เปิดหีบแล้ว 12 ล้านคนเข้าคูหาเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมวันนี้ ไม่ต้องลงทะเบียน

การเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคม หรือบอร์ดประกันสังคม ชุดใหม่จะเกิดขึ้นในวันนี้ โดยมีหน้าที่สำคัญคือการดูแลจัดการกองทุนที่มีมูลค่ากว่า 2.8 ล้านล้านบาท

นี่ถือเป็นครั้งที่ 2 ที่มีการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม ซึ่งจัดขึ้นพร้อมกันทั่วประเทศในวันอาทิตย์ที่ 11 ต.ค. ตั้งแต่เวลา 08.00-16.00 น. หลังจากบอร์ดชุดเดิมครบวาระไปตั้งแต่เดือน ก.พ. ที่ผ่านมา โดยบอร์ดชุดใหม่จะเป็นชุดที่ 15

สำนักงานประกันสังคม (สปส.) ได้ประกาศเลื่อนวันเลือกตั้งมา 2 สัปดาห์ จากเดิมกำหนดให้จัดการเลือกตั้งเมื่อ 27 ก.ย. เนื่องจากเกิดอุทกภัยในหลายพื้นที่ ส่งกระทบต่อการเดินทางและการจัดการเลือกตั้ง และก่อนจะถึงวันนี้ สปส. ก็ยังต้องแจ้งเปลี่ยนแปลงสถานที่เลือกตั้งอีก 32 แห่งที่ยังเผชิญกับสถานการณ์อุทกภัยอยู่

ในการเลือกตั้งครั้งนี้ มีผู้มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้งที่ผ่านการตรวจสอบคุณสมบัติของ สปส. จำนวน 180 คน แบ่งเป็น ฝ่ายนายจ้าง 78 คน และฝ่ายผู้ประกันตน 102 คน

ส่วนผู้มีสิทธิออกเสียงเลือกตั้ง (โหวตเตอร์) หากอยู่ในกลุ่มไหนก็ให้ใช้สิทธิเลือกตั้งแทนของกลุ่มนั้น กล่าวคือ นายจ้างที่ขึ้นทะเบียนนายจ้างตามกฎหมายว่าด้วยการประกันสังคมสามารถใช้สิทธิเลือกตัวแทนฝ่ายนายจ้างได้ 7 คน ขณะที่ลูกจ้างซึ่งเป็นผู้ประกันตน ตามมาตรา 33, 39 และ 40 ก็ใช้สิทธิเลือกผู้แทนของฝ่ายลูกจ้างได้ 7 คน ทั้งนี้ในการเลือกตั้งใช้วิธีเขียนหมายเลขผู้สมัครลงไปในบัตรลงคะแนน (เขียนเป็นเลขอารบิก) ไม่ใช่การกากบาทหมายเลข

แม้ระเบียบไม่อนุญาตให้นำเอกสารแนะนำตัวของผู้สมัครรับเลือกตั้งเข้าไปในบริเวณคูหาเลือกตั้งได้ แต่นายจุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รมว.แรงงาน กล่าวว่า "หากผู้มีสิทธิจดหมายเลขด้วยลายมือตนเอง สามารถนำเข้าไปได้"

ในระหว่างการใช้สิทธิเลือกตั้ง พบว่า โหวตเตอร์หลายคนเลือกที่จะจดหมายเลขผู้สมัครเข้าไปในคูหาด้วย บ้างก็จดใส่ฝ่ามือ บ้างก็จดใส่เศษกระดาษเล็ก ๆ เพื่อป้องกันการลืมหรือเขียนหมายเลขผิดไปจากที่ตั้งใจ

อีกความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมรอบนี้คือการ "ปลดล็อก" เงื่อนไขการลงทะเบียนเพื่อขอใช้สิทธิเลือกตั้ง ซึ่งเป็นไปตามคำสั่งศาลปกครองกลางเมื่อ 24 ก.ค. หลังผู้สมัครรับเลือกตั้งฝ่ายผู้ประกันตนได้ยื่นคำร้องต่อศาลขอให้พิจารณาความชอบด้วยกฎหมายของประกาศที่กำหนดให้ผู้มีสิทธิต้องลงทะเบียนก่อน จึงจะสามารถใช้สิทธิเลือกตั้งได้ ทำให้มีการแก้ไขเพิ่มเติมระเบียบกระทรวงแรงงานว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตนเป็นกรรมการในคณะกรรมการประกันสังคม พ.ศ. 2564 หลังจากนั้น

นั่นหมายความว่า ผู้มีสิทธิออกเสียงเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมเกือบ 12 ล้านคน เดินไปที่คูหาได้เลยในวันนี้ แม้ไม่ได้ลงทะเบียนล่วงหน้ามาก่อน ทั้งนี้มีหน่วยเลือกตั้ง 5,233 แห่งทั่วประเทศ

ก่อนหน้านี้ สปส. เปิดให้ผู้มีสิทธิเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมลงทะเบียนผ่านเว็บไซต์ ซึ่งปรากฏว่ามีผู้แจ้งความประสงค์ราว 1.6 ล้านคน

สำหรับงบประมาณในการจัดการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม เดิมวางไว้ประมาณ 275 ล้านบาท ภายใต้สมมติฐานของ สปส. ว่าจะมีผู้ออกมาใช้สิทธิเลือกตั้งราว 50% ของผู้มีสิทธิทั้งหมด แต่เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขในการใช้สิทธิเลือกตั้ง สปส. จึงจำเป็นต้องจัดเตรียมบัตรเลือกตั้งและเพิ่มจำนวนหน่วยเลือกตั้ง

หน้าที่หลักบอร์ดประกันสังคม

พระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ประกันสังคม กำหนดให้มีคณะกรรมการกรรมการประกันสังคมจำนวน 21 คน มีปลัดกระทรวงแรงงานเป็นประธานบอร์ด โดย 7 คนมาโดยตำแหน่ง (ตัวแทนส่วนราชการต่าง ๆ) และอีก 14 คนมาจากการเลือกตั้งโดยตรงของผู้ประกันตนและนายจ้าง มีวาระดำรงตำแหน่ง 2 ปี

หน้าที่หลัก ๆ ของบอร์ดประกันสังคม ได้แก่ การเสนอความเห็นต่อ รมว.แรงงานเกี่ยวกับนโยบายและมาตรการในการประกันสังคม, วางระเบียบโดยความเห็นชอบของกระทรวงการคลัง เกี่ยวกับการรับเงิน การจ่ายเงิน และการเก็บรักษาเงิน รวมถึงการจัดหาผลประโยชน์ของกองทุนประกันสังคม, และพิจารณางบดุลและรายรับเงินของกองทุน และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำปีของสำนักงานในส่วนที่เกี่ยวกับการประกันสังคม

กองทุนประกันสังคมมีมูลค่ากว่า 2.8 ล้านล้านบาท เกี่ยวข้องกับผู้ประกันตนกว่า 24.8 ล้านคน แบ่งเป็น ผู้ประกันตนตามมาตรา 33 จำนวน 12.2 ล้านราย, มาตรา 39 จำนวน 1.5 ล้านราย, มาตรา 40 จำนวน 10.9 ล้านราย (ข้อมูลจาก สปส. ณ เดือน ก.ย.)

ย้อนสถิติเลือกตั้งรอบแรก

ในการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมครั้งแรกเมื่อปี 2566 ซึ่งเป็นการเลือกคณะกรรมการประกันสังคมชุดที่ 14 ปรากฏว่า มีผู้ออกไปใช้สิทธิเลือกตั้งเพียง 158,335 คน แบ่งเป็น ฝ่ายนายจ้างออกไปใช้สิทธิเลือกตั้ง 1,465 คน จากผู้ลงทะเบียน 3,129 คน คิดเป็น 46.82% และฝ่ายผู้ประกันตนออกไปใช้สิทธิเลือกตั้ง 156,870 คน จากผู้ลงทะเบียน 854,414 คน คิดเป็นร้อยละ 18.36%

ผลปรากฏว่า ผู้สมัครจากกลุ่มประกันสังคมก้าวหน้ากวาดที่นั่งของบอร์ดในฝ่ายผู้ประกันตนไปได้ถึง 6 คน (ได้คะแนนตั้งแต่ 7.1-6.7 หมื่นคะแนน) และกลุ่มสมาพันธ์สมานฉันท์แรงงานไทยได้ 1 คน (ได้คะแนน 1.5 หมื่นคะแนน)

ขณะที่ผู้สมัครเป็นบอร์ดฝ่ายนายจ้างทั้ง 7 คน ได้คะแนนตั้งแต่ 409-252 คะแนน

สำหรับผู้รับผิดชอบในการจัดการเลือกตั้งและควบคุมดูและให้การเลือกตั้งเป็ฯไปอย่างโปร่งใสคือ คณะกรรมการการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน หรือที่ถูกเรียกขานว่า "กกต. ประกันสังคม" มีปลัดกระทรวงแรงงานเป็นประธาน กำหนดใหประเทศไทยเป็นเขตเลือกตั้งเดียว พูดง่าย ๆ คือไม่ว่าอยู่ตรงไหนของประเทศ ก็จะเลือกผู้สมัครชุดเดียวกัน