Reba: Igihe umugabo uregwa gutera icyuma Abayahudi i London yatabwaga muri yombi
Uwo mugabo w’imyaka 45 wavukiye muri Somalia kuwa gatatu ari mu muhanda yasohoye icyuma mu byo afite maze asatira abagabo babiri b’Abayahudi atangira kubajombagura.
Muri iri tangazo, akomoza ku muhora wa Hormuz, Khamenei yavuze ngo “Twe n’abaturanyi bacu bo mu kigobe cya Perse n’icya Oman dusangiye igeno”.
Chançard Abimana, Didier Bikorimana, Gisèle Berwa na Samba Cyuzuzo & Dinah Gahamanyi
Uwo mugabo w’imyaka 45 wavukiye muri Somalia kuwa gatatu ari mu muhanda yasohoye icyuma mu byo afite maze asatira abagabo babiri b’Abayahudi atangira kubajombagura.

Ahavuye isanamu, Getty Images
Urukiko rukuru muri Uganda rwakatiye Christopher Okello Onyum urwo gupfa amanitswe nyuma yo kumuhamya ibyaha bine birimo kwica abana b’incuke akoresheje icyuma abasanze ku ishuri ryabo mu murwa mukuru i Kampala.
Mu iburanisha yiregura, Okello yavuze ko yari afite uburwayi bukomeye bwo mu mutwe bityo atigeze acura umugambi wo kwica. Ubu afite iminsi 14 yo kujuririra iki cyemezo cy’urukiko.
Umucamanza Alice Komuhangi Khauka yavuze ko nta bimenyetso bifatika Okello n’abamwunganira bagaragaje bihamya ko afite uburwayi bwo mu mutwe.
Komuhangi yagize ati: “Uregwa yari muzima cyane muri Mata(4) [tariki 2] ubwo yakoraga ibi byaha. Bityo, kwiregura ko yari afite uburwayi bukabije bwo mu mutwe ntibimufasha”.
Okello yahamijwe kwica abana bane bari mu kigero cy’imyaka hagati y’umwe n’igice n’ibiri n’igice.
Umucamanza yavuze ko amukatiye igihano kiruta ibindi, ati: “Bityo mukatiye nawe gupfa” ibyahise bituma abantu bari mu rukiko batera hejuru mu byishimo.
Gusa igihano cy’urupfu muri Uganda iyo kimaze gutangwa ntabwo gishyirwa mu bikorwa nk’itegeko.
Uganda iheruka gushyira mu bikorwa igihano cy’urupfu mu 1999 ubwo abantu 28 bishwe bamanitswe muri gereza ya Luzira.
Izindi nkuru wasoma:

Ahavuye isanamu, MNA
Umwe mu ba komanda bakuru b’ishami rirwanira mu kirere ry’umutwe w’ingabo wa IRGC wa Iran yavuze ko igitero cyose gishya cya Amerika kizasubizwa “n’ibitero birebire kandi bibabaje” ku birindiro by’ingabo za Amerika mu karere.
Majid Mousavi yasubiwemo n’ikinyamakuru Students' News Network muri Iran avuga ko igitero cyose cya Amerika “yewe n’igito cyane” kizatuma Iran yihimura muri ubwo buryo.
Brigadier General Majid Mousavi yongeyeho ngo “Twabonye ibyabaye ku birindiro byanyu mu karere, muzabona nk’ibyo biba no ku mato yanyu”.
Ibi bitangajwe nyuma y’uko bivuzwe ko Perezida Donald Trump wa Amerika uyu munsi yakira imigambi ibiri mishya yo gutera Iran ashyikirizwa n’igisirikare.
Izindi nkuri wasoma:

Ahavuye isanamu, Supplied
Uwo mugabo ukekwa mbere yari yarohererejwe gahunda ya leta y’Ubwongereza yitwa 'Prevent' yo kurwanya iterabwoba, nk’uko BBC yabyumvise.
Uwo mugabo w’imyaka 45 wavukiye muri Somalia kuwa gatatu ari mu muhanda yasohoye icyuma mu byo afite maze asatira abagabo babiri b’Abayahudi atangira kubajombagura.
Abo bayahudi babiri bahise batabarwa batangira kuvurirwa aho mu muhanda mbere yo kujyanwa kwa muganga.
Uwo mugabo ukekwa yageze mu Bwongereza mu buryo bwemewe n’amategeko ari umwana mu ntangiriro z’imyaka ya 1990, ubu ni Umwongereza.
Mark Rowley ukuriye igipolisi cya London yavuze ko uwo mugabo afite “amateka akomeye y’urugomo n’ibibazo byo mu mutwe”.
Mu 2020 nibwo yoherejwe muri iriya porogaramu ya ‘Prevent’.
Ubwo yatabwaga muri yombi yagerageje gutera icyuma abapolisi, nk’uko igipolisi kibivuga.

Ahavuye isanamu, AFP
Umutegetsi w’Ikirenga wa Iran yatangaje ko Iran izakomeza kurengera “misile n’ubushobozi bwayo bw’ingufu za nikleyeri” nk’umutungo w’igihugu.
Mu itangazo ryanditse ryasomwe kuri televiziyo y’igihugu Mojtaba Khamenei yavuze ko “Miliyoni 90 z’abanya-Iran imbere mu gihugu no hanze zitewe ishema” n’icyo yise indangagaciro za Iran mu kurengera izo ngufu za Iran.
Yongeraho ko bazarengera ibyo nk’uko “barengera amazi y’igihugu, ubutaka n’ikirere”.
Khamenei ntabwo araboneka mu ruhame cyangwa mu mafoto kuva mu kwezi gushize yajya ku butegetsi nyuma y’igitero cya Amerika cyishe umugore we ndetse na se Ayatollah Ali Khamenei.
Muri iri tangazo rya none ku wa kane, akomoza ku muhora wa Hormuz, Khamenei yavuze ngo “Twe n’abaturanyi bacu bo mu kigobe cya Perse n’icya Oman dusangiye igeno[Destiny/destin].
"Abanyamahanga baza bava mu birometero ibihumbi n’imigirire y’ubusambo n’ubuhemu nta mwanya bahafite – uretse mu ndiba y’amazi yawo”.
Yavuze ko uburyo bushya bwo gutegeka Umuhora wa Hormuz “buzazana ituze n’iterambere” ku bihugu byo mu kigobe.
Yizeje ko Tehran izaha umutekano akarere k’ikigobe kandi ko bazakura “umwanzi mu nzira y’amazi”.

Ahavuye isanamu, Getty Images
Igitangazamakuru Axios cyo muri Amerika kivuga ko amakuru gikesha amasoko abiri yizewe ari uko Perezida Donald Trump wa Amerika aza guhabwa no kwiga imigambi ibiri mishya yo gutera Iran.
Iki kinyamakuru kivuga ko Trump yakira iyo migambi uyu munsi ku wa kane.
Iyo migambi Trump araza kuyisobanurirwa na General Brad Cooper komanda mukuru wa CENTCOM rimwe mu mashami (departments) y’igisirikare cya Amerika rishinzwe imirwano, nk’uko Axios ibivuga.
Ni nyuma y’uko Iran na Amerika kugeza ubu bisa n’ibyananiwe kugera ku kumvikana guhagarika burundu iyi ntambara yashojwe na Amerika na Israel kuri Iran igatera ingaruka zikomeye ku masoko y’isi muri iki gihe.
Nubwo mu minsi ishize Trump yatangaje agahenge, impande zombi ntizirumvikana ku bijyanye no gufungura umuhora wa Hormuz n’ibindi buri ruhande rusaba ngo intambara iharare burundu.
Axios ivuga ko iyo migambi Trump ari bwakire ari ikimenyetso ko yaba atekereza gusubira mu ntambara ngo ahagarike uko kunanirana kw’ibiganiro cyangwa gukora igitero cya nyuma gikomeye mbere yo kurangiza intambara.
Gusa ku wa gatatu Trump yabwiye Axios ko abona gufunga amayira y’inyanja ya Iran “bitanga umusaruro kurusha guterayo ibisasu”.

Ahavuye isanamu, Reuters
Iragi rya Kenya ryo kwiruka ahantu harehare ryarashitse kuyindi ntambwe nshasha muri ino ndwi, aho umunonotsi wa marathon Sabastian Sawe yashimiwe na Prezida William Ruto inyuma yo kwandika amateka yo kwiruka marathon y'amasaha ari munsi y'abiri.
Sawe yakoresheje isaha 1h59 30' muri London Marathon ku musi w’Imana, aba umuntu wa mbere ashoboye kurenga urwo rubibe mu isiganwa ryemewe n’amategeko.
Umwanya wiwe wagabanutse umunota urenga umuhigo w'isi w’isaha 2, iminota 00 n’amasegonda 35, wari washizweho na Kelvin Kiptum mu 2023.
Uwo munonotsi w’imyaka 31 yakiriwe nk’intwari agarutse i Nairobi, harimwo n’umugirwa wo kuramutsa indege arimwo bayitera amazi ku kibuga c’indege.
Ku musi wa kane, ku Ngoro y’Umukuru w’igihugu, Perezida Ruto yamuhaye imiriyoni 8 z’amashilingi ya Kenya (hafi amadorari ya Amerika ibihumbi 62), ashima ico gikorwa nk’intambwe ikomeye ku bantu bose.
Ruto yavuze ati: “Waguye imbibe z’ivyo umuntu ashobora gushikako,” yibutsa akamaro k’ico gikorwa ku rwego rw’isi.
Naho Eliud Kipchoge yigeze kwiruka marathon munsi y’amasaha, vyabaye mu isiganwa ritemewe kandi ntivyemewe n'inzego z'amasiganwa kw'isi.
Sawe, yatanguye neza mu gutsinda i Valencia mu 2024, ntaratsindwa mu masiganwa yose ya marathon amaze kwitaba.

Ahavuye isanamu, Reuters

Ahavuye isanamu, Reuters

Ahavuye isanamu, Reuters

Ahavuye isanamu, State House Kenya

Ahavuye isanamu, Costfoto/Nurphoto via Getty images
Ibiciro by’ibiva kuri peteroli byazamutse cyane ku wa kane nyuma y'amakuru avuga ko igisirikare cya Leta Zunze Ubumwe z'Amerika kigiye kumenyesha Perezida Donald Trump gahunda nshya z'igishobora gukorwa mu ntambara na Iran.
Rumwe mu nzego z'igisirikare cy'Amerika rushinzwe kuyobora ibikorwa by'imirwano (US Central Command) rwateguye gahunda y'ibitero “bigufi ariko bikomeye” kuri Iran, bigamije gutuma hari intambwe iterwa mu biganiro na Tehran, nkuko urubuga rw’amakuru Axios rwabitangaje.
BBC yasabye US Central Command n’ibiro bya perezida w'Amerika (White House) kugira icyo babivugaho.
Igiciro cy'ibitoro bitunganyije cyazamutse hafi 7% kirenga amadolari 126 ku kagunguru. Ni rwo rwego rwo hejuru cyane kigezeho kuva Uburusiya butangiye intambara isesuye kuri Ukraine mu 2022.
Ibiciro by’ingufu byazamutse muri iki cyumweru, mu gihe ibiganiro by’amahoro bisa nk'ibyahagaze, kandi inzira y’ingenzi y’ubwikorezi bwo mu mazi bunyura mu muhora wa Hormuz urebye ikaba igikomeje gufungwa.
Inkuru ya Axios, ishingiye ku bantu batifuje ko amazina yabo atangazwa, ivuga ko ibi bitero biteganywa bishobora kwibasira n'ibikorwa-remezo.
Indi gahunda igamije gufata igice cy’uwo muhora wa Hormuz kugira ngo wongere gufungurwa ku bwikorezi bw’ubucuruzi, nkuko Axios yabitangaje, yongeraho ko kubigeraho bishobora gusaba kohereza ingabo ku butaka.
Izindi nkuru wasoma:

Ahavuye isanamu, Getty Images
Umushikiranganji ajejwe kwivuna abansi wa Amerika, Pete Hegseth, yashwanye n'abashingamateka b'Abademokrate mu nama yamaze hafi amasaha atandatu, bukaba ari ubwa mbere abajijwe yabanje kurahirira kutabesha kuva intambara na Iran itanguye.
Hegseth yarengutse imbere y'umugwi w'inama nshingamateka ujejwe ibikorwa vya gisirikare ku musi wa gatatu ari kumwe n'umukuru w'ibiro bikuru vya gisirikare Jenerali Dan Caine hamwe n'umukuru ajejwe ivy’amafaranga mu bushikiranganji bwo kwivuna abansi, Jules Hurst.
Mu majambo yiwe yo gutangura, Hegseth yavuze ko “umwansi mukuru duhangana na we” ari “amajambo atesha icizere” ava ku ba Demokarate hamwe n’abandi bamwe bamwe bo mu mugambwe w’aba 'Républicains'.
Abashingamateka b'Abademokrate bari muri uwo murwi baneguye ingene amahera ya leta akoreshwa muri iyo ntambara. Hurst yahishuye ko iyo ntambara yatwaye imiriyaridi 25 z'amadolari ya Amerika gushika ubu.
Hurst yavuze ko igice kinini c'amahera yari ayo kugura ibigwanisho hamwe no gusubiririza ibikoresho vyononekaye.
Hurst yabwiye abo bashingamateka ko isuzumwa rikwiye ry’ingene ayo mahera yakoreshejwe rizotangwa mu nyuma. Amerika na Iran bumvikanye ku masezerano yo guhagarika ingwano kugira ngo habeho ibiganiro vy'amahoro, ariko iyo ntambara ntirarangira burundu.
Amafaranga yabaye ikibazo gikomeye cavugwako cane muri iyo nama.
Ibiro vy’Umukuru w’igihugu (White House) vyasavye Inama Nkenguzamateka kwongereza amahera Amerika ikoresha mu kwivuna abansi gushika kuri triliyoni 1.5 z'amadolari ya Amerika, ivyo bikaba vyoba ari ukwiyongera gukomeye mu gukoresha amahera mu gisirikare kuva Intambara ya Kabiri y’Isi Yose.
Izindi nkuru wosoma:

Ahavuye isanamu, EPA
Umunya-Kenya Sabastian Sawe yagarutse mu gihugu yakirwa n’ibyishimo byinshi nyuma yo kuba umugabo wa mbere wasoje isiganwa ry'intera ndende ya 'marathon' (km 42) mu gihe kiri munsi y’amasaha abiri mu marushanwa yemewe.
Igikorwa cye kidasanzwe yakigezeho ku cyumweru muri London Marathon, cyizihijwe cyane muri Kenya, aho abategetsi bamwakiriye ku kibuga cy’indege mpuzamahanga cya Jomo Kenyatta i Nairobi, mu kivunge cy’abantu bamufotoraga.
Ababyeyi be na bo bari bahari ubwo yakirwaga, hashize iminsi micye ageze ku ntego ikomeye cyane mu gusiganwa ku maguru, aba uwa mbere usoje irushanwa mu gihe kiri munsi y’amasaha abiri, akoresheje igihe cyemewe cya 01:59:30.
Sawe yabwiye imbaga y’abantu ati: “Ndishimye kuri uyu munsi mwiza, kuba mwaje kunshyigikira no kwishimana nanjye, sinari mbyiteze.”
Ababyeyi ba Sawe bakoze urugendo rw’amasaha atandatu mu modoka baturutse iwabo kugira ngo babe hamwe n’abamushyigikiye ubwo yageraga ku kibuga cy’indege.
Indege ya Kenya Airways yari imuzanye yakiriwe mu buryo bw’icyubahiro hifashishijwe amazi ayisukwaho (water cannon salute), mu gihe ababyinnyi n’abacuranzi bari mu birori byo kumwakira.

Ahavuye isanamu, Getty Images
Uku kwakirwa mu cyubahiro cyinshi kwabaye umwanya ukomeye kuri Sawe n’umuryango we, ndetse no ku gihugu muri rusange.
Se wa Sawe, Simeon Sawe, yavuze ari mu rugo mbere yo kujya ku kibuga cy’indege ati: “Yambwiraga ko umunsi umwe azaca agahigo. Yari afite umuhate n’icyizere ko azabigeraho.”
Yakomeje agira ati: “Ndishimye ku bwe no ku bwacu twese turi hano. Twishimye cyane, kugeza n’ubu ijwi ryanjye ryasaraye kubera gusakuza tumushyigikira.”
Biteganyijwe ko Sawe azahura na Perezida wa Kenya, William Ruto.
Uyu mugabo w’imyaka 31 yanditse amateka arusha umunota urenga agahigo kashyizweho mu 2023 kari gafitwe n’undi Munya-Kenya, ubu wapfuye, wahoze ari umwirutsi wabigize umwuga Kelvin Kiptum, wari warakoresheje igihe cya 2:00:35.
Izindi nkuru wasoma:

Ahavuye isanamu, Anadolu via Getty Images
Uwahoze ari umusirikare w'Ubufaransa yarafashwe muri Madagascar yagirizwa kugira uruhara mu mugambi wo guhungabanya umutekano muri iryo zinga, nk'uko bivugwa n'abategetsi.
Umushikirizamanza Nomenarinera Mihamintsoa Ramanantsoa yavuze ko uwo Mufaransa yagirizwa ivyaha vyinshi harimwo ubugumutsi n’umugambi wo gusambura ibikorwa remezo nk’intsinga zitwara umuyagankuba n’inganda zitanga ubushuhe.
Mu majambo yashikirije ku wa kabiri mw’ijoro biciye mu mashusho, yavuze kandi ko hari abandi bafatanije na we, harimwo n’umusirikare wo muri Madagascar, nabo bagirijwe ivyaha bijanye n’uwo mugambi wari utegekanijwe gushirwa mu ngiro itariki 18 y'ukwezi kwa kane.
Ubushikiranganji bw’imigenderanire ya Madagascar n’amakungu bwirukanye kandi umudiplomate w’Umufaransa bumwagiriza kugira uruhara muri uwo mugambi wo guhungabanya igihugu, ivyo Ubufaransa bwahakanye.
Ubushikiranganji bw’imigenderanire y’Ubufaransa n’amakungu bwasubije mu guhamagaza uwuserukira Madagascar i Paris kugira buvuge ko butashimye ivyabaye, buhakana ibintu vyose bwagirizwa ko bushaka guhungabanya ubutegetsi bw’ico gihugu.
Mw’itangazo bwashize ahabona ku wa gatatu, Ubufaransa bwavuze ko ivyo birego "si ukuba bidafise ishingiro gusa, ariko kandi ntibishobora gutahurwa kubera imfashanyo ihoraho kandi ifatika itangwa n'Ubufaransa".
Mu kwezi kw'icenda guheze, iryo zinga ryo mw'ibahari Indiyano ryahungabanyijwe n'imyiyerekano y'urwaruka, yafashije gutembagaza ubutegetsi bw'uwari umukuru w'ico gihugu, Andry Rajoelina.
Colonel Michael Randrianirina ni we yarongoye ico gikorwa c’ihirika ry’ubutegetsi maze arahirira gutwara ico igihugu mu kwezi kw’icumi mu 2025.
Bamwe mu rwaruka rwagize uruhara muri iyo myiyerekano ubu barashwanye na we, bamugabisha ngo "ntanyuruze iyo myiyerekano".
Urwaruka narwo ruri mu bafashwe ku musi wa kabiri.
Madagascar, yahoze iri mu bukoroni bw’Ubufaransa, ifitaniye imigenderanire ya politike ya hafi n’Ubufaransa kandi ifise kahise k’umutekano muke kuva aho ironkeye ukwikukira.
Izindi nkuru wosoma:

Ahavuye isanamu, Shabani Lukoo J / X
Muri Repubulika ya Demokarasi ya Congo (DRC), ibirego by’uburiganya ku mazina y’abatanze icyifuzo cyuko inteko ishingamategeko itora igatakariza icyizere Minisitiri w’intebe wungirije akaba na Minisitiri w’ubutegetsi bw’igihugu, Jacquemain Shabani, byatumye kiba gihagaze.
Ibi birimo kubonwa na benshi nk’amayeri ya politike yo kumukingira ikibaba.
Ku wa gatatu, abadepite bari barimo kwitegura kujya impaka kuri icyo cyifuzo, bashinja Minisitiri Shabani ko iby’umutekano byamunaniye, kubangamira inzego zo mu ntara, no gukoresha nabi ububasha bwe hashingiwe ku ngingo ya 146 y’itegekonshinga rya DRC.
Nta cyo Minisitiri Shabani yari yatangaza.
Shabani, washyizwe kuri uwo mwanya mu 2024, yari umujyanama mukuru wa Perezida Félix Tshisekedi ndetse yari umwe mu bari bayoboye ibikorwa bya Tshisekedi byo mu mwaka wa 2023 byo kongera kwiyamamaza.
Izindi nkuru wasoma:
Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubagezaho amakuru yo mu karere no mu mahanga mu buryo bw'aka kanya.