آیا کره جنوبی به تنگه هرمز نیرو می‌فرستد؟

گمانه‌زنی‌ها درباره بررسی اعزام نیرو و تجهیزات نظامی به تنگه هرمز از سوی دولت کره جنوبی افزایش یافته است.

وزارت دفاع کره جنوبی اعلام کرد که این کشور در تعطیلات پایان هفته، هیئتی را برای ارزیابی وضعیت امنیتی و شرایط عملیاتی پیرامون تنگه هرمز به امارات متحده عربی فرستاده است.

یکی از مقام‌های این وزارتخانه گفت که هیئت در حال بررسی وضعیت امنیتی و شرایط میدانی است، اما تاکید کرد که این ماموریت به معنای قریب‌الوقوع بودن اعزام نیرو نیست.

او گفت: «این بررسی با فرض اعزام نیرو انجام نمی‌شود و هیچ تصمیمی درباره اعزام گرفته نشده است.»

تعداد اعضای هیئت و مکان‌هایی که از آن‌ها بازدید کرده‌اند اعلام نشده است. با این حال، گمان می‌رود هیئت کوچکی متشکل از مقام‌های وزارت دفاع، ستاد مشترک ارتش و نیروی دریایی باشد.

اما پیش از آنکه اعزام نیرو عملی شود، چه مراحلی باید طی شود؟

مراحل اعزام؛ از بررسی میدانی تا آموزش نیروها

بر اساس گزارش‌ها، این هیئت در حال ارزیابی پایگاه‌های نظامی، بندرهای مناسب برای پهلوگیری و امکانات پشتیبانی محلی، از جمله تعمیر و نگهداری و تدارکات، است که در صورت اعزام ارتش کره جنوبی می‌توان از آن‌ها استفاده کرد.

کره جنوبی در امارات متحده عربی یک واحد نظامی مستقر دارد. همچنین تاسیسات لازم برای عملیات هوایی، از جمله پایگاه هوایی الظفره که مورد استفاده نیروهای آمریکایی است، در این کشور قرار دارد.

هواپیماهای گشت دریایی پی-۸ای پوسایدون، کشتی‌های پشتیبانی تدارکاتی و نیروهای خنثی‌سازی مهمات منفجره از جمله گزینه‌های مطرح برای اعزام هستند. با این حال، هنوز ترکیب دقیق نیروها و تجهیزات، شمار آن‌ها و ماموریتشان مشخص نشده است.

انتظار می‌رود این هیئت در زودترین حالت همین هفته بازگردد و یافته‌های خود را گزارش کند. پس از بررسی وزارت دفاع، ممکن است موضوع در شورای امنیت ملی مطرح شود.

وزارت دفاع کره جنوبی اعلام کرده گزارش‌هایی که مدعی‌اند آمریکا خواستار اعزام نیرو تا نوامبر پیش رو شده است، «صحت ندارند».

فرستادن هیئت بررسی میدانی، گام نخست برای تصمیم‌گیری درباره اعزام نیرو است. حتی پس از ارائه نتایج بررسی به دولت نیز تصمیم اعزام بلافاصله گرفته نمی‌شود.

ابتدا ستاد مشترک ارتش، بر اساس یافته‌های هیئت، طرح اولیه اعزام را بررسی می‌کند. رئیس ستاد مشترک این طرح را به وزیر دفاع ارائه می‌دهد و وزیر نیز آن را به شورای امنیت ملی گزارش می‌کند.

پس از آنکه شورای امنیت ملی درباره سیاست اعزام تصمیم گرفت، وزارت دفاع پیش‌نویس مصوبه اعزام را تهیه می‌کند که منطقه استقرار، هدف، ماموریت، تعداد نیروها و مدت حضور آن‌ها را مشخص می‌کند.

لایحه کسب موافقت با اعزام نیرو، پس از بررسی در دولت، طرح در جلسه هیئت وزیران و تائید رئیس‌جمهور، به مجلس ملی ارائه می‌شود.

بند دوم اصل ۶۰ قانون اساسی جمهوری کره، حق موافقت با اعزام نیروهای مسلح به خارج از کشور را به مجلس ملی می‌دهد. بنابراین، حتی اگر دولت تصمیم به اعزام نیرو بگیرد، برای اجرای نهایی آن باید موافقت مجلس را به دست آورد.

پس از کسب موافقت مجلس، دستورالعمل آماده‌سازی برای اعزام به رئیس ستاد مشترک ارتش ابلاغ می‌شود. سپس مراحلی مانند تشکیل یگان اعزامی، انتخاب نیروها، آماده‌سازی تجهیزات و آموزش و تمرین اجرا می‌شود.

نیروهای اعزامی باید درباره شرایط محلی، فرهنگ، مقررات ایمنی و محیط عملیاتی آموزش ببینند. در صورت اعزام هواپیما یا شناور، لازم است سازوکار تعمیر و نگهداری و تامین تدارکات در محل و همچنین برنامه جابه‌جایی آن‌ها مشخص شود.

از این رو، حتی اگر دولت تصمیم به اعزام نیرو بگیرد، ممکن است رسیدن نیروها و تجهیزات به محل ماموریت زمان قابل‌ توجهی طول بکشد.

موافقت اکثریت مجلس؛ عاملی تعیین‌کننده

آخرین مانع پیش روی اعزام نیرو، کسب موافقت مجلس ملی است. طرح اعزام تنها در صورتی در جلسه عمومی تصویب می‌شود که اکثریت کل نمایندگان حاضر باشند و اکثریت حاضران به آن رای مثبت بدهند.

حزب حاکم دموکراتیک کره در حال حاضر اکثریت کرسی‌های مجلس ملی را در اختیار دارد. بنابراین، اگر حمایت از طرح را به موضع رسمی حزب تبدیل کند، امکان تصویب آن وجود دارد. با این حال، مخالفت‌هایی حتی در داخل حزب حاکم شنیده می‌شود و همین پیش‌بینی نتیجه را دشوار کرده است.

لی کی‌هون، نماینده حزب دموکراتیک، آشکارا با این اقدام مخالفت کرده و گفته است حتی اگر تجهیزات و نیروهای غیررزمی اعزام شوند، «ماهیت این اقدام به‌وضوح مشارکت در جنگ است».

احزاب ترقی‌خواه نزدیک به جریان حاکم، از جمله حزب نوآوری، حزب ترقی‌خواه و حزب عدالت نیز مخالفت خود را اعلام کرده‌اند. رهبران حزب دموکراتیک با اشاره به اینکه سیاست دولت هنوز نهایی نشده است، موضعی محتاطانه دارند. در درون اردوگاه حاکم نیز حرکت‌هایی در مخالفت با اعزام نیرو شکل گرفته است.

برنامه کاری مجلس ملی هم عامل دیگری است. با توجه به اینکه جلسات بررسی صلاحیت نامزدهای وزارت و نظارت و بازرسی پارلمانی برای ماه آینده برنامه‌ریزی شده‌اند، حتی اگر دولت لایحه کسب موافقت را ارائه کند، بررسی و رای‌گیری درباره آن در جلسه عمومی ممکن است زمان ببرد.

مخالفت جامعه مدنی و محافل مذهبی نیز ادامه دارد. آن‌ها روز نهم ماه در مرکز سئول نشست خبری برگزار کردند و در اعتراض به اعزام نیرو به سوی کاخ آبی راهپیمایی کردند.

دولت نیز همچنان می‌گوید افکار عمومی و واکنش جامعه بین‌المللی را به‌طور جامع در نظر خواهد گرفت. بنابراین، هرچند از نظر قانونی رای مثبت حزب حاکمِ دارای اکثریت برای تصویب لایحه کافی است، با توجه به اختلاف‌نظرهای داخلی و وضعیت افکار عمومی، در حال حاضر نمی‌توان با قطعیت گفت که اعزام نیرو عملی خواهد شد.

نمونه‌های پیشین اعزام نیرو چه بوده‌اند؟

این نخستین بار نیست که کره جنوبی اعزام نیرو به خاورمیانه را بررسی می‌کند.

یکی از نمونه‌های شاخص، اعزام یگان زیتون به عراق در سال ۲۰۰۴ است. کره جنوبی پیش‌تر، در سال ۲۰۰۳ و با موافقت مجلس ملی، یگان سوهی برای پشتیبانی عمرانی و یگان جما برای پشتیبانی پزشکی را به عراق فرستاده بود، اما آمریکا در سپتامبر همان سال خواستار اعزام نیروهای بیشتری شد.

در حالی که اختلاف‌نظرهای داخلی درباره این درخواست ادامه داشت، دولت کره جنوبی ماموریت اصلی یگان را به‌جای نبرد، بر کمک به برقراری صلح و بازسازی متمرکز کرد. این نوعی مصالحه بود که با تعدیل شمار نیروها و ماموریت آن‌ها شکل گرفت.

دولت کره جنوبی در ۲۴ سپتامبر همان سال هیئتی برای بررسی میدانی به عراق فرستاد و ماه بعد، در اکتبر، تصمیم گرفت نیروهای بیشتری اعزام کند.

مجلس ملی در فوریه ۲۰۰۴ با اعزام نیرو موافقت کرد و یگان زیتون روز ۲۳ همان ماه تشکیل شد.

پس از تکمیل سازمان‌دهی یگان و آموزش و تمرین نیروها، اعزام از اوت همان سال آغاز شد. بخش اصلی یگان، متشکل از حدود ۳۶۰۰ نفر، در سپتامبر به اربیل در شمال عراق رسید. از موافقت مجلس تا رسیدن بخش اصلی نیروها حدود هفت ماه و از اعزام نخستین هیئت بررسی میدانی تا استقرار نیروها حدود یک سال طول کشید.

یگان زیتون در اربیل ماموریت‌هایی از جمله بازسازی، کمک‌های پزشکی و بشردوستانه و تامین امنیت پادگان را انجام می‌داد. با این حال، چون این یگان در سطح لشکر و متشکل از هزاران نیرو بود، برخی می‌گویند نمی‌توان زمان آماده‌سازی آن را به‌سادگی با اعزام هواپیماهای گشت دریایی یا کشتی‌های پشتیبانی تدارکاتی که اکنون مطرح است، مقایسه کرد.

کره جنوبی همچنین در جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱، یک یگان پشتیبانی پزشکی و یک یگان ترابری نیروی هوایی اعزام کرد. در جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ نیز یگان سوهی را برای ماموریت‌های مهندسی و عمرانی و یگان جما را برای پشتیبانی پزشکی فرستاد.

در سال ۲۰۲۰، به‌جای اعزام یگانی تازه و مستقل، محدوده عملیاتی یگان چونگهه به‌طور موقت تا تنگه هرمز گسترش یافت.