Cerddi Rownd 1 2026
Pennill bachog: Galw am Ymchwiliad
Tegeingl
A ninnau’n llawn teilyngu
Ein hwyliog ogoneddu
Bydd rhaid stilio a chael ymchwil
Os bydd Twtil yn ein trechu!
Nesta Davies 8
Twtil
Os na awn ni i’r ffeinal eleni,
mi fynnaf ymchwiliad ar ras,
â fi, wyddoch chi, wedi ’magu
fel y Meuryn ym mro’r Garreg Las.
Steffan Phillips 8
Cwpled caeth yn cynnwys unrhyw derm o fyd busnes
Tegeingl
Anodd ydyw buddsoddi
a dim yn fy waled i.
Ewan Smith 8.5
Twtil
I falansau lleisiau’n llên,
y Talwrn yw’r fantolen.
Iestyn Tyne 9
Limrig yn cynnwys y llinell ‘O oes, mae ’na fynydd i’w ddringo’
Tegeingl
O oes, mae ’na fynydd i’w ddringo,
fel dysgwr, wrth loywi'r hen lingo.
Bob dydd dwi’n dioddef;
(mae’r threiglo yn hunllef!)
Ond dwi'n bron â llwyddo, by jingo!
Ewan Smith 8
Twtil
O oes, mae ’na fynydd i’w ddringo
i gadw’r côr meibion rhag fflato,
ma’ heliwm balŵn
yn neud gwyrthie i’r sŵn…
ond wedyn ma’ tuedd i sharpo.
Steffan Phillips 8.5
Cywydd (heb fod dros 12 llinell): Afon
Tegeingl
(Hen Ymson Meibion Amser)
Er cof am Norman Closs Parry, cyn-aelod o’r tîm hwn, a fu farw ym mis Chwefror eleni.
I hen ddwr daeth unwaith ddyn:
Do; dod, a darfod wedyn.
Afon yr holl ganrifoedd
a dwr ei ddegawdau oedd.
Cydymaith pob rhyw deithiwr:
Afon Rhaid, dibaid ei dwr.
Dyn fu’n dal hud gwialen
yn y lli; dyn campau llên;
dyn natur; dyn pysgota,
a dyn y gweithredoedd da;
hen gyfaill inni’i gofio;
gŵr, aeth yr Afon ag o.
Dafydd Efan Morris 9
[Rhaid cydnabod Isaac Watts, a’i emyn “O God, our help in ages past”, yn enwedig y pennill
“Time, like an ever-rolling stream/ Bears all its sons away;/They fly forgotten, as a dream
Dies at the opening day.]
Twtil
Mae fy rhieni wrthi’n gwerthu’r tŷ yn Llandrindod lle ces i fy magu
Dwi adra, ond mae’r dodrefn
wedi’u rhoi yn groes i’r drefn,
ac mae sbarc yn y marciau
os ga’i gip cyn i’r drws gau…
Fan hyn bu’n hatgofion ni
yn eu haenau, cyn inni
golli pob stori a staen
i dyrrau bocsys diraen.
Rhedaf rhag yr erydu;
rhedaf, dihangaf o dŷ
i lif ar waelod y lôn.
Af a rhythaf ar Ieithon.
Tegwen Bruce-Deans 9
Triban yn cynnwys y llinell ‘Does lawer o wahaniaeth’
Tegeingl
‘D oes lawer o wahanaieth
Rhwng deddf a gwyllt anarchiaeth
Pan fydd arweinwyr y Tŷ Gwyn
Fel hyn yn trin gwleidyddiaeth.
Nesta Davies 8
Twtil
Does lawer o wahaniaeth,
does lawer o wahaniaeth,
O fewn fy ngherddi cynnil, pêr,
does lawer o wahaniaeth.
Buddug Watcyn Roberts 8.5
Cân ysgafn: Esgusodion
Tegeingl
Nid ein beiau ni ein hunan sydd wrth wraidd pob strach a ffwdan,
Ond y rhwystrau ar ein llwybrau - dyna hadau drwg y cyfan.
Beti Bwt a aeth i olchi, eisiau dillad glân oedd arni,
Ond doedd merddwr hyll yr afon ddim o safon - llawn budreddi.
Princess Kate a fu'n cyfieithu - dysgu iaith Hen Wlad ei theulu:
Tybed oedd hi'n hollol barod? Roedd ei thafod bron â baglu.
Paffiwr cryf yw Garibaldi : neithiwr aeth i’r cylch, a cholli.
Cwynodd wedyn, ar y noson, na cha’dd ddigon o’I fisgedi.
Gweithiau gwych yw’n cerdd a’n canu, a dwi’n gweld bydd rhaid manylu –
Angen stilio, a chael ymchwil, 0s bydd Twtil yn ein trechu.
Gan y Talwrn ces i rybudd: bod amhleidiol yn dragywydd:
Sorry, ond bu’m hen, hen hendaid i “ryw blaid” yn gyn-ymgeisydd.
Cwyno mae fy annwyl gariad nad wy’n gwneud fy llawn gyfraniad
I’r gwaith tŷ, ond – Ow! Y Talwrn: dyna’r bwrn – a’m gwir ymroddiad.
Yn hen aeth ein to o feirddion – a hŷn beth ein hen benillion;
Rhaid cael gwared o’n gogynfeirdd, a chael cywfeirdd o’r ysgolion.
Fel y gwelwch, rwy’n difaru bod rhyw ffawd bob tro’n ein llethu;
Ond pe bai dim un “cymhlethdod” – dyna ddiwrnod fai’n diflasu!
Dyna natur esgusodion, ein hen loches ni feidrolion:
Pwyntio bys at bethau untro sy’n hymbygio’n holl ymdrechion.
Dafydd Efan Morris 8
Twtil
‘Croeso ffrindiau oll, dyma estyn eich gwahoddiad
i noson gyda’n beirdd, cantorion – gwir oreuon gwlad!’
'Cewch gelf, cewch gomedi, cewch gerddoriaeth a cherddi!’
‘Helo, sori, sgiwshwch fi, lle yn union ydan ni?’
'Dyma leinyp o safon, a’r meuryn mor dda!’
‘Iawn ond, lle ma’r merched?’ / ‘O ty’d rŵan, paid â dadla…’
'Dwi wir yn ymddiheuro – ’mond am bo’ chi’n cwyno!’
‘Ond aeth ’na gynnig i ni ddod?’ / Wel, o ryw fath, do…’
'Wir, mae yma groeso cynnes – fel cynulleidfa!
Dewch, eisteddwch yn gyfforddus, gwenwch fel genod da.’
'Cewch fe gewch wylio, cewch chwerthin… ddim yn rhy uchel -
Cewch sgwrsio neu ganu â’ch llesiau tawel, del.
Mae’n haws gadael gwaith caled roc a rôl i’r dynion!’
‘Ond lle mae’n lleisiau ni?’ / ‘Esgusodwch, gwyliwch eich tôn!’
‘Cerddi a mesurau caeth, yr holl reolau hyn,
yn cadw llygad barcud fel hogan ym myd bechgyn.’
Dwi’n derbyn y gwahoddiad, mi glywish i bob gair,
Ond dewis peidio gwrando, ac ista’n unrhyw gadair.’
‘Awgrymaf dweakio’r leinyps, newid ambell ‘hwn’ am ‘hon’,
I’r diawl â’r batriarchiaeth a chi a’ch esgusodion.’
Buddug Watcyn Roberts 8
Ateb llinell ar y pryd: Nid yw y newyddion da
Tegeingl
Nid yw y newyddion da
Yn rhoi ‘eek’ i Eureka
Dafydd Efan Morris
Twtil
Dal hernias wrth dalyrna
Nid yw y newyddion da
Tegwen Bruce-Deans 0.5
Telyneg (heb fod dros 18 llinell): Amser Brecwast
Tegeingl
Lled hwyr wrth gyrraedd gwesty
Buom y noson gynt,
Gan adael ôl confetti
Yn drywydd ar ein hynt.
Ac meiddiwn i dy arddel
Heb swildod yn y byd;
Pan aethom lawr at frecwast;
Pan aethom lawr ynghyd.
Doedd neb yn meddwl gofyn
Ai gŵr i ti o’n i,
A llonydd, fel at frecwast
Beunyddiol, gawsom ni.
Hen atgof o’n ers talwm
Ar fore cynnar o haf
Ein brecwast bwrw swildod
A’n bywyd perffaith, braf.
Dafydd Efan Morris 8.5
Twtil
Kovalam, Kerala
Soniwyd wrthym, fel chwedl, am seiniau hen siant
lafarganai’r pysgotwyr – y tadau a’r plant;
felly aethom yn fore, mor droednoeth â’r wawr,
drwy’r dref at y glannau, a phrysurdeb mawr
ysgwyddau esgyrnog yn lansio hen gwch
oedd yn dolciau i gyd, a’r rhwd arni’n drwch.
Fe gawsom ryw gornel i sipian ein chai
a chael tamaid i’w fwyta, rhwng y tywod a’r tai
a disgwyl a disgwyl am glywed y gân
pan frigai’r trymlwythi yn sgleiniog a glân.
Ond ddaeth yr un sill gan y cychwyr i'n clyw,
dim ond llanw ac adar, a thawelwch briw;
wrth i'r rhwydi ailgodi'n rhy ysgafn o chwim
dyma weld fod y ddalfa yn ddalfa o ddim
ond am ambell un bach yng nghilfachau'r rhwyd
gyda'r crancod a'r cregyn, a'r pecynnau bwyd.
Ac roedd cysgod y trawler yn llechu'n y tes
pan ddaeth un o'r pysgotwyr i ofyn am bres.
Iestyn Tyne 9.5
Englyn: Ysbyty
Tegeingl
(O gofio'r hen arfer o letya pererinion yn ardal Dôl Gynwal, a rhoes enw Ysbyty Ifan i'r pentref.)
Dod ato bob diwetydd - wnâi'r heidiau
o'r mannau a'r mynydd
at groeso lond ei ddolydd;
hwn yn ffald i braidd ein Ffydd.
Ewan Smith 9
Twtil
“Diolch, doctor”… a daw ’fory i addo
ei foddion i’r teulu
wrth ad’el cornel Dacu
a’u gwylio’n stripio’r gwely.
Steffan Phillips 9.5
