Uriko ubona ku rubuga aherekana amakuru mu nyandiko gusa, hakoresha uburyo buke. Ja ku rubuga nyamukuru ubone amakuru mu nyandiko iherekejwe n'amasanamu.
Njana ku rubuga nyamukuru canke aho gusoma gusa
Ibindi vyerekeye ingene urwo rubuga rugutwara uburyo (ama mega) buke
Bwa mbere, Zambia yasobanuye impamvu yanze inkunga y'ubuzima ya Washington
Uyu munsi, leta ya Zambia yavuze ko yanze uburyo Amerika yagerageje guhuza inkunga igenewe ubuzima no guhabwa uburenganzira ku mabuye y'agaciro, ku nshuro ya mbere itangaza ibirambuye ku biganiro na Washington ku mpamvu ayo masezerano yananiranye.
Mu itangazo, Minisitiri Mulambo Haimbe w'ububanyi n'amahanga wa Zambia yavuze ko Amerika yageneye Zambia inkunga yo mu by'ubuzima ya miliyari 2$ mu gihe cy'imyaka itanu iri imbere, ariko bimwe mu bigendanye n'iyo nkunga bikaba byari bibangamiye ubwigenge n'uburenganzira ku makuru bwite y'abaturage ba Zambia.
Muri iryo tangazo risubiza ibyari byavuzwe n'uwari ambasaderi wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika i Lusaka, Haimbe yavuze ko Zambia na mbere yari yaranze bimwe mu masezerano yariho yigwaho yo guha Amerika uburenganzira ku mabuye y'agaciro.
Mu cyumweru gishize ubwo yasezeraga ashoje ikivi cye muri Zambia, Ambasaderi Michael Gonzales yanenze leta ya Lusaka kunanirwa kugira icyo ikora ku nkunga y'ubuzima Washington yifuzaga guha Lusaka, n'igihe ntarengwa cyo kuwa kane ushize Zamvia yari yahawe.
Haimbe yagize ati: "Ikindi kibazo…ni ugukomatanya amasezerano [atandukanye] mu buryo umwanzuro w'amasezerano ku mabuye y'agaciro uhinduka nk'igisabwa kugira ngo habeho amasezerano y'inkunga mu by'ubuzima."
Yongeraho ati: "Leta ya Zambia yakomeje guhagarara ku mwanzuro wayo ko ayo masezerano agomba kurebwaho mu buryo butandukanye bitewe n'uko akenewe".
Haimbe ntabwo yasobanuye neza amakuru (data) y'ubuzima leta ya Washington yifuza kuri Zambia.
Naho ku bijyanye n'amasezerano ku mabuye y'agaciro, Haimbe yavuze ko Zambia itihutiye kwemera ibiyagize kuko arimo guha umwihariko kompanyi za Amerika.
Kuva muri Nzeri(9) 2025 ubutegetsi bwa Trump bwatangiye gushyira mu bikorwa politike y'inkunga mu by'ubuzima bwise 'America First Global Health Strategy' isa n'iyo gusimbura icyahoze ari USAID.
Inzobere mu by'ubuzima zaburiye ko iyo nkunga nshya ya Amerika mu by'ubuzima n'amasezerano ku mabuye y'agaciro Washington yagiye ifatanye n'iyo nkunga bishyize mu kaga amakuru(data) y'ubuzima bwite bw'abantu muri Afurika.
Ibihugu bitandukanye bya Afurika nka Madagascar, Sierra Leone, Botswana, Ethiopia, Cote d'Ivoire, Kenya, Rwanda, Burundi, Uganda, Lesotho n'ibindi kuva mu mpera z'umwaka ushize byasinye amasezerano y'inkunga ya Amerika mu bijyanye n'ubuzima.
Ghana na Zimbabwe byanze ayo masezerano bivuga ko arimo ubusabe bwa Amerika bwo kuyiha amakuru(data).