فیلدمارشال عاصم منیر چطور به چهره محوری میان واشنگتن و تهران بدل شد؟

فیلد مارشال عاصم منیر رئیس ارتش پاکستان که سال گذشته در صحنه داخلی این کشور مطرح شد، در حال حاضر به چهره‌ای محوری در دیپلماسی بین‌المللی پاکستان تبدیل شده است.

در بحبوحه جنگ با ایران، جایگاه او به‌ شکل چشمگیری ارتقا یافته؛ جنگی که در آن پاکستان خود را به‌ عنوان میانجی کلیدی میان واشنگتن و تهران مطرح کرده است.

به گزارش روزنامه پاکستانی نیوز، جست‌وجوهای جهانی در گوگل درباره آقای منیر در روز ۸ آوریل به اوج رسید؛ زمانی که توجه جهانی به تلاش‌های میانجی‌گری اسلام‌آباد معطوف شد.

حامیان آقای منیر می‌گویند او جایگاه دیپلماتیک پاکستان را در سطح جهانی، احیا کرده است. اما در مقابل منتقدان هشدار می‌دهند که این افزایش نفوذ، نشان‌دهنده سلطه ارتش بر نظام سیاسی پاکستان است.

فیلد مارشال عاصم منیر، به چهره‌ای محوری در تلاش‌ها برای کاهش شکاف میان آمریکا و ایران تبدیل شده و نقش او توجه گسترده رسانه‌های داخلی و بین‌المللی را جلب کرده است.

آقای منیر نقش مهمی در ترتیب دادن گفت‌وگوها در اسلام‌آباد میان جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، و مقام‌های ایرانی داشته است.

گفته می‌شود او در ساعات منتهی به آتش‌بس، در تماس‌های مستمر با واشنگتن و تهران بوده است.

در روز ۸ آوریل، زمانی که آتش‌بسی دو هفته‌ای اعلام شد، هم دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و هم عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، از تلاش‌های دیپلماتیک رهبری پاکستان، به ‌ویژه عاصم منیر، قدردانی کردند.

پس از آنکه مذاکرات اولیه در اسلام‌آباد به نتیجه نرسید، آقای منیر سفری سه‌ روزه به تهران انجام داد؛ اقدامی که ناظران آن را تلاشی برای پیشبرد دور تازه‌ای از مذاکرات و جلوگیری از فروپاشی آتش‌بس شکننده دانستند.

رسانه‌های منطقه‌ای گفته‌اند روابط نزدیک آقای منیر با آقای ترامپ و ارتش ایران به او مزیتی ویژه داده است.

رسانه‌های پاکستانی می‌گویند آقای منیر که دونالد ترامپ او را «مردی عالی» و «فیلد مارشال محبوبم» خوانده، از ابتدای جنگ رویکردی محتاطانه در دیپلماسی اتخاذ کرده است.

روزنامه نزدیک به ارتش به نام پاکستان آبزرور، در روز ۲۰ آوریل نوشت آقای منیر «در مراحل اولیه درگیری تماس‌های محرمانه‌ای را آغاز کرد و خواستار خویشتنداری، گفت‌وگو و فاصله گرفتن از گزینه‌های نظامی شد».

گفته می‌شود این تلاش‌ها به گفت‌وگوهای ۱۰ و ۱۱ آوریل در اسلام‌آباد انجامید؛ جایی که نمایندگان آمریکا و ایران برای کاهش تنش‌ها وارد مذاکره شدند.

این روزنامه افزود: «مشارکت منیر در تلاش‌های پشت ‌پرده توجه‌ها را به خود جلب کرده، چرا که نمونه‌ای غیرمعمول از تلاقی رهبری نظامی با میانجی‌گری بین‌المللی در لحظه‌ای حساس است.»

چگونه این اتفاق رخ داد؟

افزایش جایگاه آقای منیر نتیجه روندی تدریجی از تحولات داخلی و بین‌المللی است.

در داخل، نفوذ او پس از درگیری کوتاه‌مدت نظامی پاکستان با هند در ماه مه ۲۰۲۵ افزایش یافت؛ جایی که مدیریت بحران از سوی او حمایت گسترده سیاسی و مردمی را به همراه داشت.

این امر به ارتقای او به درجه فیلد مارشالی انجامید؛ درجه‌ای که به‌ ندرت در تاریخ پاکستان اعطا شده است.

در ماه دسامبر، پارلمان پاکستان قانون اساسی را اصلاح کرد تا آقای منیر به‌ شکل رسمی به ‌عنوان نخستین «رئیس نیروهای دفاعی کشور» تعیین شود؛ سمتی که فرماندهی کامل همه نیروهای مسلح و مصونیت مادام‌العمر از پیگرد قضایی را به او می‌دهد.

تحلیلگران می‌گویند این تغییر قانون اساسی، اقتدار او را در داخل تثبیت کرده است.

یک وب‌سایت خبری هندی به نام ان‌دی‌تی‌وی، در روز ۱۷ آوریل نوشت: «تا حدود یک سال پیش، منیر چهره‌ای کمتر شناخته ‌شده خارج از محافل اسلام‌آباد بود … اما سال گذشته، پس از درگیری کوتاه با هند، جایگاه او از رهبر غیرنظامی کشور پیشی گرفت.»

در سطح بین‌المللی، جایگاه آقای منیر با تعامل‌های مکرر با دولت آمریکا افزایش یافت.

او پیش از بحران کنونی ایران چندین بار با دونالد ترامپ دیدار کرده بود، از جمله یک ناهار خصوصی در کاخ سفید در ژوئن ۲۰۲۵.

ناظران این دیدار را قابل توجه دانستند، چون نخستین بار بود که رئیس‌جمهور آمریکا بدون حضور رهبران غیرنظامی پاکستان با رئیس ارتش این کشور دیدار می‌کرد؛ اقدامی که به نوشته پاکستان آبزرور، در ارتقای جایگاه آقای منیر «نقش کلیدی» داشت.

گفته می‌شود در این دیدار، دو طرف درباره جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل گفت‌وگو کردند.

روزنامه اکسپرس تریبون در روز ۹ آوریل نوشت: «دیدار ترامپ و منیر در کاخ سفید در ایجاد ارتباط شخصی میان رئیس‌جمهور آمریکا و فیلد مارشال نقش مهمی داشت.»

علاوه بر روابط با دونالد ترامپ، عاصم منیر در تقویت روابط با کشورهایی مانند عربستان سعودی و چین نیز فعال بوده است.

روزنامه تایمز آو ایندیا در ۳ ژانویه نوشت آقای منیر برای گسترش نفوذ خود در جهان اسلام، «خود را به‌ عنوان مدافع امت مسلمان معرفی کرده و با اشاره مکرر به مشروعیت الهی، خود را رهبری با اعتبار دینی ویژه نشان داده است».

رسانه‌ها چه می‌گویند؟

رسانه‌های پاکستانی پوشش بین‌المللی درباره افزایش نقش آقای منیر را بازتاب داده و او را هم به ‌عنوان میانجی جهانی و هم قدرتمندترین چهره کشور معرفی کرده‌اند.

حامیان او، احیای جایگاه دیپلماتیک پاکستان را به او نسبت می‌دهند.

روزنامه اردو زبان محاسب در ۳۰ مارس نوشت: «تحول راهبردی پاکستان تا حد زیادی خارج از کانال‌های رسمی سیاسی شکل گرفته و فیلد مارشال عاصم منیر به چهره‌ای محوری در هدایت امنیت ملی و سیاست خارجی تبدیل شده است.»

این روزنامه افزود: «صعود او فقط داستان یک فرد نیست، بلکه داستان کشوری است که اعتماد به نفس خود را بازمی‌یابد.»

روزنامه دیلی تایمز در ۱۴ آوریل نوشت آقای منیر «ترکیبی نادر از فرماندهی میدانی و رهبری اطلاعاتی» را نمایندگی می‌کند و افزود: «تحت هدایت او، پاکستان هم قدرت لازم را نشان داده، هم خویشتنداری لازم را، و در عین حال ثبات خود را حفظ کرده است.»

پاکستان آبزرور نیز در ۱۲ آوریل نوشت: «توانایی منیر در حرکت در چارچوب پیچیده سیاسی و قانون اساسی پاکستان و همزمان تعامل با قدرت‌های جهانی با وضوح و اعتماد به نفس، رویکرد دیپلماتیک کشور را بازتعریف کرده است.»

اما منتقدان هشدار می‌دهند که برجسته شدن آقای منیر نشان‌دهنده تمرکز قدرت در دست ارتش در حوزه سیاست خارجی و داخلی است.

یک وب‌سایت خبری هندی به نام پرینت در روز ۲۸ مارس نوشت اگرچه سلطه ارتش در پاکستان «موضوع تازه‌ای نیست»، اما عاصم منیر نماینده «تحولی گسترده‌تر در نظم سیاسی و جهانی کشور» است.

این گزارش او را با پرویز مشرف، حاکم نظامی پیشین پاکستان مقایسه کرده و نوشته است: «دوره او به نظر می‌رسد بازگشتی به مدلی متمرکزتر باشد که در آن ارتش نه ‌تنها تاثیر می‌گذارد بلکه مستقیما نتایج سیاسی را شکل می‌دهد.»

یک رسانه هندی دیگر به نام فرست ‌پست نیز در ۲۰ آوریل به نقل از فواد چودری، وزیر پیشین پاکستان، نوشت که آقای منیر در حال حاضر «رهبر بالفعل» کشور است.

گام بعدی چیست؟

نقش عاصم منیر همچنان به‌ دقت زیر نظر است. این در حالی است که تنش‌های آمریکا و ایران ادامه دارد و با وجود تلاش‌های مداوم پاکستان، دور تازه‌ای از مذاکرات هنوز شکل نگرفته است.

روزنامه اردو زبان نوای وقت در ۲۵ آوریل نوشت: «اگر مذاکرات موفق شود، جهان می‌تواند از یک بحران بزرگ اجتناب کند و اگر شکست بخورد، پیامدهای آن برای نسل‌ها ادامه خواهد داشت.»

این روزنامه افزود: «در چنین شرایطی، تلاش‌های پاکستان، به ‌ویژه تحت رهبری فیلد مارشال سید عاصم منیر، می‌تواند به فصلی مهم تبدیل شود.»