Bê bối của ông Jensen Huang khiến Singapore, vốn thân thiện với doanh nghiệp, đau đầu ra sao?

Nguồn hình ảnh, Getty Images/BBC
- Tác giả, Tessa Wong
- Tác giả, Osmond Chia
- , Singapore
- Được đăng
- Thời gian đọc: 9 phút
Vụ bê bối lớn liên quan đến nhà sáng lập Nvidia Jensen Huang và một người bị nghi là gián điệp Trung Quốc sống ở Singapore đã khiến dư luận chú ý đến thành công của đảo quốc này với vai trò là một trung tâm chip toàn cầu, đồng thời là nơi bị cáo buộc liên quan đến hoạt động thương mại bất hợp pháp.
Hôm 12/11, ông Huang từ chức tại tập đoàn chip khổng lồ của Mỹ sau khi thừa nhận ông có quan hệ ngoài hôn nhân.
Theo các nguồn tin, ông có liên quan đến một phụ nữ tên Alice Huang, người điều hành công ty trung tâm dữ liệu Megaspeed của Singapore, một trong những khách hàng lớn mua chip của Nvidia.
Trong nhiều thập niên, Singapore đã dày công xây dựng danh tiếng là một nền kinh tế cởi mở, thân thiện với doanh nghiệp, khả năng tiếp cận dễ dàng cả thị trường Mỹ lẫn Trung Quốc.
Nhờ làn sóng bùng nổ AI, Singapore đã trở thành một trung tâm lớn trong hoạt động giao dịch các loại chip bán dẫn cao cấp những năm gần đây.
Năm ngoái, Singapore là nơi ghi nhận doanh thu lớn thứ hai trên toàn cầu của Nvidia, chiếm gần một phần năm tổng doanh thu của tập đoàn chip Mỹ này.
Tuy nhiên, đáng chú ý là chỉ dưới 1% doanh thu đó đến từ các con chip thực sự được nhập vào Singapore. Hòn đảo này đóng vai trò là trung tâm để nhiều công ty châu Á đặt hàng rồi chuyển đi nơi khác.
Kể từ năm 2022, khi Mỹ hạn chế xuất khẩu các chất bán dẫn tiên tiến của Mỹ sang Trung Quốc hoặc để các công ty Trung Quốc mua được những sản phẩm này, giới chức Mỹ đã lo ngại rằng các nước khác như Singapore có thể bị các doanh nghiệp Trung Quốc sử dụng để tiếp cận những con chip đó.
Megaspeed là một ví dụ điển hình.
Công ty này đã trở thành khách hàng mua chip Nvidia lớn nhất Đông Nam Á và bị nghi ngờ cung cấp quyền tiếp cận gián tiếp các con chip này cho các công ty Trung Quốc thông qua các trung tâm dữ liệu của mình ở Malaysia, Indonesia và Thái Lan.
Mặc dù Singapore không cấm việc chuyển giao các chip AI tiên tiến cho các công ty ở nước ngoài, các động thái như vậy có thể vi phạm các quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.
Singapore cho biết dù nước này không thực thi "các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đơn phương do các quốc gia khác áp đặt", nhưng họ kỳ vọng mọi công ty thuộc phạm vi tài phán của mình tuân thủ các quy định đó.
Đảo quốc này đã đạt được một số thành công trong việc giám sát vấn đề này.
Nước này đã truy tố bốn công ty và năm cá nhân, trong đó có công dân Trung Quốc, với nhiều cáo buộc khác nhau bao gồm gian lận, sau khi Mỹ bày tỏ lo ngại rằng công ty AI Trung Quốc DeepSeek đã mua chip Nvidia từ các bên trung gian ở Singapore cùng một số nơi khác.
Giới chức cũng tìm cách điều tra Megaspeed nhưng đã gặp phải nhiều khó khăn.

Nguồn hình ảnh, AFP/Getty Images
Trong một tuyên bố công bố hôm 12/11, chính phủ Singapore cho biết từ tháng 2/2025 họ đã điều tra liệu Megaspeed và các công ty khác có khai báo sai về các máy chủ dữ liệu được mua và xuất khẩu thông qua Singapore hay không.
Các công ty này tuyên bố rằng thiết bị sẽ được chuyển đến nước láng giềng Malaysia, nhưng giới chức Singapore nghi ngờ điểm đến cuối cùng của chúng là những nơi khác.
Singapore cho biết họ đã nhiều lần đề nghị giới chức Mỹ hỗ trợ cung cấp thêm thông tin từ một trong những công ty bị điều tra là Supermicro, một doanh nghiệp có trụ sở tại Mỹ mà BBC được biết là đã cung cấp máy chủ máy tính cho Megaspeed.
Tuy nhiên, "mặc cho những đề nghị được lặp đi lặp lại đó, cho đến nay Singapore mới chỉ nhận được lượng thông tin hoặc hỗ trợ hạn chế", tuyên bố cho biết.
BBC đã liên hệ Bộ Ngoại giao Mỹ để đề nghị bình luận.
Giới chức Singapore cho biết họ cũng điều tra Alice Huang, không phải về tội gián điệp mà về bất kỳ vai trò nào có thể có của bà trong vụ gian lận bị nghi ngờ tại Megaspeed.
Cuối cùng, họ kết luận rằng "không đủ bằng chứng" về hành vi phạm tội và cho phép bà rời Singapore vào tháng Hai năm nay sau khi giữ hộ chiếu của bà trong nhiều tháng.
Kể từ khi khởi động cuộc điều tra cách đây gần hai năm, Singapore vẫn chưa đưa ra bất kỳ cáo buộc nào đối với Megaspeed hay các công ty và cá nhân liên quan đến vụ việc.
Các cuộc điều tra đối với Megaspeed của Singapore và Mỹ vẫn đang tiếp diễn.
Năm 2024, các quan chức Mỹ đã đến thăm một trung tâm dữ liệu ở Malaysia thuộc sở hữu của Megaspeed và nhìn thấy công nghệ Nvidia vẫn còn nằm trong các thùng chứa, làm dấy lên lo ngại rằng Megaspeed đang chuyển các con chip cao cấp đến những nơi khác, theo tờ New York Times.
Năm ngoái, Megaspeed dường như đã nhập khẩu nhiều hơn 50.000 con chip so với số lượng mà Nvidia có thể xác định được, theo hãng tin Bloomberg.
Sau đó Nvidia đã điều chỉnh lại số liệu của mình sau khi đến kiểm tra các kho hàng.
Megaspeed khẳng định rằng công ty luôn vận hành hợp pháp và các cuộc kiểm tra trước đây của cơ quan chức năng không phát hiện bằng chứng về hoạt động bất hợp pháp nào.
Hôm 12/11, công ty cho biết họ "hoan nghênh sự giám sát phù hợp của chính phủ" và "cam kết hợp tác mang tính xây dựng và minh bạch với chính phủ Mỹ".
Trung Quốc từ lâu cũng đã bác bỏ các cáo buộc cho rằng các công ty và tổ chức của nước này đang tiếp cận trái phép những con chip cao cấp của Mỹ.

Nguồn hình ảnh, Reuters
Việc Megaspeed và Alice Huang đến Singapore như thế nào cũng cho thấy những rủi ro tiềm tàng khác bắt nguồn từ sự cởi mở của đảo quốc này.
Trong những năm gần đây, Singapore đã trở thành điểm đến hàng đầu của các công ty Trung Quốc, với những doanh nghiệp công nghệ như TikTok và Manus đặt trụ sở toàn cầu tại đây.
Ngoài môi trường thuận lợi cho kinh doanh, Singapore còn có dân số đa số là người gốc Hoa và phần lớn có cái nhìn tích cực về Trung Quốc.
Đối với một công ty Trung Quốc, Singapore mang lại một cơ sở gần Trung Quốc đại lục cùng một "địa chỉ trung lập" được khách hàng và nhà đầu tư quốc tế chấp nhận, theo Winston Ma, giáo sư thỉnh giảng tại Trường Luật thuộc Đại học New York.
Nhưng các nhà phê bình cho rằng điều này đã dẫn đến hiện tượng "Singapore-washing", khi các công ty Trung Quốc sử dụng hình ảnh trong sạch của Singapore để che mờ nguồn gốc thực sự, giảm bớt nghi ngờ và thậm chí che đậy các hoạt động đáng ngờ.
Nhóm phân tích an ninh C4ADS có trụ sở tại Washington nói với BBC rằng họ đánh giá việc bà Alice Huang thành lập Megaspeed là một trường hợp như vậy.
Các cuộc kiểm tra của BBC đối với hồ sơ doanh nghiệp tại Trung Quốc, Hong Kong và Singapore cho thấy vào năm 2019, bà Alice Huang đã bán một công ty trò chơi điện tử cùng các công ty con cho doanh nghiệp game Trung Quốc 7Road.
Đến tháng 3/2023, một công ty con của 7Road tại Singapore đã bổ nhiệm bà Alice Huang làm giám đốc điều hành.
Ngày hôm sau, công ty này đổi tên thành Megaspeed.
Bà Alice Huang điều hành công ty trong tám tháng trước khi chuyển giao công ty cho một người đàn ông Singapore.
Theo C4ADS, trong giai đoạn đó, Megaspeed đã trải qua "một thời kỳ tái cấu trúc doanh nghiệp và mở rộng khu vực mang tính then chốt", trong khi các mối quan hệ doanh nghiệp của bà làm dấy lên nghi vấn về việc liệu "bản sắc Singapore của Megaspeed có thực sự là thật hay trên thực tế bị kiểm soát bởi Trung Quốc".
Ngay cả sau khi chuyển giao Megaspeed, C4ADS đánh giá rằng bà vẫn "nắm quyền kiểm soát trên thực tế" công ty, dựa trên các mối liên hệ của bà với Megaspeed thông qua một doanh nghiệp khác cũng như các bài đăng trên LinkedIn, nơi bà tiếp tục tự giới thiệu là "chủ tịch" của Megaspeed tại các hội nghị.
Megaspeed chưa trả lời các câu hỏi của BBC về mối liên hệ giữa công ty, bà Alice Huang với Trung Quốc và chính phủ Trung Quốc.

Nguồn hình ảnh, Reuters
Tất cả những điều này càng làm nổi bật thế tiến thoái lưỡng nan mà Singapore đang đối mặt.
"Trong suốt thời gian dài, Singapore đã tận dụng được những điều tốt đẹp nhất từ cả hai phía nhờ quan hệ rất tốt với Mỹ và Trung Quốc," Dylan Loh, giảng viên chính trị và nghiên cứu quốc tế tại Đại học Công nghệ Nanyang, nhận định.
Singapore từ lâu đã định vị mình là một bên trung lập giữa hai siêu cường.
Thủ tướng Lawrence Wong khẳng định đất nước ông không thân Trung Quốc cũng không thân Mỹ, mà là "thân Singapore".
Nhưng theo ông Loh, việc cân bằng này "nay đã nhanh chóng trở nên rất khó quản lý và đôi khi cũng đầy căng thẳng" trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc cạnh tranh về chip.
Theo các nhà phân tích, với vụ Megaspeed, sợi dây mà Singapore phải đi sẽ còn hẹp hơn nữa.
Theo Chong Ja Ian, nhà khoa học chính trị người Singapore và học giả không thường trú tại trung tâm nghiên cứu Carnegie China, Bắc Kinh có thể đặt câu hỏi vì sao Singapore lại điều tra các vấn đề liên quan đến các hạn chế của Mỹ và liệu họ có đang đứng về phía lợi ích của Mỹ hay không.
Ông cho rằng Washington cũng có thể nhìn nhận tuyên bố mới nhất của Singapore là hành động "đổ lỗi" cho Mỹ, điều có thể dẫn đến phản ứng từ Nhà Trắng.
"Singapore đã theo đuổi một lập trường chính sách là không đứng về bên nào. Nhưng khi không chọn bên nào, họ có nguy cơ bị xem là đồng lõa" với chương trình nghị sự của một trong hai phía, ông nói.
Tuy nhiên, Benjamin Ho, phó giáo sư và chuyên gia về Trung Quốc tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S Rajaratnam của Singapore, lưu ý rằng đây "không phải lần đầu cũng sẽ không phải lần cuối Singapore bị kẹt giữa Mỹ và Trung Quốc".
"Đó là cái giá mà một nền kinh tế mở phải đối mặt. Bạn sẽ bị mắc kẹt ở giữa khi mọi chuyện trở nên tồi tệ."
Jack Lau thuộc Ban Trung Quốc Toàn cầu của BBC tường thuật bổ sung.



















