پوتین در دیدار با ویتکاف: روابط ما با ایران بر پایه اعتماد است، آماده‌ایم برای حل بحران کمک کنیم

رئیس‌جمهور روسیه با استیو ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ، در سن پترزبورگ دیدار کرد. آقای ویتکاف از ولادیمیر پوتین خواست مذاکرات صلح با اوکراین با میانجی‌گری آمریکا را مدنظر قرار دهد و ایده‌های جدید برای پایان دادن به جنگ را بررسی کند.آقای پوتین هم به نماینده ویژه دونالد ترامپ گفت آماده هرگونه همکاری با آمریکا درباره ایران است.

سفر فرستاده آمریکا به مسکو تازه‌ترین تلاش واشنگتن برای متوقف کردن خونین‌ترین جنگ اروپا از زمان جنگ جهانی دوم است.

این دیدار در کاخ سلطنتی بزرگ سن پترزبورگ، نهمین ملاقات آقای ویتکاف با پوتین است و مسکو به نشانه حسن نیت پیش از آن استیون هابارد، معلم بازنشسته آمریکایی زندانی در روسیه، را آزاد کرد.

آقای ویتکاف دیروز در اسلو با ولودیمیر زلنسکی و رهبران اروپایی برای پایان دادن به جنگ اوکراین دیدار کرد و انتظار می‌رفت که این موضوع محور اصلی مذاکرات باشد.

اما موضوع ایران هم نمی‌توانست از دستور کار خارج باشد، آقای ویتکاف مذاکره‌کننده ارشد آمریکا با ایران است و ولادیمیر پوتین هم بارها اعلام آمادگی برای میانجی‌گری کرده است. او یکی از آخرین پاسخ‌های ایران به پیشنهادهای آمریکا را پس از دیدار با مسعود پزشکیان به دونالد ترامپ منتقل کرده است.

آقای پوتین و ویتکاف با خبرنگاران صحبت کردند و رئیس‌جمهور روسیه به او گفت: «اگر این امکان را در نظر بگیرید، بسیار علاقه‌مندم ارزیابی شما را از وضعیت خاورمیانه و اوضاع پیرامون ایران بشنوم.»

او گفت: «همان‌طور که می‌دانید، ما روابطی ویژه و مبتنی بر اعتماد با ایران و شرکا و دوستانمان در آنجا داریم که در طول دهه‌ها شکل گرفته است. اگر کاری از دست ما برای کمک به حل این بحران برآید، با کمال میل آن را انجام خواهیم داد. شما به‌خوبی از پیشنهادهای ما در این زمینه آگاهید. این موضوعات و مسائل دیگر قطعاً می‌توانند در مرکز دستور کار امروز ما قرار بگیرند از جمله برگزاری دیداری در جمهوری خلق چین.»

دیروز هم سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، که به ایران رفته بود گفت که ایران هیچ اختلاف بنیادینی با کشورهای منطقه ندارد و با اشاره به به موافقت‌نامه مشترک راهبردی دو کشور و پایبندی بر آن تاکید کرد که مسکو همکاری با ایران را کنار نخواهد گذاشت.

وزارت خارجه روسیه پیشتر درباره سفر آقای لاوروف به ایران گفته بود که هدف از این دیدار جلوگیری از یک «جنگ گسترده» است.

آقای ویتکاف در پاسخ از ولادمیرپوتین تشکر کرد: «تصمیم شما برای لغو محدودیت‌های صادراتی گازوئیل روسیه و فروش آن نه‌تنها به ایالات متحده، بلکه به سراسر جهان، در بحبوحه این ضربه اقتصادی، به نظر من اقدام بسیار مهم شما بود.»

او گفت دونالد ترامپ عمیقاً سپاسگزار است و همین‌طور کشاورزان و رانندگان کامیون‌های ما که این بحران گازوئیل آسیب دیده‌اند، و همچنین مردم سراسر جهان.»

آقای ویتکاف که با پیشنهادهایی از طرف اوکراین و کشورهای اروپایی به روسیه رفته گفت: «چند سند آورده‌ایم که بررسی کنید. در واقع، این اسناد شامل ایده‌هایی درباره اجزاء مختلف نوعی توافق صلح میان روسیه و اوکراین هستند. بعداً در فرصت مناسب آن‌ها را مطالعه خواهید کرد. اما جرد کوشنر که فکر می‌کنم به‌زودی او را پشت خط خواهیم آورد، او هم می‌خواهد مطالبی را با شما در میان بگذارد.»

پیشنهادهای تازه برای پایان دادن به جنگ اوکراین

آقای ویتکاف دیروز با ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در اسلو دیدار کرد؛ دیداری که یک مقام آمریکایی آن را «سازنده» توصیف کرد.

کی‌یف کمی پیش‌تر آمریکا را به خودداری از به‌اشتراک‌گذاری اطلاعات حیاتی متهم کرده بود. واشنگتن آن را تهامی «شرم‌آور» خواند و تکذیب کرد.

آقای زلنسکی دیروز، سه‌شنبه، گفت که تبادل اطلاعات با آمریکا درباره حملات موشکی روسیه اکنون برقرار شده است.

آقای زلنسکی و متحدان اروپایی او می‌گویند اکنون نوبت روسیه است تا به پیشنهادهایی که در اسلو توافق شد پاسخ دهد، در ملاقات آقای ویتکاف با ولادیمیر پوتین در سن‌پترزبورگ.

الکساندر اشتوب، رئیس‌جمهور فنلاند، که در مذاکرات اسلو شرکت داشت، گفت که در پیشنهادهای رسیدن به صلح «پیشرفت واقعی» حاصل شده است اما جزئیاتی ارائه نکرد و هشدار داد که صبر و شکیبایی لازم خواهد بود.

آقای ویتکاف در کنفرانس خبری مشترک پس از مذاکرات روز سه‌شنبه در پایتخت نروژ حضور نداشت. جرد کوشنر، داماد و دیگر نماینده دونالد ترامپ، با ارتباط تصویری در این نشست شرکت کرد.

یک مقام آمریکایی مذاکرات را «بسیار ثمربخش و سازنده» توصیف کرد و گفت که میان آمریکا و اوکراین و اروپا درباره «اقدامات بعدی»، در سطح کارشناسی، «همسویی زیادی» وجود دارد.

آقای پوتین اظهارنظر علنی نکرده است اما سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، پیش‌تر گفته بود که کرملین به پیشنهادهای آقای ویتکاف گوش خواهد داد، هرچند دادن هرگونه «امتیاز سیاسی» را رد کرد.

روابط اوکراین و آمریکا در هفته‌های اخیر تا حدی تیره شده است؛ آقای ترامپ گفت وقتش رسیده است که اوکراین رئیس‌جمهور جدیدی داشته باشد و اخیرا نیز خواست که «فرد دیگری» به‌جای او از طرف اوکراین مذاکره کند.

در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، آقای ترامپ همچنین تلاش کرده است حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه را عامل افزایش قیمت سوخت معرفی کند، درحالی‌که قیمت‌ها از زمان جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران رو به افزایش بوده‌اند.

آقای ترامپ، پس از کنفرانس خبری ولودیمیر زلنسکی در اسلو، از اوکراین خواست که به توافق برسد و گفت: «وقتش رسیده است که اوکراین به این جنگ پایان دهد.»

رهبران اروپا تاکید دارند که باید در مذاکرات مربوط به اوکراین حضور داشته باشند و از برخی اظهارات در دولت آمریکا ابراز نگرانی کرده‌اند.

یوناس گار استوره، نخست‌وزیر نروژ، که در مذاکرات اسلو شرکت داشت، تاکید کرد که اروپا درباره چگونگی پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین «باید سر میز مذاکره حضور داشته باشد.»

فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، هم دوشنبه گفته بود که از واشنگتن «تصاویر و پیام‌های متناقض» صادر می‌شود؛ او تاکید کرد که تلاش می‌کند دولت آمریکا را «متقاعد» کند که این موضوع را باید «مشترک» حل‌وفصل کرد.

او به شبکه تلویزیونی بلومبرگ گفت: «این واقعا بار بزرگی برای بودجه‌های ماست و برای اتحادیه اروپا چیز بسیار مهمی است. ما اما این کار را انجام می‌دهیم و ادامه می‌دهیم تا این جنگ وحشتناک پایان یابد.»

معاون رئیس‌جمهور آمریکا روز دوشنبه در پاسخ به این پرسش که آیا اوکراین را متحد آمریکا می‌داند گفت که کی‌یف «از برخی جهات قطعا یک شریک است، ما اما گاهی منافع متفاوتی داریم؛ برای مثال... من فکر می‌کنم آنها باید بمباران تاسیسات انرژی روسیه را متوقف کنند».

جی‌دی ونس گفت: «تا جایی که من می‌دانم، ما با اوکراین اتحاد رسمی نداریم. عضو ناتو نیستند و فکر نمی‌کنم که باید عضو ناتو باشند... ما در برخی مسائل با هم همکاری خواهیم کرد اما در برخی مسائل نیز در دو سوی مخالف خواهیم بود.»

ارتش اوکراین در روزهای اخیر از محدودیت‌ سرعت ماهواره‌های استارلینک خبر داده بود. اوکراین از استارشیلد، نسخه نظامی استارلینک، برای پدافند موشک‌های روسیه استفاده می‌کند.

این باعث تنش بین کی‌یف و واشنگتن شد اما رئیس‌جمهور اوکراین گفت مسئله حل شده است:

«در مورد هشدار زودهنگام صحبت می‌کنیم که برای مردم ما، کودکانمان، بزرگسالان و شهروندان بسیار مهم است زیرا می‌توانیم صدای نزدیک شدن موشک‌های بالستیک را بشنویم. بنابراین از طرف آمریکایی سپاسگزاریم اکنون این کار انجام می‌شود و این عالی است.»

او همچنین ابراز امیدواری کرد که درباره دسترسی به ماهواره‌های استارلینک شرکت اسپیس‌ایکس نیز نتیجه خوبی حاصل شود.

پیش از مذاکرات اسلو، آقای زلنسکی گفته بود که گفت‌وگویی «سازنده» با مارکو روبیو درباره نیاز به سامانه‌های هشدارهای زودهنگام آمریکا و موشک‌های رهگیر و استارلینک داشته است.

هفته گذشته، گروهی دوحزبی از سناتورهای آمریکایی خواستار تحقیق فوری درباره محدودیت‌های سرعت در شبکه استارلینک در اوکراین شدند

آقای زلنسکی همچنین بار دیگر تاکید کرد که اوکراین برای پایان دادن به جنگ «آماده مذاکره» است.

او گفت: «البته، ما در حال باختن این جنگ نیستیم، اما به‌دلیل حملات روسیه، مردم خود را از دست می‌دهیم.»

رئیس‌جمهور اوکراین همچنین گفت که در اسلو درباره تضمین‌های امنیتی «قوی» برای اوکراین و همچنین پیشنهادهایی برای برقراری آتش‌بس در حوزه انرژی نیز گفت‌وگو شده است.