شما در حال مشاهده نسخه متنی وبسایت بیبیسی هستید که از داده کمتری استفاده میکند. نسخه اصلی وبسایت را که شامل تمام تصاویر و ویدیوهاست، مشاهده کنید.
بازگشت به وبسایت یا نسخه اصلی
اطلاعات بیشتر درباره نسخه لایت که برای مصرف کمتر حجم دادههاست
درگذشت عبدالله موحد؛ «نمیخواستم کسی ایرانیها را زمین بزند»
از والیبال تا قهرمانی کشتی المپیک و جهان
«عبدلله موحد اردبیلی» ۲۹ اسفند ۱۳۱۸ در بابلسر مازندران متولد شد. پدرش مجتبی فضلیزاده معلمی متولد اردبیل بود که برای تدریس در مدارس بابلسر در سال ۱۲۹۹ به این شهر منتقل شد. سال ۱۳۰۰ با دختری از شهر انزلی در بابلسر ازدواج کرد.
عبدالله موحد پنجمین فرزند این خانواده بود. وبسایت کمیته ملی المپیک ایران به نقل از عبدالله موحد نوشته است که وقتی مقرر شد همه مردم ایران صاحب شناسنامه شوند، مجتبی فضلیزاده نام خانوادگی خود را به موحد اردبیلی تغییر داد.
عبدالله موحد ۴ ساله بود که پدرش را از دست داد. او همزمان درس خواند و از سنین کودکی، کار کرد. به گفته خودش، او بود که شرایط تحصیل بزرگترین برادر خانواده یعنی ابوالفضل و تنها خواهرش را فراهم کرد.
آقای موحد از کودکی شیفته ورزش بود. از ۹ سالگی ورزش را با شنا آغاز کرد و سپس سراغ والیبال رفت: «در دورانی که والیبال بازی میکردم، با محمد درانی آشنا شدم. او مرا تشویق کرد به عضویت باشگاه شاهین درآیم، ولی من تمرین درمدرسه و شرکت در مسابقههای آموزشگاهی را کافی میدانستم.»
محمد درانی، از مربیان والیبال در مازندران و از بانیان راهاندازی ورزش ناشنوایان در ایران بود. آقای موحد زمانی که اصرار آقای درانی را میبیند، در پاسخ میگوید: «من زیاد بلند قد نیستم و فکر نمیکنم به درد باشگاههایی که تیمهای حرفهای بسکتبال و والیبال دارند بخورم. به همین دلیل باید تصمیم دیگری بگیرم.»
رقیبانی که شکست خوردند یا تغییر وزن دادند
عبدالله موحد سال ۱۳۳۵ در ۱۷ سالگی برای ادامه تحصیل به تهران سفر کرد. او با اصرار محمد درانی که معتقد بود قامت ۱۷۳ سانتیمتری عبدالله موحد و فیزیک بدنیاش، برای رشته کشتی مناسب است، سراغ این رشته رفت. او ابتدا عضو باشگاه تهران جوان شد و یک سال بعد به باشگاه دارایی پیوست.
آقای موحد در ۲۲ سالگی با حضور در مسابقات جهانی ۱۹۶۳ صوفیه، اولین تجربه بینالمللیاش را کسب کرد. او با یک شکست و یک تساوی (آن موقع رقابتهای کشتی میتوانست با نتیجه تساوی هم تمام شود) به مقام ششم این رقابتها رسید.
موحد یک سال بعد در رقابتهای المپیک ۱۹۶۴ توکیو، با ۳ پیروزی و دو تساوی، به مقام پنجم رسید.
درخشش عبدلله موحد ولی از رقابتهای قهرمانی جهان ۱۹۶۵ منچستر آغاز شد. او در وزن ۷۰ کیلوگرم بالاتر از دو اسطوره وقت کشتی آزاد جهان یعنی محمود آتالای ترکیهای و زاربگ بریاشویلی از شوروی مدال طلا گرفت.
محمود آتلای از بیرقیبترین کشتیگیران آن دوره به حساب میآمد؛ دو قهرمانی و یک نایب قهرمانی جهان، چهار طلا و دو نقره رقابتهای اروپایی از او کشتیگیری درجه اول ساخته بود. محمود آتلای بار دیگر در المپیک ۱۹۶۴ مقابل عبدالله موحد شکست خورد و دستش از مدال کوتاه ماند. در همان المپیک، آقای موحد قهرمان شد.
محمود آتلای پس از این دو شکست مقابل عبدالله موحد، وزن خود را تغییر داد و در المپیک بعد یک وزن بالاتر رفت تا با کشتیگیر ایرانی روبرو نشود.
این آغاز حکومت موحد در کشتی آزاد جهان به مدت ۵ سال بود. او تا سال ۱۹۷۰ مدال طلای المپیک ۱۹۶۸ مکزیکوسیتی، مدال طلای بازیهای آسیایی ۱۹۶۶ و ۱۹۷۰ و در مجموع شش نشان طلای رقابتهای جهانی را بهدست آورد.
یکی دیگر از رقبای همیشگی آقای موحد در رقابتهای المپیک و جهانی، زاربگ بریاشویلی، کشتیگیر اهل گرجستان شوروی، بود: دارنده ۴ مدال طلای رقابتهای اروپایی و یک نشان طلا، دو نقره و یک برنز مسابقات جهانی. زاربگ بریاشویلی در رقابتهای جهانی فقط مقابل عبدالله موحد شکست خورد و از طلا دور ماند.
اوج کار عبدالله موحد در المپیک ۱۹۶۸ بود. او موفق شد چهار کشتی را با ضربه فنی و سه کشتی را با امتیاز بالا ببرد.
آقای موحد در سال ۱۹۷۱ در رقابتهای جهانی صوفیه اما به مقام چهارم رسید. برخی این مقام را آغاز سریع افول او میدانستند. در بازیهای المپیک ۱۹۷۲ مونیخ هم که آخرین حضور عبدالله موحد بود، به علت آسیبدیدگی رقابتها را ترک کرد و از مسابقات کنار رفت.
مصاحبههای عبدالله موحد با بیبیسی را ببینید و بشنوید:
ماجرای عجیب محرومیت و ممنوع الخروجی
یکی از مسائل عجیب زندگی عبدالله موحد ماجرای «ممنوعالخروج شدن» او بعد از المپیک ۱۹۷۲ مونیخ است.
عبدلله موحد مهر ۱۳۹۰ در برنامه «عبارت دیگر» بیبیسی فارسی گفت که ساواک با او «مشکل داشته» و به دلیل اتفاقاتی که در المپیک مونیخ افتاد «از همه ورزشها محروم و ممنوعالخروج» شده بود.
به گفته عبدالله موحد او به دلیل مصدومیت دست نتوانسته در المپیک کشتی بگیرد و به رغم این که «گواهی پزشک کاروان ایران و پزشک بینالمللی کمیته المپیک» هم آسیبدیدگی او را تایید میکردند، در بازگشت به ایران متهم شد که نمیخواسته برای ایران کشتی بگیرد.
او گفت: « من گواهی پزشک داشتم که دست من آسیب دیده است، به هر خبرنگاری مراجعه کردم متاسفانه آنها گفتند که از ساواک می ترسند این را در روزنامه بگذارند، این است که هیچ کس آن را نگذاشت. من هم که نمی توانم بروم در رادیو اعلام کنم که این حرف را دارم. خلاصه مسئله را لوث کردند. نگذاشتند که مردم بفهمند برای چه من را محروم می کنند، به چه دلیل. ممکن بود مردم اعتراض کنند اگر این مطالب را بدانند.»
آقای موحد گفت حتی برای حل شدن مشکلش به دیدر نصرتالله معینیان، رئیس دفتر مخصوص شاهنشاهی، هم رفت، اما از او شنیده است که «گزارشهای بدی» در موردش دادهاند.
آقای موحد میگوید هنگامی که از حل مشکلش ناامید شده است، هنگام خروج از دفتر آقای معینیان گفته است: «از در بیرون که رفتم ناگهان یادم افتاد، در را باز کردم و این را هیچوقت یادم نمی رود که گفتم آقای معینیان من اهل شمال هستم هوای ابری زیاد دیده ام اما آفتاب می آید و ابر همیشه نمی ماند، این حکومت دوام نمی آورد. در را بستم و آمدم. باور کنید، یعنی این را قشنگ یادم است.»
سالهای مهاجرت؛ تحصیل و دوری از مربیگری
عبدالله موحد از جمله ورزشکاران تحصیلکرده ایران بود که در دهه ۱۳۳۰ خورشیدی دیپلم گرفت و در سال ۱۳۵۶ دوره لیسانس خود را در مدرسه عالی شمیران به پایان رساند.
آقای موحد میگوید، سال ۱۳۵۷ همزمان با انقلاب اسلامی، ممنوع الخروجی او برداشته شد و به این ترتیب توانست برای ادامه تحصیل به آمریکا سفر کند. این در حالی است که طبق گزارشها عبدالله موحد مرداد ۱۳۵۷ (حدود شش ماه قبل از پیروزی انقلاب) پس از گرفتن بورسیه از دانشگاه جرج واشنگتن از ایران خارج شده بود.
عبدلله موحد در آمریکا فوق لیسانس تربیت بدنی گرفت و در همین کشور نیز سالها به تدریس مشغول بود. او همچنین در گفتوگو با برنامه به عبارت دیگر مدعی شد که از طرف سرمربیان تیم ملی آمریکا پیشنهاد همکاری دریافت کرده است اما چون
«دوست نداشتم چیزهایی را که بلدم به کسی یاد بدهم که برود و ایرانی ها را زمین بزند»، این پیشنهاد را رد کرده است. آقای موحد در ایران هم نتوانست آن طوری که میخواست تجربیاتش را در اختیار کشتیگیران جوان قرار دهد.
نام عبدالله موحد در «تالار مشاهیر اتحادیه جهانی کشتی» که برای قهرمانان کشتی آزاد جهان در سدهٔ بیستم تاسیس شده، پس از حمید سوریان در رده یازدهم جهان قرار گرفته است.
او روز چهارشنبه - ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ - درگذشت. خانه او سالها در ایالت ویرجینیا آمریکا و یک ساعتی جنوب واشنگتن دیسی بود و اتفاقا آلاچیق حیاطش را هم آقای موحد با دستان خود ساخته بود؛ بسیار شبیه به آلاچیقهای مازندران و سواحل خزر.
