 14 olarak bildirdi.

Tahran'da Pakistan heyetiyle görüşme

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bakai de başarısızlıkla sonuçlanan görüşmelerden sonra, bir Pakistanlı aracı üzerinden mesaj alışverişinin devam ettiğini belitti.

Bakei "İran'ın pozisyonu daha sonraki temaslarda net bir şekilde ortaya konuldu ve tekrarlandı" dedi.

Sözcü İslamabad'daki görüşmelerin devamı olarak ülkeye ulaşan Pakistan heyetiyle "İran ile ABD'nin konumlarıyla ilgili ayrıntılı görüşmeler yapılacağını" bildirdi.

Devrim Muhafızları bağlantılı Tasnim Haber Ajansı, Tahran'ın Pakistan heyetiyle yapılacak görüşmelerden sonra, ABD'yle bir tur daha görüşme yapılıp yapılmayacağına karar vereceğini duyurdu.

Ajans haberini bilgi sahibi bir kaynağa dayandırdı.

Bu arada Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt ABD'nin resmen İran'la ateşkesin uzatılmasını istediği haberlerinin "doğru olmadığını" sözledi.

Sözcü "Bu görüşmelere devam ediyoruz" dedi ve "verimli" geçtiğini söyledi.

Leavitt, doğrudan görüşmelerin planlandığına dair haberlere için de "Bu görüşmeler yapılıyor ancak Beyaz Saray'dan, bizden duyana kadar hiçbir şey resmi değil" dedi.

Leavitt, "Anlaşma ihtimali konusunda iyimseriz" dedi görüşmeler gerçekleşirse, "büyük olasılıkla" geçen sefer olduğu gibi aynı yerde, İslamabad'da olacağını söyledi.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de daha önce Fox TV'ye yaptığı açıklamada, ABD'nin İran ile müzakerelerde çok yol kat ettiğini belirtti.

"Yeni müzakereler olacak mı?" sorusuna Vance, "Top İran'ın sahasında" diyerek yanıt verdi.

Hürmüz Boğazı'nı açmaları için İran'dan bir adım beklediklerini belirten Vance, "Tahran bunu yapmazsa anlaşma da değişir" dedi.

Vance, boğazı fiilen kapatan İran'ı "ekonomik terörizmle" suçladı.

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlattığı saldırıların ardından Tahran ve Washington yönetimleri 7 Nisan'da bazı şartlar çerçevesinde ateşkes ilan etmişti.

Ateşkesin ardından Pakistan arabuluculuğunda 11 Nisan'da yapılan 21 saatlik görüşmeden sonuç çıkmadı.

Trump sonrasında Hürmüz Boğazı'nı ablukaya alma kararını duyurdu.

ABD medyasında müzakerelerde masaya getirilenler konusunda haberler yer aldı.

New York Times, İranlı ve ABD'li üst düzey yetkililere dayandırdığı haberinde, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini en fazla beş yıl süreyle askıya almayı teklif ettiğini, ancak 20 yılda direten ABD'nin bu teklifi reddettiğini aktardı.

Gazete, bu görüşmelerin bir barış anlaşması için hâlâ bir yol bulunabileceğinin göstergesi olduğunu, yüz yüze ikinci tur görüşmeler yapılabileceğini duyurdu.

BBC haberle ilgili olarak Beyaz Saray'dan yorum talebinde buundu.

Uluslararası Enerji Ajansı: Yakında uçuş iptalleri başlayabilir

Petrol sevkiyatının savaş nedeniyle ciddi şekilde aksaması, etkilerini yakın zamanda göstermeye başlayabilir.

Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Başkanı Fatih Birol, Avrupa'nın "altı haftalık jet yakıtının kalmış olabileceği" uyarısını yaptı.

UAE raporunda, Avrupa'nın Ortadoğu'dan yaptığı petrol ithalatının en az yarısını başka yerden ikame edemediği takdirde, stoklar konusunda Haziran ayında kritik noktaya ulaşacağı belirtildi.

Birol, "Tedarik engeli aşılmazsa yakında uçuş iptalleri görmeye başlayabiliriz" diye konuştu.

Boğaz'ın kapalı olması petrol piyasasını küresel boyutta etkiiliyor. Güney Kore, Hindistan ve Çin'deki rafinerilerdeki operasyon da büyük oranda Ortadoğu'dan gelen ham petrole dayanıyor.

Hürmüz Boğazı nerede?

Kuzeyde İran, güneyde Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile çevrili olan su yolu, Basra Körfez'ini Umman Denizi'ne bağlıyor.

Boğaz, giriş ve çıkışında yaklaşık 50, en dar noktasında ise yaklaşık 33 kilometre genişliğinde.

Dünyanın en büyük ham petrol tankerlerinin geçebileceği derinlikte olan Hürmüz Boğazı, Ortadoğu'daki büyük petrol ve LNG üreticileri ile müşterileri tarafından kullanılıyor.

ABD Enerji Bilgi İdaresi'nin (EIA) tahminlerine göre 2025 yılında Hürmüz Boğazı'ndan günde yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü geçti.

Ancak ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından gemi trafiği neredeyse tamamen durdu.

Hürmüz Boğazı'ndan çıkan petrolün % 86'sı Asya ülkelerine gidiyor.

Burada en büyük pay % 31 ile Çin'de. Bunun ardından ise % 14'lük ithalat ile Hindistan geliyor.