شیخ حمد بن خليفه آل ثانی، امیر پیشین قطر، درگذشت

حمد بن خليفه

منبع تصویر، Getty Images

منتشر شده در
زمان مطالعه: ۶ دقیقه

دیوان امیری قطر امروز اعلام کرد که شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی، امیر پیشین این کشور و پدر امیر کنونی قطر، در ۷۴ سالگی درگذشت.

در بیانیهٔ دیوان امیری آمده است:

«دیوان امیری، درگذشت شخصیت بزرگ ملی، والاحضرت شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی، امیر پدر، را که صبح امروز یکشنبه ۲۷ محرم ۱۴۴۸ هجری قمری، برابر با ۱۲ جولای ۲۰۲۶ میلادی، در ۷۴ سالگی دار فانی را وداع گفت، تسلیت می‌گوید.»

شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی در جنوری ۱۹۵۲ در دوحه زاده شد. او در دانشکدهٔ نظامی ساندهیرست» بریتانیا آموزش دید و در سال ۱۹۷۱ فارغ‌التحصیل شد. پس از بازگشت به قطر، به نیروهای مسلح این کشور پیوست و به‌تدریج تا درجهٔ جنرال ارتقا یافت.

دیوان امیری قطر، شیخ حمد را از رهبران تاریخی این کشور و معمار توسعهٔ نوین آن توصیف کرده است.

در بیانیه آمده است: در دوران زمامداری او، قطر شاهد تحول گسترده‌ای در عرصه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بود؛ به‌گونه‌ای که تولید ناخالص داخلی کشور بیش از ۲۴ برابر افزایش یافت و درآمد سرانه نیز حدود شش برابر رشد کرد.

دیوان امیری همچنین اعلام کرده است که نماز جنازهٔ شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی امروز پس از نماز مغرب در مسجد امام محمد بن عبدالوهاب در شهر دوحه برگزار خواهد شد و پیکر او پس از آن در آرامگاه لوسیل به خاک سپرده می‌شود.

نقاط عطف در زندگی و کارنامهٔ امیر پیشین قطر

‎در ۲۷ جون ۱۹۹۵، شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی پس از یک روند انتقال قدرت بدون خونریزی از پدرش، شیخ خلیفه بن حمد آل ثانی، زمام امور قطر را به‌دست گرفت؛ اقدامی که با حمایت نیروهای مسلح قطر، شورای وزیران و برخی کشورهای همسایه همراه بود.

منبع تصویر، AFP

توضیح تصویر، ‎در ۲۷ جون ۱۹۹۵، شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی پس از یک روند انتقال قدرت بدون خونریزی از پدرش، شیخ خلیفه بن حمد آل ثانی، زمام امور قطر را به‌دست گرفت؛ اقدامی که با حمایت نیروهای مسلح قطر، شورای وزیران و برخی کشورهای همسایه همراه بود.
‎شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی در سال ۱۹۹۶، تنها یک سال پس از به‌دست گرفتن قدرت، تأسیس شبکهٔ خبری الجزیره را اعلام کرد؛ شبکه‌ای که بعدها به یکی از شناخته‌شده‌ترین رسانه‌های خبری جهان عرب تبدیل شد. بخش بزرگی از خبرنگاران و کارکنان اولیهٔ این شبکه را اعضای شبکهٔ تلویزیونی بی‌بی‌سی عربی تشکیل می‌دادند که در همان سال ۱۹۹۶ تعطیل شده بود.

منبع تصویر، AFP

توضیح تصویر، ‎شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی در سال ۱۹۹۶، تنها یک سال پس از به‌دست گرفتن قدرت، تأسیس شبکهٔ خبری الجزیره را اعلام کرد؛ شبکه‌ای که بعدها به یکی از شناخته‌شده‌ترین رسانه‌های خبری جهان عرب تبدیل شد. بخش بزرگی از خبرنگاران و کارکنان اولیهٔ این شبکه را اعضای شبکهٔ تلویزیونی بی‌بی‌سی عربی تشکیل می‌دادند که در همان سال ۱۹۹۶ تعطیل شده بود.
شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی در سال ۱۹۹۹، در حال سخنرانی در برابر کمیته‌ای ۳۲ نفره که برای تدوین نخستین قانون اساسی در تاریخ قطر تشکیل شده بود. او به اعضای این کمیته سه سال فرصت داد تا پیشنهادهای خود را دربارهٔ پیش‌نویس قانون اساسی جدید ارائه کنند.
‎این اقدام نخستین گام در مسیر گسترش مشارکت سیاسی و اجرای اصلاحات دموکراتیک در قطر تلقی شد. سرانجام، پیش‌نویس قانون اساسی در سال ۲۰۰۳ از طریق همه‌پرسی به تصویب رسید.

منبع تصویر، Getty Images

توضیح تصویر، ‎شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی در سال ۱۹۹۹، در حال سخنرانی در برابر کمیته‌ای ۳۲ نفره که برای تدوین نخستین قانون اساسی در تاریخ قطر تشکیل شده بود. او به اعضای این کمیته سه سال فرصت داد تا پیشنهادهای خود را دربارهٔ پیش‌نویس قانون اساسی جدید ارائه کنند.‎این اقدام نخستین گام در مسیر گسترش مشارکت سیاسی و اجرای اصلاحات دموکراتیک در قطر تلقی شد. سرانجام، پیش‌نویس قانون اساسی در سال ۲۰۰۳ از طریق همه‌پرسی به تصویب رسید.‎این قانون اساسی در اواسط سال ۲۰۰۵ به اجرا درآمد و به نخستین قانون اساسی مکتوب در تاریخ قطر تبدیل شد.‎با این‌حال، قطر در سال‌های بعد، از بخشی از این تجربهٔ انتخاباتی فاصله گرفت. در سال ۲۰۲۴، پس از برگزاری یک همه‌پرسی دربارهٔ مجموعه‌ای از اصلاحات قانون اساسی، نظام انتخاب بخشی از اعضای مجلس شورا لغو و سازوکار انتصاب کامل اعضا توسط امیر دوباره برقرار شد.
‎در سال ۲۰۰۳، امیر قطر با کناره‌گیری شیخ جاسم بن حمد آل ثانی از ولایت‌عهدی به نفع برادرش، شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، موافقت کرد و در پی آن شیخ تمیم ولیعهد قطر شد.

منبع تصویر، Getty Images

توضیح تصویر، ‎در سال ۲۰۰۳، امیر قطر با کناره‌گیری شیخ جاسم بن حمد آل ثانی از ولایت‌عهدی به نفع برادرش، شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، موافقت کرد و در پی آن شیخ تمیم ولیعهد قطر شد.
‎شیخ حمد در جریان جنگ میان حزب‌الله و اسرائیل در سال ۲۰۰۶ میانجی‌گری کرد. در این تصویر که در همان سال گرفته شده است، او از منطقه‌ای آسیب‌دیده در جنوب لبنان بازدید می‌کند.

منبع تصویر، Getty Images

توضیح تصویر، ‎شیخ حمد در جریان جنگ میان حزب‌الله و اسرائیل در سال ۲۰۰۶ میانجی‌گری کرد. در این تصویر که در همان سال گرفته شده است، او از منطقه‌ای آسیب‌دیده در جنوب لبنان بازدید می‌کند.
‎قطر در سال ۲۰۰۹ و پس از آغاز حملهٔ اسرائیل به نوار غزه، روابط تجاری خود با اسرائیل را قطع کرد. در آن زمان، قطر تنها کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس بود که با اسرائیل روابط تجاری رسمی داشت.

منبع تصویر، Getty Images

توضیح تصویر، ‎قطر در سال ۲۰۰۹ و پس از آغاز حملهٔ اسرائیل به نوار غزه، روابط تجاری خود با اسرائیل را قطع کرد. در آن زمان، قطر تنها کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس بود که با اسرائیل روابط تجاری رسمی داشت.
‎در سال ۲۰۱۱، قطر به ائتلاف نظامی علیه معمر قذافی، رهبر پیشین لیبیا، پیوست و در کنفرانس حمایت از «لیبیای جدید» در پاریس، پایتخت فرانسه، شرکت کرد. در آن نشست، رئیس‌جمهور وقت فرانسه اعلام کرد که مداخلهٔ نظامی سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در لیبیا بدون حمایت آنچه او «دوستان عرب» این مأموریت خواند، ممکن نبود؛ کشورهایی که در رأس آن‌ها قطر، امارات متحدهٔ عربی و اردن قرار داشتند.

منبع تصویر، AFP

توضیح تصویر، ‎در سال ۲۰۱۱، قطر به ائتلاف نظامی علیه معمر قذافی، رهبر پیشین لیبیا، پیوست و در کنفرانس حمایت از «لیبیای جدید» در پاریس، پایتخت فرانسه، شرکت کرد. در آن نشست، رئیس‌جمهور وقت فرانسه اعلام کرد که مداخلهٔ نظامی سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در لیبیا بدون حمایت آنچه او «دوستان عرب» این مأموریت خواند، ممکن نبود؛ کشورهایی که در رأس آن‌ها قطر، امارات متحدهٔ عربی و اردن قرار داشتند.
در ۲۵ جون ۲۰۱۳، شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی قدرت را به پسر و ولیعهد خود، شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، واگذار کرد.
‎شیخ حمد در سخنرانی انتقال قدرت گفت:
‎«شما وارد دوره‌ای جدید می‌شوید که در آن، رهبری جوان پرچم را به دست خواهد گرفت؛ رهبری‌‌ای که آرمان‌ها و خواسته‌های نسل‌های آینده را پیش روی خود قرار داده و بی‌وقفه برای تحقق آن‌ها تلاش خواهد کرد. این رهبری با توکل به خداوند، تکیه بر فرزندان این سرزمین و بهره‌گیری از تجربه و دانشی که در عرصهٔ حکومت‌داری، ادارهٔ امور کشور و شناخت عمیق واقعیت‌های منطقه و جهان عرب، به‌دست آورده است، به پیش خواهد رفت.»

منبع تصویر، Getty Images

توضیح تصویر، ‎در ۲۵ جون ۲۰۱۳، شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی قدرت را به پسر و ولیعهد خود، شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، واگذار کرد.‎شیخ حمد در سخنرانی انتقال قدرت گفت:‎«شما وارد دوره‌ای جدید می‌شوید که در آن، رهبری جوان پرچم را به دست خواهد گرفت؛ رهبری‌‌ای که آرمان‌ها و خواسته‌های نسل‌های آینده را پیش روی خود قرار داده و بی‌وقفه برای تحقق آن‌ها تلاش خواهد کرد. این رهبری با توکل به خداوند، تکیه بر فرزندان این سرزمین و بهره‌گیری از تجربه و دانشی که در عرصهٔ حکومت‌داری، ادارهٔ امور کشور و شناخت عمیق واقعیت‌های منطقه و جهان عرب، به‌دست آورده است، به پیش خواهد رفت.»