ژوندۍ پاڼه, ټرمپ کانګرس ته: اوربند دا معنا نه چې چې زه به د ایران جګړې ته د کانګرس تصویب ته اړ یم

ژوندی پوښښ

1. ۱ دقیقه وړاندېوروستی, ټرمپ کانګرس ته: اوربند دا معنا نه چې چې زه به د ایران جګړې ته د کانګرس تصویب ته اړ یم

   

   د عکس سرچینه، Getty Images

   ولسمشر ډونلډ ټرمپ کانګرس ته ویلي چې له ایران سره د امریکا جګړه د روان اوربند له امله "پای ته رسېدلې" ده او هغه استدلال کړی چې د دې شخړې لپاره د قانون جوړوونکو رسمي اجازه ته اړتیا نه لري.

   هغه د کانګرس مشرانو ته په یوه لیک کې لیکلي: "له ۲۰۲۶ کال د اپرېل له ۷مې نېټې راهیسې د امریکا د ځواکونو او ایران ترمنځ هېڅ ډول د ډزو تبادله نه ده شوې. هغه جګړه چې د ۲۰۲۶ کال د فبرورۍ په ۲۸مه پیل شوې وه، پای ته رسېدلې ده."

   دا په داسې حال کې ده چې د هغه له خوا کانګرس ته د ایران پر ضد د بریدونو د رسمي خبر ورکولو ۶۰مه ورځ وه.

   د امریکا د قانون له مخې، ولسمشر مکلف دی چې له داسې خبر ورکولو وروسته د ۶۰ ورځو په ترڅ کې د پوځ کارول پای ته ورسوي، که کانګرس د دوام اجازه ورنه کړي.

   ټرمپ په خپلو جمعې ورځو لیکونو کې زیاته کړې:

   "زه د خپلې قانوني او اساسي دندې له مخې، د بهرني سیاست د مشري، د اعلی قوماندان په توګه او د اجرائیه رئیس په حیث، د امریکا د وسله والو ځواکونو د لارښوونې واک لرم او دې ته به دوام ورکړم."

2. ۴ ساعتونه وړاندېوروستی, ایران له امریکا سره د خبرو لپاره خپله نوې طرحه پاکستان ته سپارلې

   د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي وايي چې ایران له امریکا سره د جګړې د پای ته رسولو لپاره خپله تازه او وروستۍ شوې طرحه پاکستان ته سپارلې ده.

   د ایران د ایرنا خبري اژانس د خبر له مخې، ایران پرون پنجشنبه ماښام پاکستان ته د منځګړي په توګه دا طرحه تسلیم کړې ده.

   د دې طرحې په اړه نور جزیات نه دي ورکړل شوي خو ښاغلي بقايي تېره شپه په یوه تلویزوني خپرونه کې ټينګار کړی و چې د جګړې پای‌ ته رسول او د تل‌پاتې سولې رامنځ‌ته کول له امریکا سره د ایران د خبرو اترو په لومړیتوبونو کې دي.

   اسماعیل بقايي همداراز ویلي وو چې پاکستان د دواړو لورو ترمنځ منځګړی دی او ټینګار یې وکړ چې، "ګڼ هېوادونه په دې برخه کې مرستې ته لېواله دي خو رسمي منځګړی پاکستان دی".

3. ۸ ساعتونه وړاندېوروستی, عراقچي: امریکا د ایران د جګړې د لګښتونو په اړه دروغ وايي

   

   د عکس سرچینه، EPA/Shutterstock

   د ایران بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي وايي د امریکا دفاع وزارت له دوی سره د جګړې د لګښتونو په اړه "دروغ" وایي.

   د یادونې ده چې د امریکا دفاع وزیر پیت هېګېسټ ویلي وو چې د دوی لخوا له ایران سره پر جګړې شاوخوا ۲۵ میلیارد ډالره لګښت شوی.

   خو د ایران بهرنیو چارو وزیر دغو شمېرو ته په شارې پر خپله اېکس پاڼه لیکلي: "پنتاګون دروغ وایي. د نتنیاهو قمار تر اوسه امریکا لپاره په مستقیم ډول ۱۰۰ میلیارد ډالره لګښت لرلی دی؛ تر هغې څلور برابره لوړ چې ادعا یې شوې."

   ښاغلي عراقچي زیاته کړه: " امریکايي مالیه‌ورکوونکو لپاره غیرمستقیم لګښتونه تر دې هم لوړ دي. هرې امریکایۍ کورنۍ لپاره میاشتنی لګښت ۵۰۰ ډالرو ته رسېږي او په چټکۍ سره د ډېرېدو په حال کې دی."

   نوموړي وویل چې د "لومړی اسرائیل" تګلارې معنا "وروستی امریکا" ده.

   د یادونې ده چې امریکا دفاع وزیر پېت هېګېست د استازو جرګې د وسله‌والو خدمتونو کمېټې له مشاجرې ډکه غونډه کې د ایران پر ضد جګړه کې د خپلو کړنو دفاع کړې وه.

   هغهوویل چې تر اوسه د دې جګړې لګښت شاوخوا ۲۵ میلیارد ډالره اټکل شوی او دا چې دغه لګښت د نوموړ په وینا "د ایران له لوري د اټومي وسلو د ترلاسه کولو د مخنیوي ارزښت درلود."

4. ۸ ساعتونه وړاندېد ایران د مشرتابه دفتـر مرستیال: مجتبی خامنه‌يي بشپړ صحتمن او د چارو پر سمبالولو بوخت دی

   د ایران اسلامي جمهوریت د مشرتابه دفتر د نړیوالو چارو مرستیال محسن قمي وايي، مجتبی خامنه‌يي په بشپړه توګه صحتمن او د چارو پر سمبالولو بوخت دی.

   نوموړي ویلي: "دښمن هڅه کوي د هغه [مجتبی‌خامنه‌يي] د روغتیا په اړه د ګونګوسیو په خپرولو سره موږ غبرګون ته اړباسي، او بیا له دغو غبرګونونو د خپلو توطئو پرمخ وړلو لپاره ګټه واخلي."

   ښاغلي قمي دا څرګندونې داسې حال کې کړي چې صداوسيما د ایران د مخکیني روحاني مشر علي خامنه‌يي له وژل کېدو او واک ته یې د زوی، مجتبی خامنه‌ييتر رسېدو وروسته نوموړي ته "د رمضان جګړې دسرښېندونکي" خطاب کړې و، چې اشاره یې ظاهرآ دهغه ټپي کېدو ته وه.

   له کله چې مجتبی خامنه‌يي واک ته رسېدلی، هېڅ ویډیو یا غږیز پیغام یې نه دی خپور شوی او رسنیو یوازې هغه ته منسوب لیکلي پیغامونه خپاره کړي دي.

5. ۱۱ غویی ۱۴۰۵ - ۱ می ۲۰۲۶وروستی, بقايي: پاکستان د ایران او امریکا د خبرو اترو رسمي منځګړی دی

   د ایران بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي وايي پاکستان د دوی او امریکا ترمنځ د خبرو اترو رسمي منځګړی دی.

   نوموړي ویلي: "ډېر هېوادونه لېوالتیا لري چې په دې برخه کې مرسته وکړي، خو د خبرو اترو رسمي منځګړی پاکستان دی."

   هغه دا څرګندونې په یوه تلویزیوني مرکه کې کړي.‌

   ښاغلي بقايي وویل: "که د مذاکراتو د ترسره کېدو پرېکړه وشي، نو هر څه به په بشپړه روڼتیا سره اعلان شي."

   هغه روسیې ته د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي وروستي سفر ته په اشارې سره وویل ایران او روسیه د ستراتېژیک مشارکت د هوکړه‌لیک پر بنسټ په سیاسي، امنیتي او اقتصادي برخو کې پراخې همکارۍ لري، او دا چې ایران په اوسنیو شرایطو کې هڅه کوي چې له بېلابېلو هېوادونو سره خبرې وکړي او خپل دریځ روښانه کړي.

   عراقچي روسیې ته د سفر په لړ کې د دغه هېواد له ولسمشر ولادیمیر پوتین سره هم لیدلي وو.

   د ایران بهرنیو چارو وزارت ویاند همداراز زیاته کړه، چې د دوی هېواد له روسیې او چین سره د همدغو ډیپلوماتیکو همکاریو پایله کې پر دې توانېدلی پر هغه څه ته چې نوموړي د ملګرو ملتونو په امنیت شورا کې "د سیمې د ځینو هېوادونو مکارانه اقدام" وباله، غلبه ومومي.

6. ۱۱ غویی ۱۴۰۵ - ۱ می ۲۰۲۶وروستی, د لبنان د روغتیا وزارت: د اسرائیل بریدونو کې ۱۵ کسان وژل شوي

   د لبنان روغتیا وزارت ویلي د دغه هېواد په سوېل کې د اسرائیل د تېرې ورځې بریدونو کې لږ تر لږه ۱۵ کسان وژل شوي دي.‌

   دغه وزارت ویلي‌ په وژل شویو کې پېنځه ښځې او دوه ماشومان دي.

   همداراز د لبنان پوځ ویلي، په وسوېلي ښار نبطیه کې په یوه برید کې یو سرتېری د خپلېکورنۍ له څو غړو سره یو ځای وژل شوی دی.

   اسرائیل تر اوسه دغو رپوټونو ته غبرګون نه دی ښودلی،‌ د دغه هېواد پوځ د اوربند له هوکړې سره سرهپه لبنان کې خپلو هوايي بریدونو ته دوام ورکړی دی.

   اسرائیل وایي دا بریدونه د حزب‌الله د ګواښونو د له منځه وړلو په موخه ترسره کېږي.

7. ۱۱ غویی ۱۴۰۵ - ۱ می ۲۰۲۶وروستی, پېټ هېګسیټ: له ایران سره له جګړې وروسته د امریکا د وسلو د زېرمو بیارغول به میاشتې تر کلونو وخت واخلي

   

   د عکس سرچینه، epa

   د امریکا دفاع وزیر پېټ هېګسیټ د دغه هېواد د کانګرس له استازو سره په ناسته کې وویل چې د امریکا د وسلو د زېرمو بیا رغونه، چې د ایران سره د جګړې او د وروستیو کلونو د نورو پوځي نښتو له امله کمه شوې ده، د تجهیزاتو د ډول له مخې ممکن له "څو میاشتو تر څو کلونو" وخت ونیسي.

   د اریزونا ایالت سناتور مارک کیلي د سنا په غونډه کې له ښاغلي هېګسیټ وپوښتل چې د دغو زېرمو د بېرته ځای پر ځای کولو لپاره څومره وخت ته اړتیا ده.

   هغه وویل: "په ډېرو دغو بریدونو کې زموږ له تر ټولو غوره وسلو کار اخیستل شوی او موږ له دغو وسلو او همدارنګه د دفاعي توغندیو لوی شمېر کاروو. دا مهمات په یوه شپه کې نه شي تولیدېدای."

   سناتور کېلي زیاته کړه چې د بودجې وړاندې شوی غوښتنلیک هم ښيي چې د دفاع وزارت له همدې ستونزې سره مخ دی او د دغو سیسټمونو د ځای پر ځای کولو لپاره یې د روښانه مهال‌وېش غوښتنه وکړه.

   ښاغلي هېګسیټ په ځواب کې وویل: "دا هماغه پوښتنه ده چې باید وشي." هغه ټینګار وکړ چې د وسلو د زېرمو بیا رغونه د وسلو د سیستم د ډول له مخې ممکن له څو میاشتو تر څو کلونو پورې وخت ونیسي.

8. ۱۱ غویی ۱۴۰۵ - ۱ می ۲۰۲۶وروستی, واشنګټن به شرکتونو ته د ستراتیژیکو نفتو له زېرمو ۹۲.۵ میلیونه بېرله تېل په پور ورکړي

   

   د عکس سرچینه، Getty Images

   د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ ادارې د پنجشنبې په ورځ وویل غواړي د انرژۍ شرکتونو ته د ستراتیژیکو نفتو له زېرمو تر ۹۲ اعشاریه ۵ میلیون بېرله خام نفت پور ورکړي.

   دا اقدام د هغه نړیوال تړون برخه ده چې موخه یې د ایران د جګړې له امله د نفتو د لوړو شویو بیو او د بازارونو د بې‌ثباتۍ ارامول دي.

   ټاکل شوې دا اندازه د هغو ۱۷۲ میلیونه بېرلو برخه وي چې امریکا د مارچ په میاشت کې د ستراتیژیکو نفتو له زېرمو د ایستلو موافقه کړې وه.

   دا پرېکړه د انرژۍ د نړیوال اژانس له ۳۰ د زیاتو غړو هېوادونو سره د یوه پراخ تړون په چوکاټ کې شوې وه، چې له مخې یې نژدې ۴۰۰ میلیونه بېرله نفت بازار ته وړاندې کېږي.

9. ۱۱ غویی ۱۴۰۵ - ۱ می ۲۰۲۶وروستی, هغه شېبه چې اسرائیلو نړیوالو اوبو کې غزې ته روانه مرستندویه بېړۍ ودروله

   د فلسطین پلوه فعالان وایي، له ۵۰ ډېرو بېړیو یوه "فلوټیلا" چې غزې ته بشري مرستې لېږدولې، د یونان په نژدې نړیوالو اوبو کې د اسرائیلو د سمندري ګزمې له خوا درول شوې ده.

   تنظیموونکو دا اقدام ناقانونه بللی او وایي چې بېړۍ له غزې سلګونه کیلومتره لرې وې، په داسې حال کې چې غزه لا هم د اسرائیلو تر محاصرې لاندې ده.

   د اسرائیلو د بهرنیو چارو وزارت وایي، سمندري ځواکونو شاوخوا ۱۷۵ فعالان له تر ۲۰ زیاتو بېړیو نیولي دي.

   اسرائیل دا فلوټیلا "تبلیغاتي نمایش" بولي، تنظیموونکي له حماس سره په همکارۍ تورنوي او ټینګار کوي چې د دوی اقدامات له نړیوال قانون سره سم دي.

10. ۱۱ غویی ۱۴۰۵ - ۱ می ۲۰۲۶وروستی, د امریکا سنا د شپږم ځل لپاره د ایران پر ضد د جګړې د درولو قانوني مسوده رد کړه

    

    د عکس سرچینه، Reuters

    د امریکا سنا مجلس د پنجشنبې په ورځ د شپږم ځل لپاره هغه د جګړې صلاحیتونو قانون مسوده رد کړه چې موخه یې په ایران کې د امریکا د پوځي عملیاتو پای ته رسول وو.

    دغه مسوده، چې د ډیموکراټ ګوند مخکښ سناتور ادم شیف وړاندې کړې وه، د ۴۷ موافقو او ۵۰ مخالفو رایو په پایله کې ناکامه شوه.

    د پنسلوانیا ایالت جان فېټرمن یوازینی ډیموکراټ سناتور و چې د دې مسودې پر ضد یې رایه ورکړه، په داسې حال کې چې د مېن ایالت سوزان کولینز او د کینټکي ایالت رنډ پال، چې دواړه جمهوري غوښتونکي دي، د پرېکړې په ملاتړ رایه ورکړه.

    د سوزان کولینز رایه د پام وړ بلل شوې، ځکه دا لومړی ځل و چې هغې د دې قانوني مسودې ملاتړ وکړ. هغې پر اېکس (X) ولیکل: "لکه څنګه چې مې د ایران د شخړې له پیل راهیسې ویلي، د ولسمشر واک د وسله‌والو ځواکونو د اعلی قومندان په توګه مطلق نه دی."

    هغې زیاته کړه: "اساسي قانون کانګرس ته د جګړې او سولې اړوند پرېکړو کې اساسي رول ورکوي، او د جګړې صلاحیتونو قانون د ۶۰ ورځو یوه روښانه موده ټاکي څو په بهرنیو شخړو کې د امریکا د مداخلې تصویب یا پای ته رسېدل وټاکل شي. دا موده یوازې سپارښتنه نه ده، بلکې یو اساسي شرط دی."

    سوزان کولینز ټینګار وکړ چې "د ایران پر ضد هر ډول اضافي پوځي اقدام باید روښانه ماموریت، د لاسته راوړلو وړ هدفونه او د جګړې د پای ته رسولو څرګنده ستراتیژي ولري. ما تر هغې وخته د دغو پوځي عملیاتو د پای ته رسولو په ملاتړ رایه ورکړې، څو داسې وضاحت وړاندې شي."

11. ۱۱ غویی ۱۴۰۵ - ۱ می ۲۰۲۶وروستی, پر اوربند سربېره اسرائیلو د لبنان سوېل کې خونړي بریدونه کړي

    

    د عکس سرچینه، Reuters

    د لبنان د عامې روغتیا وزارت ویلي، د پنجشنبې په ورځ د اسرائیلو په هوايي بریدونو کې د لبنان په جنوب کې لږ تر لږه نهه کسان وژل شوي، چې دوه پکې ماشومان هم دي. په ورته وخت کې د اوربند له اعلان سره سره، چې اوس یې دویمه اونۍ روانه ده، لا هم د اسرائيلو بریدونه دوام لري.

    د وزارت په وینا، په دې بریدونو کې ۲۳ کسان ټپیان شوي، چې په هغوی کې اته ماشومان او اوه ښځې هم دي.

    له بلې خوا، حزب‌الله ویلي چې د اسرائیلي ځواکونو پر ضد یې په جنوب کې بریدونه کړي، چې پکې د بنت جبیل په ولسوالۍ کې پر عسکرو د ډرون برید هم شامل و.

    دا نښتې په داسې وخت کې روانې دي چې اسرائیل په لبنان کې خپل پوځي عملیات روان ساتلي، سره له دې چې د اپرېل په ۱۶مه اوربند اعلان شوی و، وروسته له هغه چې د لبنان او اسرائیلو سفیرانو په واشنګټن کې مستقیمې خبرې کړې وې.

    د لبنان ولسمشر جوزف عون د هغه څه په اړه نیوکه کړې چې هغه یې "د اوربند پرله‌پسې سرغړونې" بللې دي او ویلي یې دي چې بریدونه، د کورونو نړول او د عبادتځایونو ویجاړول لا هم دوام لري "سره له دې چې اوربند نافذ دی".

    هغه زیاته کړه: "پر اسرائیلو باید فشار راوړل شي چې نړیوال قوانین او کنوانسیونونه مراعات کړي او د ملکي وګړو، امبولانس کارکوونکو، مدني دفاع او بشري مرستو سازمانونو په نښه کول بند کړي."

    د پنجشنبې په ورځ اسرائیلي پوځ د لبنان په جنوب کې د ۱۵ کلیو د تخلیې خبرداری هم ورکړ. دا کلي تر ډېره د اسرائیلو له لوري د اعلان شوې "ژېړې کرښې" له سیمو بهر وو؛ هغه سیمې چې پر پوله شاوخوا ۱۰ کیلومتره غځېدلې ده او وایي هلته د ګواښونو پر ضد عملیات کوي.

    اسرائیل وایي دا اقدامات د هغه څه په غبرګون کې دي چې دوی یې د حزب‌الله له خوا د اوربند د تړون سرغړونې بولي. حزب‌الله په رسمي ډول د اوربند په تړون کې نه و شامل، خو ویلي یې وو که اسرائیل هم ورته درناوی وکړي، دوی به یې مراعات کړي.

12. ۱۱ غویی ۱۴۰۵ - ۱ می ۲۰۲۶وروستی, د "صمود کاروان" بېړیو درول؛ اسپانیا اسرائیل له "بیا له نړیوال قانون په سرغړونه" تورن کړ

    

    د عکس سرچینه، Reuters

    د اسپانیا لومړي وزیر پېډرو سانچیز د پنجشنبې په ورځ اسرائیل تورن کړ چې "بیا یې له نړیوال قانون سرغړونه کړې". دا وروسته له هغه دي چې د یونان ساحل ته نژدې یې د "نړیوال مقاومت بېړۍ کاروان" شاوخوا ۲۰ کښتۍ ونیولې او نژدې ۱۷۵ د فلسطین پلوي فعالان یې ونیول، چې په هغوی کې اسپانویان هم وو.

    سانچیز پر اېکس ولیکل: "اسرئیل بیاځلي نړیوال قانون تر پښو لاندې کوي، ځکه چې په هغه اوبو کې یې پر یوه ملکي بېړۍ برید کړی چې د هغوی پورې اړه نه لري." هغه له اروپايي ټولنې وغوښتل چې "سملاسي د همکارۍ تړون وځنډوي او د اسرائیلو له لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو وغواړي چې د سمندري قانون درناوی وکړي."

    تر دې مخکې د اسپانیا د بهرنیو چارو وزارت د اسرائیلي پوځ هغه اقدام په سختو ټکو غندلی و چې د یونان د کریټ ټاپو په څنډو کې ترسره شوی و او ویلي یې و چې په دې کاروان کې اسپانوي اتباع هم موجود وو.

    اسرائیلي چارواکو مخکې ویلي وو چې هغه ۱۷۵ فعالان چې دوی نیولي (د تنظیموونکو په وینا ۲۱۱ تنه)، د شاوخوا شلو کښتیو له منځه نیول شوي او وروسته به یونان ته ولېږدول شي. دا کاروان له ۵۰ زیاتو کښتیو جوړ و چې په وروستیو اونیو کې له مارسیل (فرانسه)، بارسلونا (اسپانیا) او سیراکوزا (ایټالیا) روان شوی و.

13. ۱۰ غویی ۱۴۰۵ - ۳۰ اپریل ۲۰۲۶وروستی, متحده عربي اماراتو پر خپلو وګړو ایران، لبنان او عراق ته د سفر بندیز ولګاوه

    

    د عکس سرچینه، Getty Images

    متحده عربي اماراتو "په سیمه کې د وروستیو پرمختګونو په رڼا کې" خپلو اتباعو ته د ایران، لبنان او عراق د سفر کولو بندیز لګولی دی.

    پر ایکس یوه بیان کې د متحده عربي اماراتو د بهرنیو چارو وزارت خپلو اتباعو ته لارښوونه کړې چې له دغو هېوادونو څخه ژر تر ژره بېرته ستانه شي.

    خبرتیا کې راغلي:

    د روانو پرمختګونو په نظر کې نیولو سره… د بهرنیو چارو وزارت ایران، لبنان او عراق ته سفر بند کړ او له هغو اماراتي وګړو یې وغوښتل چې په دغو هېوادونو کې دي، ژر تر ژره بېرته ستانه شي.

14. ۱۰ غویی ۱۴۰۵ - ۳۰ اپریل ۲۰۲۶وروستی, له ایران سره د امریکا او اسرائیل جګړه؛ د فیفا مشر نړیوال جام کې د ایران پر ګډون ټینګار وکړ

    

    د عکس سرچینه، FIFA/FIFA via Getty Images

    د فیفا مشر ټینګار کړی چې ایران به د ۲۰۲۶ نړیوال جام کې ګډون وکړي او سیالۍ به یې د پلان له مخې په امریکا کې ترسره شي.

    هغه دا څرګندونې په داسې حال کې کړې چې مهدي تاج او ورسره پلاوی یې، چې کاناډا ته روان وو، دې هېواد ته له ننوتو پرته بېرته له هوايي ډګره استانبول ته ستانه شول او د فیفا په کانګرس کې، چې د بېلابېلو هېوادونو استازي پکې ګډون لري، حاضر نه وو.

    له ایران او امریکا ترمنځ د جګړې او اوربند د وضعیت د دوامداره ناڅرګندتیا له امله، په نړیوالو بازارونو کې د نفتو بیې لا هم د لوړېدو په حال کې دي او اوس د شمالي برنټ نفتو د هر بېرل بیه د ۱۲۰ ډالرو پولې ته رسېدلې ده.

    د انرژۍ نړیوالې ادارې رئیس وایي، نړۍ په منځني ختیځ کې د جګړې له امله د نفتو د بیو د سخت لوړوالي په نتیجه کې له "سترې انرژۍ او اقتصادي ننګونې" سره مخ شوې او "د تاریخ له تر ټولو ستر انرژۍ کړکېچ" سره مخامخ ده.

15. ۱۰ غویی ۱۴۰۵ - ۳۰ اپریل ۲۰۲۶وروستی, ملګري ملتونه:‌ د ایران ‌پر جګړه د پنټاګون لګولې پیسې 'د ۲۰۲۶ کال د ټولو مرستندویه غوښتنو پوره کولو لپاره کافي وې'

    

    د عکس سرچینه، Getty Images

    د ملګرو ملتونو یوه لوړپوړي چارواکي د پنجشنبې په ورځ فرانس پرېس خبري اژانس ته ویلي، هغه لګښت چې د امریکا دفاع وزارت (پنټاګون) له ایران سره پر جګړه کړی، ددې لپاره کافي دي چې د ۲۰۲۶ کال لپاره د ملګرو ملتونو ټولې مرستندویه غوښتنې پوره شي او له ۸۷ میلیونو ډېرو کسانو ته د ژوند ژغورنې مرستې ورسول شي.

    د امریکا دفاع وزارت وایي، تر اوسه یې د منځني ختیځ پر شخړه ۲۵ میلیارده ډالر لګولي دي، په داسې حال کې چې د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر (اوچا) د روان کال د مرستندویه غوښتنو لپاره د ۲۳ میلیارده ډالرو د راټولولو هڅه کړې ده.

    د ملګرو ملتونو د بشري چارو مرستیال او د اوچا مشر ټام فلېچر فرانس پرېس ته ویلي:

    "زه پوهېږم چې موږ د ۲۵ میلیارده ډالرو په اندازه څه ترسره کولای شو. موږ ته په څرګنده معلومه ده چې په دې پیسو څه ډول مرستې کېدای شي."

    هغه زیاته کړه چې د اوچا د مرستندویه غوښتنو ټوله اندازه "له هغه څه څخه چې نړۍ به راتلونکی کال پر وسلو او دفاع ولګوي، له یوه سلنه هم کمه ده."

    فلېچر وویل، جګړې او د هرمز تنګي تړل کېدو د سون توکو بیې دوه برابره کړې او د خوراکي توکو بیې یې ۲۰ سلنه لوړې کړې دي.

    هغه وویل: "دا زموږ کار ډېر ستونزمن کوي، خو په عین وخت کې لا ډېر خلک د لوږې او قحطۍ کندې ته ټېل وهي."

    نوموړي په ځانګړي ډول سومالیا ته اشاره وکړه او ویې ویل چې له هماغه ځایه یې له فرانس پرېس سره خبرې کولې.

    هغه زیاته کړه: "موږ اټکل کوو چې د وږو خلکو شمېر اوس د شپږو میاشتو مخکې په پرتله دوه برابره شوی دی."

16. ۱۰ غویی ۱۴۰۵ - ۳۰ اپریل ۲۰۲۶ایران: پرامریکا په بشپړه توګه بې باوره یو

    د ایران ولسمشر مسعود پېزشکیان ویلي دي د خبرو پر مهال پرله پسې بریدونو ایران پر امریکا "په بشپړه توګه بې باوره شوی ".

    دبېلاروس ولسمشرالېکزانډر لوکاشنکو سره تیلیفوني خبرو کې دواړو مشرانو د منځني ختځ پر حالت او امریکا سره پر مذاکراتو خبرې کړې دي.

    د ایرنا خبري اژانس ترمخه ښاغلي پېزشکیان وویل د خبرو پرمهال بریدونه کول" جنګي جنایت کې شمېرل کېږي".

    ددې نه وړاندې دچهارشنبې په ورځ د بېلاروس د دفاع وزیر قرغېزستان کې د شانګهای سازمان غونډې په څنډو کې د ایران د دفاع وزیر مرستیال سره پرپوځي همکارۍ او د سېمې پر امنیت خبرې کړې وې.

17. ۱۰ غویی ۱۴۰۵ - ۳۰ اپریل ۲۰۲۶"د تېلو او غازو بیو لوړوالي نړۍ یوې لویې ننګونې سره مخامخ کړې"

    د انرژۍ د نړیوال اژانس مشر ویلي دي چې دتېلو اوغازو بیو کې ډېر زیاتوالي نړۍ یوی لویې ننګونې سره مخامخ کړې ده.

    ددې اژانس مشر فاتح بېرول وویل د منځني ختیځ‌ جګړې له امله نړۍ " د انرژۍ او اقتصاد" لویې ننګونې سره مخامخ ده.

    په پاریس کې د انرژۍ د لېږد په اړه یوې غونډې ته ده وویل " دا د انرژۍ په برخه کې په تاریخ کې تر ټولو لوی بحران دی".

    ده زیاته کړه چې د بیو دې لوړوالي " پرډېرو هېوادو فشار زیات کړی دی".

    پرایران د امریکا او اسرائیلو له بریدونو وروسته د هرمز تنګی تړل شوی چې له امله یې د غازو او تېلو بیو کې ډېر زیاتوالی راغلی دی.

18. ۱۰ غویی ۱۴۰۵ - ۳۰ اپریل ۲۰۲۶ایران کې یو بل احتجاج کوونکی اعدام شو

    د ایران قضائیه ځواک وايي په اصفهان کې یې یو ۲۱ کلن ځوان چې څو میاشتې وړاندې د اعتراضونو پرمهال نیول شوی و اعدام کړی دی.

    قضائیه ځواک ویلي ساسان ازادوار د مظاهرو پرمهال د "حکومت د نسکورولو" لپاره دحکومتي کارکوونکو پر بس موټر برید کړی و".

    لومړی د اصفهان انقلابي محکمې دهغه د اعدام حکم وکړ چې وروسته عالي محکمې تایید کړ. دا حکم نن پنجشنبه سهار پلې شو.

    ایران سره د امریکا او اسرائیلو د جنګ وروسته دې هېواد کې د اعدامونو لړۍ چټکه شوې ده.

    

    د عکس سرچینه، UGC

19. ۱۰ غویی ۱۴۰۵ - ۳۰ اپریل ۲۰۲۶وروستی, مجتبیٰ خامنه‌اي: امریکا په خپل پلان کې شرموونکې ماتې خوړلې

    

    د عکس سرچینه، AFP VIA GETTY IMAGES

    د ایران ستر مذهبي مشر مجتبیٰ خامنه‌اي ادعا کړې چې امریکا په خپل رنګ کې کوټ شوې او "شرموونکې ماته" یې خوړلې ده.

    ښاغلي خامنه‌اي د فارس خلیج د ورځې په مناسبت په یوه لیکلي پیغام کې دا خبره کړې چې د ایران په دولتي‌ تلویزون کې ولوستل شو.

    هغه که څه هم پر ایران د امریکا سمندري کلابندي نه ده یاده کړې خو ویلي یې دي چې،‌ "په سیمه کې د نړۍ د زورواکانو له لوري دوه میاشتې تر ټولو سترې لښکرایستنې، تېري او پخپل پلان کې شرموونکې ماتې خوړلو نه وروسته په فارس خلیج او هرمز تنګي کې یو نوی څپرکی د پرانیستل کېدو په حال کې دی".

    ښاغلي‌ خامنه‌اي همداراز ویلي، "د حقوقي قاعدو او د نوي مدیریت په پلي کېدو سره به هرمز تنګی د سیمې د ټولو هېوادونو په ګټه د هوساینې او پرمختګ لامل شي او ملتونو ته به یې اقتصادي ګټه ورسېږي."

    هغه د فارس خلیج د جنوبي ګاونډیانو په اړه په خپل پیغام کې لیکلي، "موږ د خلیج فارس او د عمان سمندر په اوږدو کې له خپلو ګاونډيو سره یو ډول برخلیک لرو" او په وینا یې، "د هرمز تنګي مدیریت کول به فارس خلیج خوندي‌ کړي".

    له تېرو دوو میاشتو راهیسې چې امریکا او اسرائيلو پر ایران بریدونه پیل کړل او مجتبیٰ خامنه‌اي د خپل پلار ځای ناستی شو، دی په عام محضر کې نه دی راڅرګند شوی او نه یې هم کومه نوې ویډيو یا عکس خپور شوی دی. خو په دې موده کې ایرانیو رسنیو ده ته منسوب څو لیکلي پیغامونه خپاره کړي دي.

    د خامنه‌اي دا پیغام په داسې حال کې خپرېږي چې ځينو امریکايي رسنیو خبر ورکړی چې ټاکل شوې ډونلډ ټرمپ نن پنجشنبه پر ایران د تازه برید لپاره نوي پوځي پلانونه یا جنګي نقشه ترلاسه کړي.

    ډونلډ ټرمپ له ایران سره اوربند غځولی خو پر ایرانیو بندرونو یې کلابندي پای ته نه ده رسولې.

    نن د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان هم ویلي چې د ایران پر بندرونو د امریکا سمندري کلابندي به په خلیج کې ناامني نوره هم ډېره کړي او ګواکې له دې سره امریکا خپلو موخو ته نه شي رسېدلی.

20. ۱۰ غویی ۱۴۰۵ - ۳۰ اپریل ۲۰۲۶شبانه محمود: لندن کې پر یهودانو د برید د انګېزې په اړه څېړنې روانې دي

    

    د عکس سرچینه، PA Media

    د برېتانیا د کورنیو چارو وزیره شبانه محمود نن د بي‌بي‌سي راډيو-۴ په خپرونه کې وپوښتل شوه چې د هغې ایران‌پلوه ډلې د ادعا په اړه څه وايي‌ چې د لندن په ګولډرز ګرین سیمه کې یې پر یهودانو د برید مسؤلیت منلی دی.

    اغلې محمود یې په ځواب کې وویل چې د داسې ډلو له لوري دا ډول ادعاوې کول "کومه نوې خبره نه ده" خو په وینا یې، لا هم د دغه برید ترشا د شته انګېزې په اړه څېړنې روانې دي.

    بي‌بي‌سي ته معلومه شوې چې د برېتانیا د ترهګرۍ ضد څانګې پر دې ادعا خبرې دي خو د بي‌بي‌سي د کورنیو او حقوقي چارو خبریال وايي چې اوسمهال باید په دې اړه په قضاوت کولو کې احتیاط وشي ځکه چې په وینا یې، ښايي د دې ډلې دا ادعا یوازې د ځان په ګټه د دې پېښې د تمامولو هڅه وي.

    د لندن په ګولډرز ګرین سیمه کې تېره ورځ یوه سړي چې ۴۵ کلن برېتانوی خو په خټه سومالیایی ښودل شوی، پر دوو یهودانو د چړې ګوزارونه وکړل او دواړه یې ژوبل کړل. دی وروسته ونیول شو او امنیتي‌ ادارو وویل چې دا پېښه د یوه "ترهګریز عمل" په توګه څېړي.

    بیا د (حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه)‌ په نوم له ایران سره تړلې یوې ډلې ادعا وکړه چې دغه برید د دوی کار دی خو د خپلې دعوې د ثابتولو لپاره یې تر اوسه هېڅ ډول شواهد نه دي‌ وړاندې کړي.