یافته‌های بی‌بی‌سی نشان می‌دهد روسیه پشت حملات آتش‌سوزی عمدی علیه نخست‌وزیر بریتانیا بوده است

رومن لاورینوویچ که روز دوشنبه در لندن به جرم تبانی برای ارتکاب آتش‌سوزی عمدی محکوم شد، حتی پس از آتش زدن خانه کی‌یر استارمر نیز از نخست‌وزیر بریتانیا، بیش از آنچه یک گلوله از هدف خود می‌داند، اطلاعی نداشت.

فردی ناشناس که او را هدایت می‌کرد و با حروف اختصاری «ای‌ال» شناخته می‌شد، در یکی از پیام‌هایش سرنخی ارائه داد: «ببین، تو به خانه یکی از مقامات بسیار بلندپایه بریتانیا حمله کردی. برایت پول می‌فرستم، باید شهر را ترک کنی.»

اما دیگر دیر شده بود. لاورینوویچ ظرف چند ساعت بازداشت شد.

این کارگر ساختمانی ۲۲ ساله اوکراینی به ابزاری برای هدف قرار دادن رئیس دولت بریتانیا تبدیل شده بود. اما از سوی چه کسی؟

تحقیقات ما نشان داده است که این حمله آتش‌سوزی تنها بخشی از یک کارزار گسترده خرابکاری، تحریک و انتشار اطلاعات نادرست بود که رد آن تا خود دولت روسیه می‌رسد.

پیام‌هایی که بی‌بی‌سی به آن‌ها دست یافته نشان می‌دهد فردی با نام اختصاری ای‌ال که لاورینوویچ را هدایت می‌کرد، در ازای انجام حملات دیگر وعده اعطای تابعیت روسیه به او می‌داد و از ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، تمجید می‌کرد.

ما شواهدی یافته‌ایم که نشان می‌دهد ای‌ال احتمالا یک دیپلمات جوان روس است که از سوی جاسوسان و تبلیغاتچی‌های حکومتی در زمینه جنگ اطلاعاتی آموزش دیده و به بالاترین سطوح قدرت در مسکو نزدیک است. نام او یوگنی لیوکشین است، ۲۳ سال دارد و فرزند یکی از مقام‌های ارشد دولت روسیه است.

تحقیقات ما نشان داد که عوامل روسیه این کارزار خرابکاری و تحریک را از راه دور و از طریق شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان تلگرام هدایت می‌کردند. آن‌ها گروه‌های جعلی راست افراطی و گروه‌های جعلی مسلمان در فضای آنلاین ایجاد کرده بودند که برای سازمان‌دهی اقدامات خرابکارانه در بریتانیا و دامن زدن به تفرقه و ترس مورد استفاده قرار می‌گرفت.

حساب‌های کاربری مستقر در روسیه همچنین درباره انگیزه حملات آتش‌سوزی علیه کی‌یر استارمر اطلاعات نادرستی منتشر کردند؛ ادعاهایی که از سوی افرادی مانند تامی رابینسون، فعال راست افراطی ضد اسلام، بازنشر شد.

سفارت روسیه اعلام کرد: «هرگونه تلاش برای مرتبط کردن روسیه یا وزارت خارجه آن با فعالیت‌های غیرقانونی را رد می‌کنیم.»

این سفارتخانه افزود که روسیه «هیچ تهدیدی برای بریتانیا یا مردم آن ایجاد نمی‌کند و هیچ‌گونه نیت تهاجمی علیه بریتانیا ندارد.»

یوگنی لیوکشین به پرسش‌های ما پاسخ نداد، اما چند ساعت پس از آن‌که با او تماس گرفتیم، یکی از کانال‌های تبلیغاتی که درباره آن از او سوال کرده بودیم، ناپدید شد.

«برای شکوه ملت کار کنید»

رومن لاورینوویچ، شهروند اوکراین، و استانیسلاو کارپیوک ۲۷ ساله، شهروند رومانیایی متولد اوکراین، اکنون در دادگاه لندن به جرم تبانی برای هدف قرار دادن اموال و یک خودرو مرتبط با نخست‌وزیر بریتانیا مجرم شناخته شده‌اند.

مرد سومی به نام پترو پوچینوک، ۳۵ ساله، از اتهام تبانی برای ارتکاب آتش‌سوزی عمدی تبرئه شد.

نخستین آتش‌سوزی سال گذشته زمانی رخ داد که یک خودروی تویوتا که پیش‌تر متعلق به نخست‌وزیر بود، در شمال لندن به آتش کشیده شد. پس از آن دو حمله آتش‌سوزی دیگر نیز صورت گرفت: یکی در ورودی آپارتمانی که کی‌یر استارمر پیش‌تر در آن زندگی می‌کرد و دیگری در ورودی خانه او که پس از نقل مکانش به شماره ۱۰ خیابان داونینگ، به خواهر همسرش اجاره داده شده بود.

اما محاکمه این سه نفر از جهاتی عجیب بود، زیرا عامل اصلی این ماجرا هرگز شناسایی نشد.

پرونده دادگاه صرفا بر انگیزه مالی متمرکز بود. هویت، ارتباطات و انگیزه‌های فرد ناشناسی که در ازای انجام این حملات به لاورینوویچ پیشنهاد پول کرده بود، عمدا مورد بررسی قرار نگرفت.

در دادگاه، این فرد با عنوان «EL Money» (ای‌ال مانی) معرفی شد، نامی که لاورینوویچ او را با آن در تلفن همراه خود ذخیره کرده بود. اما در پیام‌رسان تلگرام او فقط از حروف اختصاری ای‌ال استفاده می‌کرد. این فرد لاورینوویچ را در یکی از گروه‌های تلگرامی اوکراینی‌های جویای کار در لندن شناسایی و از همان طریق جذب کرده بود.

از همین ارتباط به ظاهر بی‌ضرر، لاورینوویچ به انجام اقداماتی با ماهیتی هرچه مجرمانه‌تر سوق داده شد؛ از چسباندن پوستر و نوشتن شعار روی دیوار گرفته تا آتش‌افروزی. لاورینوویچ می‌دانست که کار خلاف انجام می‌دهد، اما به امید کسب پول به آن ادامه داد.

در دادگاه تنها تعداد محدودی پیام از ای‌ال ارائه شد که همگی برای لاورینوویچ و کارپیوک ارسال شده بود و نشان می‌داد او به زبان روسی رسمی می‌نویسد اما تسلط بسیار کمتری به زبان اوکراینی دارد. با این حال ما توانستیم با استفاده از ابزارهای متن‌باز، فعالیت‌های گسترده‌تر ای‌ال را شناسایی کنیم.

ایدئولوژی و اهداف ای‌ال کاملا آشکار بود.

پیام‌های منتشرشده از حساب کاربری ای‌ال در کانال‌های مختلف تلگرام نشان می‌دهد که او از پوتین و روسیه تمجید می‌کرد، به مردم اوکراین حمله لفظی می‌کرد و روایت‌های تبلیغاتی روسیه را ترویج می‌کرد.

او در یکی از چت‌ها نوشته بود: «واضح است که پوتین رهبر نژاد سفید است.»

ای‌ال در گروه‌های کاریابی برای اوکراینی‌ها آگهی منتشر می‌کرد و به دنبال «نقاش برای کشیدن گرافیتی» در لندن می‌گشت، اما در گروه‌های گفت‌وگوی دیگر از اصطلاحات بسیار توهین‌آمیز روسی برای اشاره به اوکراینی‌ها استفاده می‌کرد.

او همچنین مردم را به حمله علیه مراکز سربازگیری در اوکراین تحریک می‌کرد که از زمان تهاجم روسیه در سال ۲۰۲۲ درگیر جنگ بوده است. او می‌گفت کسانی که از «نژاد سفید اسلاو» حمایت می‌کنند باید به «روم سوم واقعی» بپیوندند؛ اشاره‌ای به این باور که روسیه وارث امپراتوری روم است.

ای‌ال افزود «برای شکوه ملت کار کنید تا دشمنانتان را خشمگین کنید» و سپس هزار دلار و تابعیت روسیه را به عنوان پاداش حملات آتش‌سوزی پیشنهاد داد.

ای‌ال همچنین سرنخ‌هایی درباره هویت خود ارائه می‌کرد. او در برخی گروه‌های تلگرامی به روس‌ها وعده دسترسی به اسناد ناتو و سازمان سیا را می‌داد. او نوشته بود: «پدرم بخشی از این اسناد را به من می‌رساند. بی‌دلیل نبود که به اروپا رفت.»

«این جنگ است»

در جریان دادگاه هیچ اشاره‌ای نشد که پوسترهایی که لاورینوویچ به دستور ای‌ال نصب کرده بود، در واقع چه چیزی را تبلیغ می‌کردند: گروهی ظاهرا راست‌افراطی با نام «اقدام مستقیم بریتانیا».

این گروه تلاش داشت خود را یک تشکل واقعی و برخاسته از جامعه بریتانیا نشان دهد. اما تحقیقات ما نشان داد که «اقدام مستقیم» در واقع به دست عوامل روسیه در فضای آنلاین ایجاد شده بود تا میان مردم بریتانیا تفرقه ایجاد کند.

پیام‌هایی که در این گروه منتشر می‌شد، به ساعت مسکو ثبت شده بود، از حروف سیریلیک استفاده می‌کرد و علامت پوند را در انتهای اعداد قرار می‌داد، نه در ابتدای آن‌ها؛ همان‌گونه که در روسیه رایج است.

حساب‌های کاربری‌ای که نقش اصلی را در اداره «اقدام مستقیم» داشتند، به ویژه حساب ای‌ال، هم‌زمان از کانال‌های دیگر برای پیشبرد اهداف سیاسی روسیه استفاده می‌کردند و به زبان روسی با یکدیگر ارتباط داشتند.

«اقدام مستقیم» نخستین بار در پاییز ۲۰۲۴ و پس از ناآرامی‌های ناشی از قتل‌های ساوت‌پورت در فضای آنلاین ظاهر شد و تبلیغات آن از تصاویر مربوط به آن آشوب‌ها بهره می‌برد.

کانال‌های این گروه در شبکه‌های اجتماعی - همان کانال‌هایی که روی پوسترها تبلیغ می‌شدند - ویدیوهایی منتشر می‌کردند که در آن‌ها کی‌یر استارمر «خائن» معرفی می‌شد، نفرت علیه مسلمانان ترویج می‌شد و برای اعمال خشونت‌آمیز و آتش‌افروزی، از جمله حمله به مساجد و پلیس، پول پیشنهاد می‌شد. «اقدام مستقیم» همچنین از تامی رابینسون تجلیل می‌کرد.

این گروه در یکی از پیام‌های خود اعلام کرده بود: «این جنگ است.»

اما با وجود جعلی بودن «اقدام مستقیم»، فعالیت‌های آن به حملات واقعی در دنیای بیرون منجر شد. سال گذشته در لندن، پس از آن‌که این گروه برای نوشتن شعارهای اسلام‌ستیزانه پول پیشنهاد کرد، شش مسجد و یک مدرسه اسلامی هدف خرابکاری قرار گرفت.

شعارهایی مانند «بازمهاجرت» و «اسلام را متوقف کنید» روی دیوار مساجد، از منطقه کرویدون در جنوب لندن تا لیتون در شرق پایتخت، اسپری شد. «اقدام مستقیم» سپس ویدیوهای این خرابکاری‌ها را به کلیپ‌های تبلیغاتی پرهیاهو در شبکه‌های اجتماعی تبدیل کرد تا نفرت را تشدید و ترس ایجاد کند.

صبح روز پس از آن‌که یک مسجد و یک مدرسه ابتدایی در لیتون هدف حمله وابسته به «اقدام مستقیم» قرار گرفتند، ای‌ال در یکی از گروه‌های تلگرامی اوکراینی‌های جویای کار در لندن آگهی ظاهرا بی‌ضرری منتشر کرد: «کار نیمه‌وقت برای امروز! منطقه لیتون. باید از دو ساختمان عکس بگیرید.»

او تصاویر پیامدهای حمله را می‌خواست تا بتواند خرابکاری‌ها را در فضای آنلاین تبلیغ کند.

حتی حمایت ظاهری «اقدام مستقیم» در سطح خیابان نیز ساختگی بود و فقط به این دلیل وجود داشت که این گروه به افراد پول می‌داد تا دست به اقدام بزنند. در دادگاه گفته شد که خود لاورینوویچ نیز زمانی که برای ای‌ال فعالیت می‌کرد، انگیزه مالی داشت و نه اعتقاد به ایدئولوژی «اقدام مستقیم».

سازمان ضد نژادپرستی «امید، نه نفرت» سال گذشته درباره «اقدام مستقیم» تحقیق کرد و در ماه فوریه، چند ماه پیش از حملات آتش‌سوزی مرتبط با نخست‌وزیر بریتانیا، نگرانی‌های خود را به پلیس مبارزه با تروریسم گزارش داد. این سازمان به این نتیجه رسیده بود که روس‌ها پشت این گروه قرار دارند.

این نهاد به مقام‌های مسئول هشدار داده بود که گردانندگان گروه ممکن است در حال جذب و هدایت ساکنان بریتانیا برای انجام «یک حمله تروریستی علیه مسجدی در بریتانیا یا هدفی به وضوح مسلمان» باشند.

اما به گفته نیک لاولز، مدیرعامل «امید، نه نفرت»، این سازمان هیچ پاسخی دریافت نکرد. این نهاد از آن زمان تاکنون برای تحقیق درباره «اقدام مستقیم» و افرادی که پشت آن قرار دارند، با بی‌بی‌سی همکاری کرده است.

گروه «تل ماما» (Tell Mama) که موارد نفرت‌پراکنی ضد مسلمانان را رصد می‌کند نیز شواهدی را در اختیار پلیس مبارزه با تروریسم قرار داد و به این نتیجه رسید که «اقدام مستقیم» احتمالا یک عملیات روسی است. این گروه تنها یک تاییدیه دریافت کرد و هیچ پاسخ دیگری از پلیس نگرفت.

ایمان عطا، مدیرعامل «تل ماما»، به بی‌بی‌سی گفت که به باور او چنین اقداماتی از سوی پلیس جدی گرفته نمی‌شود و این موضوع برای جوامع مسلمان نگران‌کننده است، به ویژه وقتی گروهی در ازای خرابکاری در مساجد و ایجاد تفرقه، رمزارز پرداخت می‌کند.

او گفت: «این چیزی است که در فضای آنلاین رخ می‌دهد، اما در عمل مستقیما به تخریب اموال، اعمال خشونت‌آمیز مجرمانه و حتی اقدامات تروریستی در خیابان‌های ما تبدیل می‌شود.»

پلیس لندن به بی‌بی‌سی گفت که در حال تحقیق درباره هفت مورد تخریب عمدی اموال به عنوان جرایم ناشی از نفرت علیه مسلمانان است. تا کنون کسی بازداشت نشده و پلیس گفته است که در بررسی این موضوع که آیا این جرایم به هم مرتبط هستند یا نه، «تمامی احتمالات را مد نظر دارد».

اعلامیه‌های نفرت‌پراکن

پیش از آن‌که ای‌ال مدیریت گروه‌های جعلی راست افراطی را آغاز کند، در ایجاد یک سازمان اسلامی ساختگی به نام «بنیاد تکبیر» نیز نقش داشت.

ما این موضوع را از آنجا فهمیدیم که نام کاربری حساب تلگرام ای‌ال، پیش از آن حاوی نام این بنیاد ساختگی بود.

این بنیاد تلاش می‌کرد مسلمانان را برای نوشتن «گرافیتی‌های مقدس» در بریتانیا جذب کند. اما هدف واقعی آن آشکار بود: تحریک جریان‌های راست افراطی از طریق این اقدامات خرابکارانه. حساب‌های تلگرامی که خود را متعلق به مسلمانان متدین نشان می‌دادند، بعدها به سادگی به ترویج دیدگاه‌های تهاجمی ضداسلامی در قالب گروه «اقدام مستقیم» روی آوردند.

در یکی از گروه‌های تلگرامی مسلمانان، حساب دیگری نوشته بود: «بنیاد تکبیر به حمایت مالی از جهاد در سراسر انگلستان اختصاص دارد. ای مجاهدان، شجاع باشید و دست خود را به سوی خلافتی که در راه است دراز کنید.»

این بنیاد برای نوشتن گرافیتی در یک محل، تا ۱۵۰ پوند پیشنهاد می‌کرد و می‌گفت: «این پول حلالی است برای ترویج کلام خداوند.»

اما همان‌طور که «اقدام مستقیم» بعدها به افرادی که در واقع عضو جریان راست افراطی نبودند پول می‌داد، بنیاد تکبیر نیز به افراد غیرمسلمان پیشنهاد پول می‌داد تا گرافیتی‌های اسلامی بنویسند.

ما توانستیم دو هنرمند گرافیتی در بریستول را پیدا کنیم که هر یک جداگانه به آگهی منتشرشده از سوی یک حساب جعلی فیس‌بوک با نام «مایکل جان» پاسخ داده بودند. در این آگهی از «یک فرصت کاری با بودجه سخاوتمندانه» سخن گفته شده بود، بی‌آن‌که هیچ اشاره‌ای به اسلام شود.

از هر دوی آن‌ها خواسته شده بود که شهادتین - اقرار به ایمان در اسلام - را به زبان عربی روی ساختمان متروکه فروشگاه دبنهامز در مرکز شهر بریستول اسپری کنند. از یکی از آن‌ها همچنین خواسته شده بود آیه‌ای از قرآن درباره «کار شیطان» را روی ساختمان یک باشگاه محافظه‌کاران در شهر بنویسد.

برای آن‌ها تصاویری از ساختمان‌ها ارسال شده بود که در آن محل دقیق نوشتن گرافیتی مشخص شده بود. این همان روشی بود که ای‌ال نیز به کار می‌برد. او هنگام درخواست برای تخریب مساجد با شعارهای اسلام‌ستیزانه، تصاویر مشابهی از ساختمان‌ها ارسال می‌کرد.

به این دو هنرمند گفته شده بود که دستمزد کار از سوی بنیاد تکبیر پرداخت خواهد شد، اما هر دو این پیشنهاد را رد کردند، زیرا آن را اقدامی غیرقانونی می‌دانستند.

پیوند دیگری میان ای‌ال و بنیاد تکبیر نشان می‌دهد که این فرد و گروه‌های جعلی وابسته به او چگونه می‌کوشیدند مردم عادی را در برابر یکدیگر قرار دهند و شکاف‌های اجتماعی را عمیق‌تر کنند.

ای‌ال پوستری ضد مسلمانان در اختیار رومن لاورینوویچ قرار داده بود که به گونه‌ای طراحی شده بود که گویی یک هندو آن را نوشته است. در این پوستر به تخریب یک مسجد تاریخی در هند در سال ۱۹۹۲ توسط گروه‌های راست‌گرای هندو اشاره شده بود و روی آن نوشته شده بود: «هر مسجدِ بسته‌شده =۱۰۰ جرم کمتر.»

از لاورینوویچ خواسته شده بود این پوستر را در خیابانی مشخص در منطقه ساوتال در غرب لندن نصب کند که مسجد بزرگ «ساوتال سنترال مسجد» در آن قرار دارد.

مشخص نیست که آیا لاورینوویچ این ماموریت را انجام داده است یا نه. اما ما دریافتیم که حساب فیس‌بوک بنیاد تکبیر عکسی از همین پوستر را - که ظاهرا روی یک دیوار آجری نصب شده بود - در یکی از گروه‌های آنلاین جامعه مسلمانان منتشر کرده و مدعی شده بود که این پوسترها در ساوتال پخش شده‌اند.

در این پست آمده بود: «اعلامیه‌های نفرت‌پراکن در نزدیکی مسجد مرکزی ساوتال پیدا شده‌اند.»

به این ترتیب ای‌ال در خیابان‌های بریتانیا بذر نفرت می‌پاشید و سپس بنیاد جعلی او اطمینان حاصل می‌کرد که این پیام در میان جامعه مسلمانان نیز در فضای آنلاین منتشر شود.

حمله به اموال مرتبط با نخست‌وزیر بریتانیا نیز به ابزاری برای تبلیغات آنلاین تبدیل شد.

یکی از دروغ‌هایی که حساب‌های کاربری مستقر در روسیه در شبکه‌های اجتماعی منتشر کردند، به طور خاص شهرت زیادی پیدا کرد. بر اساس این ادعا، سه متهم اوکراینی این پرونده کارگران جنسی بودند و آتش‌سوزی‌ها نتیجه یک رسوایی جنسی شخصی بوده است.

این ادعا کاملا نادرست بود. متهمان هیچ آشنایی شخصی با نخست‌وزیر بریتانیا نداشتند و کارگر جنسی نیز نبودند. اما این روایت را تامی رابینسون - همان فردی که گروه جعلی راست افراطی «اقدام مستقیم» و ای‌ال از او حمایت می‌کردند ــ بازنشر کرد.

تامی رابینسون که نام واقعی او استیون یاکسلی-لنون است، در شبکه اجتماعی ایکس مدعی شد که کی‌یر استارمر با مردان اوکراینی شاغل در صنعت خدمات جنسی رابطه داشته است. او همچنین تصویری جعلی از نخست‌وزیر در کنار متهمان پرونده منتشر کرد. کیریل دیمیتریف، نماینده ویژه ولادیمیر پوتین در امور ریاست‌جمهوری، نیز یکی از پیام‌های تامی رابینسون درباره این پرونده را بازنشر کرد.

«ترویج نفرت و خشونت»

این حملات با الگوی موجی از خرابکاری‌های تحت حمایت روسیه هم‌خوانی دارد که طی پنج سال گذشته اروپا را درنوردیده و اوکراین و متحدانش را هدف قرار داده است؛ از انفجار در خطوط راه‌آهن گرفته تا بمب‌های آتش‌زا در هواپیماهای عازم بریتانیا.

روسیه برای انجام این عملیات‌ها افرادی را به عنوان «عوامل نیابتی» جذب می‌کند و در ازای انجام اقدامات خشونت‌آمیز، خرابکارانه یا جاسوسی به آن‌ها پول می‌پردازد. این شبکه‌ها معمولا چندین لایه واسطه دارند که انکار دخالت مستقیم روسیه را آسان‌تر می‌کند. در خود روسیه نیز چندین سازمان چنین عملیات‌هایی را اداره می‌کنند که همه آن‌ها الزاما بخشی رسمی از ساختار دولت نیستند.

اوکراینی‌ها در سراسر اروپا به طور مکرر هدف تلاش‌های روسیه برای جذب نیرو جهت عملیات خرابکارانه قرار می‌گیرند. پلیس ملی اوکراین اعلام کرده است که در یکی از شبکه‌های روسی که برای انجام خرابکاری در ۱۱ کشور از جمله بریتانیا برنامه‌ریزی می‌کرد و اخیرا در یک عملیات مشترک با اتحادیه اروپا کشف شد، یک‌سوم اعضای آن را شهروندان اوکراینی تشکیل می‌دادند.

ویتالی سووا، بازپرس ارشد در اوکراین، می‌گوید: «برای روس‌ها این روش آسان‌تر است، زیرا اعتبار اوکراین را در نگاه شرکای ما و کشورهای اروپایی خدشه‌دار می‌کند.»

آقای سووا می‌گوید در بسیاری از موارد، عامل اصلی جذب افراد برای عملیات خرابکارانه نه ملیت، بلکه سن آن‌هاست. جوانان از طریق شبکه‌های اجتماعی هدف قرار می‌گیرند و در ازای ارتکاب جرایمی سطح پایین، که اغلب در قالب ماموریت‌های ظاهرا بی‌ضرر ارائه می‌شوند، وعده «پول آسان» دریافت می‌کنند. سپس اگر از ادامه همکاری خودداری کنند، تحت فشار و باج‌خواهی قرار می‌گیرند.

آمریکا نیز مدت‌هاست هدف جنگ ترکیبی روسیه بوده است. در یکی از نمونه‌ها، مقام‌های آمریکایی یک رسانه تحت کنترل دولت روسیه به نام «ریبار» را متهم کردند که در پی «ایجاد اختلاف، تشدید شکاف‌های اجتماعی، دامن زدن به تنش‌های حزبی و نژادی و ترویج نفرت و خشونت» بوده است.

دولت بریتانیا نیز «ریبار» را تحریم کرده و اعلام کرده است که این رسانه از «تاکتیک‌های کلاسیک کرملین برای دستکاری افکار عمومی» استفاده می‌کند.

ریبار یک کارزار آنلاین با نام «تگزاس علیه ایالات متحده» راه‌اندازی کرده بود که در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا در سال ۲۰۲۴ به گونه‌ای طراحی شده بود که شبیه یک جنبش واقعی مردمی به نظر برسد. این کارزار از موضوع مهاجران فاقد مدارک قانونی که از مرزهای آمریکا عبور می‌کردند بهره‌برداری می‌کرد.

سازمان «امید، نه نفرت» حساب تلگرامی‌ای را که این کانال را ایجاد کرده بود شناسایی کرد و دریافت که همین حساب پنج کانال دیگر نیز با محوریت بریتانیا راه‌اندازی کرده است؛ از جمله کانالی به نام «رادیو ساوت‌پورت» که پس از ناآرامی‌های تابستان ۲۰۲۴ ایجاد شد.

تمام این کانال‌ها تصویری به شدت تیره و منفی از بریتانیا ارائه می‌کردند و محتوای نژادپرستانه علیه مهاجران و مسلمانان منتشر می‌کردند؛ همان الگویی که در گروه «اقدام مستقیم» نیز مشاهده می‌شد.

یک روس بانفوذ در گروه تلگرامی

در گروه تلگرامی «اقدام مستقیم»، ما یکی از اعضای حلقه نخبگان روسیه را شناسایی کردیم که با وزارت امور خارجه این کشور ارتباط دارد: یوگنی لیوکشین؛ فردی که حروف اول نامش یعنی «ای‌ال» با نام اختصاری فردی که حمله به نخست‌وزیر بریتانیا را هدایت می‌کرد مطابقت دارد.

ما سپس لیوکشین را در یک گروه گفت‌وگوی خصوصی مرتبط با «رادیو ساوت‌پورت» - همان کانالی که ریبار ایجاد کرده بود - پیدا کردیم. او همچنین عضو گروه تلگرامی دیگری بود که از «گروه واگنر» تمجید می‌کرد؛ سازمان نظامی تحت کنترل روسیه که یوگنی پریگوژین، بنیان‌گذار آن، پیش‌تر تامین مالی ریبار را بر عهده داشت.

در عکسی که وزارت امور خارجه روسیه منتشر کرده، لیوکشین در مراسم «روز دیپلمات» در مسکو در ماه فوریه، پشت سر الکساندر گروشکو، معاون وزیر امور خارجه روسیه، دیده می‌شود؛ مراسمی که سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، در آن سخنرانی کرده بود.

تصویر دیگری که لیوکشین در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرده بود، او را در پارکینگ وزارت امور خارجه روسیه در مسکو نشان می‌داد. در تصویری دیگر نیز کارت شناسایی او برای ورود به یکی از سفارتخانه‌های روسیه دیده می‌شد. عکس دیگری هم او را با لباس نظامی و در حالی که چند گلوله در دست داشت نشان می‌داد.

لیوکشین ۲۳ ساله فرزند یک دیپلمات ارشد روس است که پیش‌تر به عنوان مشاور سفارت روسیه در دانمارک خدمت کرده بود.

این به معنای آن است که پدر لیوکشین در اروپا بوده و احتمالا به اسناد حساس دسترسی داشته یا از آن‌ها اطلاع داشته است. این موضوع با یکی از پیام‌های ای‌ال در تلگرام همخوانی دارد؛ جایی که گفته بود به اسناد ناتو و سازمان سیا دسترسی دارد، زیرا پدرش در اروپا بوده است.

لیوکشین در حال تحصیل در «موسسه دولتی روابط بین‌الملل مسکو» بوده است؛ آکادمی دیپلماتیکی که زیر نظر وزارت امور خارجه روسیه فعالیت می‌کند و «ریبار» نیز در آن یک «مدرسه رسانه‌ای» دارد.

بی‌بی‌سی در یک گروه تلگرامی متعلق به دانشجویان این موسسه که لیوکشین مدیر آن بود، گفت‌وگوهایی درباره انجام تبلیغات به نفع روسیه به عنوان بخشی از دوره تحصیلی یافته است.

در میان گروه‌های عمومی تلگرامی که دانشجویان با یکدیگر به اشتراک می‌گذاشتند، گروهی با نام «بریتانیای گمشده» نیز وجود داشت که متعلق به خود لیوکشین بود. او در آنجا به زبان انگلیسی مطالبی منتشر کرده و خواهان آن شده بود که پول مالیات‌دهندگان به جای «حمایت از اوکراین» صرف خدمات درمانی ملی بریتانیا شود.

ما تصویری پیدا کردیم که ریبار در تلگرام منتشر کرده بود و لیوکشین را در میان گروهی از «دیپلمات‌های آینده» نشان می‌داد که «با استفاده از جزوه‌های آموزشی ریبار آموزش دیده بودند». چهره او در تصویر محو شده بود، اما ما توانستیم از روی لباس متمایزش او را شناسایی کنیم؛ لباسی که در تصاویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی نیز بر تن داشت.

در عکسی که ریبار منتشر کرده، لیوکشین در کنار مدیر این سازمان، میخائیل زوینچوک، دیده می‌شود. این فرد از سوی بریتانیا تحریم شده و آمریکا نیز به دلیل نقش او در کارزار «تگزاس علیه ایالات متحده» در تعقیبش است. زوینچوک ارتباط نزدیکی با ولادیمیر پوتین دارد و عضو «کارگروه‌های ویژه» مربوط به جنگ اوکراین است که به دستور رئیس‌جمهور روسیه تشکیل شده‌اند.

دوره آموزشی ریبار که لیوکشین در آن شرکت کرده بود، بخشی از یک برنامه گسترده درباره «جنگ اطلاعاتی» بود که دو سال پیش به دستور کرملین راه‌اندازی شد.

این برنامه به طور مشترک از سوی دفتر ریاست‌جمهوری روسیه و آندری سوشنتسوف اداره می‌شود؛ فردی که به دلیل ارتباط نزدیک با ولادیمیر پوتین و مشارکت در سیاست‌هایی که به گفته اتحادیه اروپا دموکراسی و امنیت را تهدید می‌کند، تحت تحریم این اتحادیه قرار دارد.

تدریس این برنامه بر عهده جاسوسان و متحدان نزدیک رئیس‌جمهور روسیه است.

یکی از مدرسین آن آندری بزروکوف است که دهه‌ها در غرب با هویت یک شهروند درگذشته کانادایی به جاسوسی پرداخت و سرانجام در سال ۲۰۱۰ در عملیات اف‌بی‌آی بازداشت شد. زندگی بزروکوف و همسرش که او نیز از هویتی سرقت‌شده استفاده می‌کرد، تا حدی الهام‌بخش مجموعه تلویزیونی «آمریکایی‌ها» بوده است.

مدرس دیگر سرگئی نالوبین است که متهم به جاسوسی بوده و زمانی در سفارت روسیه در لندن فعالیت می‌کرد.

لیوکشین پیش از این در «سپاه اول آموزشی مسکو»، یکی از مراکز آموزشی معتبر نظامی روسیه، تحصیل کرده بود. اعضای خانواده‌اش نیز تصاویر متعددی از او با لباس نظامی در فضای آنلاین منتشر کرده‌اند؛ از جمله عکسی که ظاهرا در کرملین گرفته شده است.

ما با قطعیت نمی‌دانیم که یوگنی لیوکشین همان فردی است که با نام ای‌ال شناخته می‌شود. لیوکشین زمانی که ما برای ارائه شواهد موجود با او تماس گرفتیم، پاسخی نداد.

اما او عضو گروه جعلی راست افراطی بوده که عوامل روسیه برای ایجاد نفرت در بریتانیا راه‌اندازی کرده بودند، مشخصات او با ای‌ال مطابقت دارد، در زمینه جنگ اطلاعاتی آموزش دیده و در حلقه افرادی قرار دارد که با متحدان ولادیمیر پوتین در ارتباط هستند.

ما شواهد خود درباره حملات علیه اموال مرتبط با نخست‌وزیر را با بن والاس، وزیر دفاع و وزیر امنیت پیشین بریتانیا، در میان گذاشتیم. او در زمان حمله با گاز اعصاب در سالزبری و همچنین هنگام آغاز تهاجم روسیه به اوکراین در دولت حضور داشت.

بن والاس می‌گوید این شواهد نشان‌دهنده اقدام روسیه در جهت «یک تشدید تنش بسیار عمدی و آشکار علیه دولت بریتانیا» بوده است.

او افزود حمله به اموال مرتبط با نخست‌وزیر بریتانیا تغییری در سیاست روسیه محسوب می‌شود که «نمی‌تواند تصمیم یک فرد رده‌پایین باشد، بلکه در بالاترین سطوح قدرت گرفته شده است».

هلن فلنگن، فرمانده پلیس مبارزه با تروریسم لندن، گفت هدف این حملات به وضوح «ارعاب نخست‌وزیر، ایجاد ترس و حمله به بریتانیا» بوده است. با این حال او افزود پلیس نتوانسته هویت ای‌ال یا افرادی را که او برایشان کار می‌کرده اثبات کند و «هیچ مدرکی در اختیار نیست که نشان دهد این تهدید با حمایت یک دولت انجام شده است».

با این حال منابعی به ما گفته‌اند که مقام‌های بریتانیایی و اوکراینی در ارزیابی‌های محرمانه خود به این نتیجه رسیده‌اند که روسیه پشت حملات آتش‌سوزی قرار داشته است.

چند ساعت پس از آن‌که با لیوکشین تماس گرفتیم و به او گفتیم که از عضویتش در کانال تلگرامی «رادیو ساوت‌پورت» اطلاع داریم، آن کانال ناپدید شد.

چهار کانال دیگر که ریبار برای دامن زدن به نفرت در بریتانیا ایجاد کرده بود نیز همزمان حذف شد و یک وب‌سایت خبری روسی نیز عکس لیوکشین در کنار معاون وزیر امور خارجه روسیه را از دسترس خارج کرد.