توافق چند میلیارد دالری امریکا برای توسعه برنامه هستهای عربستان سعودی
منبع تصویر، Getty Images
امریکا روز چهارشنبه از یک توافق تاریخی با عربستان سعودی خبر داد که بر اساس آن، زمینه ایجاد یک برنامه هستهای غیرنظامی در این کشور خلیج فارس فراهم میشود. واشنگتن تأکید کرده است که این توافق شامل تدابیر و تضمینهایی برای جلوگیری از گسترش سلاحهای هستهای است.
این اقدام در حالی صورت میگیرد که دولت بهرهبری دونالد ترامپ در امریکا درگیر جنگ با ایران است؛ جنگی که بخشی از آن به دلیل نگرانیهای واشنگتن درباره برنامه هستهای تهران آغاز شد. این موضوع همچنان یکی از اصلیترین موارد اختلاف در مذاکراتی است که اکنون میان دو طرف به بنبست رسیده است.
وزارت انرژی امریکا اعلام کرد که این توافقها توسط کریس رایت، وزیر انرژی این کشور، و همتای سعودی او، شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، به امضا رسیده است.
وزارت انرژی امریکا در بیانیهای گفت: «این توافق پایه حقوقی یک همکاری چند دههای و چندین میلیارد دالری را فراهم مینند که چندین هدف مهم اقتصادی و راهبردی، از جمله جلوگیری از گسترش سلاحهای هستهای، را پیش میبرد.»
بر اساس گزارش روزنامه والاستریت ژورنال، یکی از بندهای این توافق ممکن است به شرکتهای امریکایی اجازه دهد تأسیسات غنیسازی یورانیوم در عربستان سعودی احداث کنند. با این حال، وزارت انرژی امریکا در بیانیه خود به چنین بندی اشارهای نکرد و در پاسخ به پرسش خبرگزاری فرانسه نیز از اظهار نظر در این باره خودداری کرد.
این توافق برای بررسی به کانگرس امریکا ارائه خواهد شد، اما انتظار نمیرود که کانگرس، که در کنترل جمهوریخواهان است، بتواند مانع اجرای آن شود.
قانونگذاران آامریکایی از هر دو حزب و همچنین مقامهای اسرائیلی، به دلیل نگرانی از اینکه یک برنامه هستهای غیرنظامی در عربستان ممکن است در آینده به توسعه سلاح هستهای منجر شود، با چنین پروژهای مخالفت کردهاند.
عربستان سعودی، همانند ایران، همواره بر حق خود برای دنبال کردن یک برنامه هستهای صلحآمیز تأکید کرده است. این کشور سال گذشته نیز یک پیمان دفاعی دوجانبه با پاکستان، که دارای سلاح هستهای است، امضا کرد.
واشنگتن در سالهای اخیر تلاش کرده است هرگونه توافق هستهای با عربستان را در چارچوب یک راهبرد گستردهتر قرار دهد؛ راهبردی که شامل عادیسازی روابط عربستان با اسرائیل و همچنین امضای یک پیمان دفاعی میان ریاض و واشنگتن میشود.
منطقهای بیثبات
ایالات متحده در سال ۲۰۰۹ نیز با همسایه عربستان، یعنی امارات متحده عربی، یک توافق هستهای امضا کرد، هرچند امارات خود اقدام به غنیسازی یورانیوم نمیکند.
در ماه می، یک پهپاد یک ژنراتور را در نزدیکی نیروگاه هستهای «براکه» در امارات، که تنها نیروگاه هستهای جهان عرب به شمار میرود، هدف قرار داد و باعث آتشسوزی شد.
سیاستگذاران از مدتها پیش نگران بودهاند که اگر ایران به سلاح هستهای دست یابد، این امر میتواند رقابت تسلیحات هستهای را در سراسر منطقه خلیج فارس آغاز کند.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه امریکا، پیش از اعلام رسمی این توافق و در جریان سفر به فلیپین، نگرانیها درباره احتمال گسترش سلاحهای هستهای را رد کرد.
او در حاشیه نشست وزیران خارجه کشورهای جنوبشرق آسیا به خبرنگاران گفت: «کافی است بگویم که ایالات متحده هرگز با هیچ کشوری در جهان توافقی امضا نخواهد کرد که خطر گسترش سلاحهای هستهای را به همراه داشته باشد.»
همزمان با از سرگیری درگیریها میان ایالات متحده و ایران، نگرانیها درباره احتمال بیثباتتر شدن منطقه افزایش یافته است.
شورشیان حوثی یمن، که متحد تهران به شمار میروند، این هفته تهدید کردند دامنه جنگ را گسترش خواهند داد و اعلام کردند که بنادر عربستان سعودی را محاصره خواهند کرد.
این اعلامیه نگرانیهایی را برانگیخته است که چنین محاصرهای میتواند عرضه میلیونها بیرل نفت خام به بازارهای جهانی را با تهدید روبهرو کند.
عربستان سعودی و حوثیها هفته گذشته بار دیگر با یکدیگر تبادل آتش کردند؛ موضوعی که آتشبس سال ۲۰۲۲ را با خطر مواجه ساخته است، هرچند شورشیان از زمان آغاز جنگ خاورمیانه در ۲۸ فبروری، تا حد زیادی از ورود مستقیم به درگیریها خودداری کردهاند.
