'Không bao giờ, tuyệt đối không quên' – Mỹ tưởng niệm 25 năm vụ tấn công 11/9

25 năm sau sự kiện 11/9, các tổng thống Mỹ, cả đương nhiệm và tiền nhiệm, đã cùng tưởng niệm những người thiệt mạng khi những chiếc máy bay bị không tặc khống chế lao vào Trung tâm Thương mại Thế giới, Lầu Năm Góc và một cánh đồng ở Pennsylvania.

Tổng thống Donald Trump chủ trì buổi lễ tại Lầu Năm Góc, trong khi Phó Tổng thống Mỹ JD Vance tham dự lễ tưởng niệm tại địa điểm từng là Trung tâm Thương mại Thế giới ở New York, cùng với cả bốn cựu tổng thống Mỹ và các cựu đệ nhất phu nhân.

Những phút mặc niệm được tổ chức vào đúng các thời điểm xảy ra các vụ tấn công, và tên của gần 3.000 người thiệt mạng được đọc lên.

Hai luồng sáng đã chiếu rọi bầu trời Manhattan trong chương trình "Tribute in Light" (Tưởng niệm bằng Ánh sáng) vào tối 11/9, trong khi các địa điểm khác trên toàn bang cũng được thắp sáng bằng ánh đèn xanh để tưởng niệm.

Ông George W. Bush, người giữ chức tổng thống vào thời điểm xảy ra các vụ tấn công, đã cùng các cựu Tổng thống Joe Biden, Barack Obama và Bill Clinton tham dự buổi lễ tại khu vực Trung tâm Thương mại Thế giới.

Tại Lầu Năm Góc, Tổng thống Trump tham dự lễ tưởng niệm cùng các bộ trưởng trong nội các và bà Condoleezza Rice, cố vấn an ninh quốc gia tại thời điểm xảy ra sự kiện 11/9.

"Hôm nay, chúng ta tái khẳng định lời thề thiêng liêng mà chúng ta từng tuyên thệ nhân danh họ cách đây một phần tư thế kỷ," ông Trump phát biểu. "Chúng ta sẽ không bao giờ, không bao giờ quên. Đó là lý do tại sao ngày hôm nay chúng ta vẫn tiếp tục chiến đấu."

Ông Trump tìm cách liên kết "cuộc chiến chống khủng bố" sau sự kiện 11/9 – vốn dẫn đến việc Mỹ tham gia vào các cuộc chiến tại Trung Đông trong nhiều năm – với cuộc xung đột hiện tại của ông với Iran.

Vị tổng thống thứ 45 và 47 của Mỹ tuyên bố trước đám đông rằng Cộng hòa Hồi giáo "sẽ không bao giờ, không bao giờ có được vũ khí hạt nhân".

Các lễ tưởng niệm cũng được tổ chức tại Shanksville, Pennsylvania, nơi chiếc máy bay trong chuyến bay số hiệu 93 rơi xuống, sau khi các hành khách chống trả những kẻ không tặc.

Một nhân chứng, bà Janice Brooks, người mới chuyển đến New York chỉ vài tuần trước sự kiện 11/9 để bắt đầu điều mà bà gọi là "cuộc phiêu lưu lớn nhất đời mình": làm việc cho một công ty tại tầng 84 của Tháp Nam thuộc Trung tâm Thương mại Thế giới.

Bà nói với BBC rằng mình đang ở văn phòng khi chiếc máy bay đầu tiên đâm vào Tòa tháp phía Bắc. Trong lúc bà đang sơ tán, chiếc máy bay thứ hai đâm vào tòa nhà với "một tiếng va chạm khủng khiếp".

Bà Brooks cho biết bà nghe thấy "một tiếng thét như trong phim kinh dị" khi một phụ nữ bị các mảnh vỡ đâm trúng. Bà ngước lên và nhìn thấy một "một lỗ hổng lớn toang hoác" ở vị trí đáng lẽ là văn phòng của mình.

Hàng năm, vào ngày 11 tháng 9, tiếng chuông lại vang lên để tưởng niệm thời điểm chính xác từng máy bay trong số chiếc gặp nạn, cũng như thời điểm Tháp Đôi sụp đổ.

Sau mỗi lần sáu hồi chuông này vang lên là một phút mặc niệm.

Năm nay, một hồi chuông thứ bảy được rung để tưởng niệm hàng ngàn người đã qua đời vì các căn bệnh, trong đó có ung thư, sau các vụ tấn công.

Theo các quan chức y tế Hoa Kỳ, các căn bệnh liên quan đến bụi và khói từ vụ sụp đổ của các tòa tháp đã cướp đi sinh mạng của số người nhiều gấp hơn ba lần con số gần 3.000 nạn nhân thiệt mạng trực tiếp trong các vụ tấn công.

Trong khi tên của các nạn nhân được xướng lên suốt gần bốn giờ đồng hồ tại buổi lễ ở Manhattan, một góa phụ có chồng thiệt mạng trong sự kiện 11/9 đã lên tiếng chỉ trích Ả Rập Xê Út cũng như điều mà bà cho là sự thất bại của các quan chức Hoa Kỳ trong việc buộc vương quốc này phải chịu trách nhiệm.

"Mỗi năm trôi qua, nỗi nhớ ông ấy lại càng da diết hơn," bà Terry Strada nói về người chồng Tom Strada trong bài phát biểu được truyền hình trực tiếp trên toàn thế giới.

"Nhưng làm sao có thể đã 25 năm trôi qua mà chúng ta vẫn chưa đòi lại được công lý cho vai trò của Ả Rập Xê Út trong cái chết của ông ấy?"

Những lời chia sẻ của bà Strada – chủ tịch của tổ chức 9/11 Families United (Các gia đình nạn nhân 11/9 đoàn kết) – đã nhận được tràng pháo tay từ khán giả.

Phần lớn những kẻ thực hiện các vụ tấn công 11/9 đều đến từ Ả Rập Xê Út, và kế hoạch này do Osama Bin Laden – người sáng lập al-Qaeda và là thành viên của một gia đình danh gia vọng tộc tại Ả Rập Xê Út – chỉ đạo.

Tuy nhiên, các quan chức Ả Rập Xê Út đã nhiều lần phủ nhận mọi sự liên quan đến các vụ tấn công. Vào năm 2004, báo cáo của Ủy ban 11/9 "không tìm thấy bằng chứng cho thấy chính phủ Ả Rập Xê Út, với tư cách là một thể chế, hoặc các quan chức cấp cao nước này, với tư cách cá nhân, đã tài trợ" cho al-Qaeda.

Các sự kiện tưởng niệm nạn nhân cũng được tổ chức tại nhiều nơi khác trên thế giới. Tại London, một buổi lễ đã diễn ra ở Điện Buckingham với sự tham dự của Ngoại trưởng Ed Miliband và Đại sứ Hoa Kỳ Warren Stephens.

Sở Giao dịch Chứng khoán Toronto, Canada cũng tổ chức một sự kiện để tưởng nhớ các đồng nghiệp đã thiệt mạng trong các vụ tấn công.

Tại Gander, Newfoundland, Đại sứ Hoa Kỳ tại Canada đã ca ngợi thị trấn nhỏ này – nơi đã tiếp nhận hàng ngàn hành khách từ 38 chuyến bay phải chuyển hướng hạ cánh trong những giờ phút ngay sau vụ tấn công.

"Khi người dân Mỹ nghe đến cái tên Gander, lòng chúng tôi lại trào dâng niềm xúc động," ông Pete Hoekstra phát biểu.

"Với tư cách là đại diện chính phủ Hoa Kỳ, tôi xin cảm ơn tình hữu nghị của quý vị... và xin cảm ơn đất nước Canada vì đã luôn là người bạn đồng hành cũng như đã cùng chúng tôi chia sẻ những hy sinh, mất mát."

Những lời phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh quan hệ giữa Hoa Kỳ và Canada đang căng thẳng do cuộc chiến thương mại giữa hai nước. Trước lễ tưởng niệm sự kiện 11/9, một số cư dân Gander từng lên tiếng kêu gọi rút lại lời mời dành cho ông Hoekstra.

Dù vậy, bài phát biểu của ông Hoekstra vẫn nhận được những tràng pháo tay tán thưởng. Tuy nhiên, trong một phát biểu riêng sau đó, cựu Thủ tướng Canada Jean Chrétien đã nói: "Tôi có một thông điệp gửi tới những người bạn Mỹ... đừng bao giờ nhầm lẫn sự hào phóng của chúng tôi với sự yếu đuối." Ông đã nhận được sự tán thưởng nồng nhiệt từ các khán giả đứng dậy vỗ tay không ngớt.

Tại Milan, một nhóm lính cứu hỏa Ý và Mỹ đã tham gia một hoạt động leo cầu thang tưởng niệm để vinh danh những nhân viên ứng cứu khẩn cấp đã hy sinh khi đang làm nhiệm vụ.

Mặc đồng phục và mang theo trang thiết bị, họ đã leo lên rồi đi xuống tổng cộng 110 tầng của tòa tháp Galfa, nhằm tưởng nhớ số tầng của mỗi tòa tháp trong Tòa tháp đôi ở Mỹ.

Xem thêm: