KAI TSAYE , Abubuwan da ke faruwa a Najeriya da sauran sassan duniya, Litinin 02/11/2026

Rahoto kai-tsaye

Abdullahi Bello Diginza

1. Sa'a 1 da ta wuceZa mu buɗe Hormuz cikin kwana biyu idan Amurka ya yarda da sharaɗinmu

   Iran ta ce ba za a cimma wata yarjejeniya ba, kuma ba za a sake buɗe mashigar Hormuz ko tabbatar da tsaronta ba, har sai Amurka ta kawo ƙarshen killacewar ruwa da jiragen yaƙinta suka yi, sannan kuma aka aiwatar da halastattun buƙatun Iran."

   Kakakin ma’aikatar harkokin wajen ƙasar Esmail Baghaei ya ce tubalin tattaunawa da Amurka shi ne shirin kare muradun Iran wanda yanzu aka takaita shi kuma "a shirye yake a fara aiwatar da shi cikin kwanaki biyu."

   Da yake magana kan wasiƙar da Mataimakin Shugaban Amurka, JD Vance, ya aika, Mista Baghaei ya faɗa sakataren tsaron Iran Mohsen Rezaei cewa wannan wasiƙa "ba ta ƙunshi wata sabuwar manufa ba, kuma tushen duk wata mu’amala ta kai-tsaye ba tare da ganawa ba ta hanyar masu shiga tsakani shi ne wannan shiri mai maki bakwai na Iran.

   Mista Baghaei ya ci gaba da cewa sakataren majalisar tsaron Iran ne kawai zai mayar da martanin wasiƙar.

2. Sa'o'i 2 da suka wuceIsra'ila ta janye sojojinta daga Hebron

   Sojojin Isra’ila sun ce sun janye dakarunsu daga birnin Hebron bayan kammala wani samamen tsaro na kwanaki goma a Gabar Yamma da Kogin Jordan da aka mamaye.

   An ruwaito cewa fiye da Falasɗinawa dubu uku ne suka rasa matsugunansu sakamakon wannan samame, wanda ya faru sakamakon kashe wasu sojojin Isra’ila biyu a wani hari da ‘yan bindigar Falasɗinu suka kai makonni biyu da suka gabata.

   Sojojin Isra’ila sun kuma kakaba ƙawanya a birnin da yankunan da ke kewaye da shi.

   Rundunar sojin ta ce tana ƙoƙarin gano da kuma cafke mayaƙan da take zargin suna da hannu a harin da aka kai kan sojojinta.

3. Sa'o'i 4 da suka wuceTrump ya sake barazanar kai wa Iran mummunan hari

   Shugaban Amurka, Donald Trump, ya sake yin barazanar far wa Iran da yaƙi.

   Da yake jawabi a wani taron yaƙin neman zaɓen tsakiyar wa'adinsa, shugaban na Amurka ya ce dalilin kawai da ya sa har yanzu ba a kawo ƙarshen yaƙin da Iran ba shi ne saboda yana son kauce wa ƙarin asarar rayuka.

   ''Dalilin kawai da ya sa har yanzu ba mu gama da Iran ba shi ne saboda ina son yin sassauci da su. Idan zai yiwu, ina son ceton mutane daga mutuwa. Amma daga ƙarshe akwai lokacin da ya zama dole mu kai mummunan hari," in ji shi.

   Kalaman na Trump na zuwa ne a daidai lokacin da ake ƙoƙarin sake farfaɗo da tattaunawa tsakanin Tehran da Washington, wadda Qatar ke shiga tsakani a cikinta.

   Wannan na zuwa ne bayan bayan wata wasiƙa da Mataimakin Shugaban Amurka JD Vance ya aika wa Mohsen Rezaei.

   Yakin da Amurka da Isra'ila suka yi da Iran na daga cikin manyan batutuwan da suka shafi zaɓukan tsakiyar wa'adin mulki na Amurka, waɗanda za su fara cikin ƙasa da sa'o'i 48.

   Sakamakon waɗannan zaɓuka na iya yin tasiri kai tsaye kan manufofi da matakan da gwamnatin Shugaba Trump za ta ɗauka.

4. Sa'o'i 4 da suka wuceNa gode wa hukumomin Saudiyya da suka ba ni damar shiga Ka'aba - Tinubu

   Shugaban Najeriya, Bola Ahmed Tinubu ya gode wa hukumomin Saudiyya saboda ba shi damar shiga ɗakin Ka'aba da ya ce sun yi a lokacin ziyarar Ibadar Umara da yake yi a ƙasar.

   Yayin da yake jawabi jim kaɗan bayan kammala ibadar, Shugaba Tinubu ya ce karramawa ce da bai zai taɓa mantawa da ita ba.

   ''Na goda wa Sarki Saudiyya da Yarima mai jiran gado bida karramar da suka nuna min, wanda har aka ba ni damar shiga cikin ɗakin Ka'aba'', in ji Shugaban na Najeriya.

   Shugaban na Najeriya ya ce gina makomar ƴan Najeriya masu tasowa na daga cikin manyan ƙudurorinsa.

   ''Idan ma bu gina wa yaranmu makomai mai kyau ba, wanda za su amfana nan da shekara 50 , ta yaya za a riƙa tunawa da mu'', in ji shi.

5. Sa'o'i 5 da suka wuceIran ta yi wa Amurka sabon barazanar yaƙi

   Kakakin rundunar sojin Iran, Mohammad Akraminia, ya ce idan wani sabon yaƙi ya ɓarke, "yankin da za a yi faɗan ba zai takaita ga Yammacin Asiya kaɗai ba."

   Ya ƙara da cewa, "Kayan aiki da cibiyoyi da sojoji da muradun Amurka, a duk inda suke na iya zama wuraren da za a kai wa hari."

   Da yake magana kan ƙarfafa ayyukan soji da sabunta jerin wuraren da ake niyyar kai wa hari, Akraminia ya ce wani sabon yaƙi na iya zama "mai tsawon lokaci fiye da na baya."

   Kakakin sojin ya kuma ce: "An fara tsarin sauya manufofin kare kai na Iran zuwa manufofin kai hari tun da daɗewa, kuma an nuna hakan a fili a lokacin yaƙin da ya gabata."

   Shafin intanet na hukuma na Mojtaba Khamenei ya ruwaito cewa an umarci kwamandojin Iran su da su mayar da martani "nan take kuma ba tare da la’akari da iyakokin ƙasa ba" ga duk wata barazana da abokan gaba za su iya yi.

   An kuma rawaito jagoran Jamhuriyar Musuluncin yana cewa idan aka sake kai wa Iran hari ta fuskar soji ko kuma "ta'addanci", ita ce za ta ƙayyade lokaci da sharuɗan kawo ƙarshen rikicin.

6. Sa'o'i 6 da suka wuceHatsarin jirgin sama ya kashe mutum tara a Amurka

   Wani ƙaramin jirgin sama ya yi hatsari a wata unguwa da ke jihar Florida ta Amurka, lamarin da ya yi sanadin mutuwar mutum tara da ke cikinsa.

   Jirgin samfurin Learjet 60 na kan hanyarsa ta zuwa tsibirin Bahamas ne bayan ya tashi daga jihar Texas, a lokacin da ya faɗo a yankin Palm Beach County, kafin ya kama da wuta.

   Sakataren kula da harkokin sufuri na Amurka, ya bayyana lamarin a matsayin wata mummunar masifa, yana mai cewa jami'ai na ci gaba da sanya ido sosai kan abubuwan da suka faru.

   Har yanzu dai ba a tabbatar da musabbabin hatsarin jirgin ba, kuma ana ci gaba da bincike kan abin da ya haddasa shi.

7. Sa'o'i 6 da suka wuceAssalamu alaikum

   Masu bin shafin BBC Hausa kai-tsaye barkanmu da safiyar wannan rana ta Litinin, mande tushen aiki ko da nasara na tsoronki.

   Abdullahi Bello Diginza ke fatan kasancewa da ku a daidai wannan lokaci domin kawo muku irin wainar da ake toyawa a faɗin duniya.

   Ku kasance da mu a shafukanmu na sada zumunta domin tafka muhawara kan labaran da muke wallafawa.