Tiến sĩ Nguyễn Đình Thắng lên tiếng khi bị tòa án Việt Nam kết tội 'khủng bố', tuyên 11 năm tù giam
Từ Mỹ, Tiến sĩ Nguyễn Đình Thắng, Giám đốc Tổ chức Cứu trợ Thuyền nhân (BPSOS), nói với BBC News Tiếng Việt hôm 28/4 rằng tòa án ở Việt Nam đã tuyên án ông mà không hề gửi trát, không thông báo ngày giờ xét xử, không luật sư, không báo cho Đại sứ quán Mỹ và nhiều thứ "không" khác nữa.
Phản ứng của ông Thắng được đưa ra sau khi Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk tuyên phạt ông 11 năm tù về tội danh "khủng bố" theo Điều 299 Bộ luật Hình sự.
Trong phiên tòa hôm 28/4, ông Thắng bị xét xử vắng mặt với cáo buộc đã thông qua các tổ chức BPSOS và Người Thượng vì công lý (MSFJ) để chỉ đạo, giúp sức ông Y Quynh Bđắp – đồng sáng lập MSFJ – tổ chức các vụ tấn công vào hai trụ sở công an tại tỉnh Đắk Lắk vào ngày 11/6/2023.
Vụ tấn công nói trên đã khiến 9 cán bộ và người dân thiệt mạng.
Cáo trạng nêu rằng năm 2018, sau khi ông Y Quynh Bđắp vượt biên sang Thái Lan, ông Thắng đã tuyển mộ ông Bđắp tham gia BPSOS văn phòng Thái Lan với vai trò "Trưởng nhóm Tây Nguyên" nhằm gây dựng lực lượng trong nước.
Đến năm 2019, ông Thắng chỉ đạo ông Bđắp thành lập MSFJ, theo cáo trạng.
Cuối 2019, ông Thắng tổ chức "Hội nghị tự do tôn giáo Đông Nam Á" tại Thái Lan và chỉ đạo ông Bđắp tuyển mộ lực lượng cho hoạt động khủng bố, theo cáo trạng.
Ông Bđắp sau đó đã kết nối với một số người cầm đầu nhóm "Lính Đêga" để phát triển lực lực lượng và thực hiện khủng bố tại một số tỉnh Tây Nguyên, theo cáo trạng.
Cáo trạng nói "động cơ của nhóm khủng bố là nhằm gây ra tình trạng hoang mang lo sợ trong quần chúng nhân dân, xâm hại đến trật tự, an toàn công cộng tại Việt Nam."
Mức án 11 năm tù được Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk cho biết là "thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật", "đúng người, đúng tội".
Ông Y Quynh Bđắp – nhà hoạt động người Ê Đê được Liên Hợp Quốc cấp quy chế tị nạn – đã bị dẫn độ từ Thái Lan về Việt Nam vào ngày 28/11/2025, bấp chấp sự phản đối của nhiều tổ chức nhân quyền quốc tế.
Trong thời gian tị nạn tại Thái Lan, ông Bđắp đã bị tòa án ở tỉnh Đắk Lắk tuyên án vắng mặt 10 năm tù với tội danh "khủng bố" vào năm 2024, liên quan đến cùng vụ việc nói trên.
Ông Nguyễn Đình Thắng đến Mỹ năm 1979 với tư cách là thuyền nhân, đã dành nhiều năm vận động tái định cư người Việt vượt biển tới Mỹ trước khi trở thành giám đốc BPSOS.
Năm 2025, Bộ Công an Việt Nam chính thức tuyên bố BPSOS là tổ chức liên quan đến khủng bố.
Cuối tháng 1/2026, Bộ Công an Việt Nam đã ra quyết định khởi tố ông Thắng, sau đó phát lệnh truy nã.
Trong một thông cáo vào tháng 1/2026, ông Thắng nói rằng thông báo của Bộ Công an Việt Nam được xem là "đòn tấn công vào toàn Ban Chỉ Đạo của hội nghị Thượng đỉnh thường niên về Tự do Tôn giáo Quốc tế (IRF)" gồm 73 tổ chức quốc tế mà ông Thắng "là thành viên nguyên thủy".
IRF là diễn đàn quốc tế quy tụ các tổ chức xã hội dân sự, chính trị, tôn giáo trên toàn cầu, được khởi xướng năm 2021 bởi một số cựu quan chức Mỹ và tổ chức nhân quyền nhằm tăng cường vận động chính sách về tự do tôn giáo.
Lúc bấy giờ, ông Thắng nói thời điểm công an ra quyết định khởi tố, ông đang bận rộn tại Mỹ chuẩn bị cho sự kiện này.
Ông Thắng nói thêm rằng chính phủ Việt Nam trong nhiều năm đã phản ứng mạnh với sự kiện quốc tế này, "nơi các vi phạm thô bạo ở Việt Nam bị phơi bày bởi các nhân chứng".
Liên quan đến vấn đề này, trong báo cáo thường niên công bố tháng 3/2026, Ủy ban Hoa Kỳ về Tự do Tôn giáo Quốc tế (USCIRF, thuộc chính quyền liên bang Mỹ) tiếp tục kiến nghị Bộ Ngoại giao nước này đưa Việt Nam vào danh sách Các quốc gia cần quan tâm đặc biệt (CPC) về tự do tôn giáo, cùng 17 nước khác. Đây là năm thứ 9 liên tiếp USCIRF đưa ra đề xuất này và từ năm 2022 đến nay, Việt Nam vẫn bị Bộ Ngoại giao Mỹ liệt vào nhóm "cần theo dõi đặc biệt".
Bản án tù đối với ông Thắng dù đã được tuyên nhưng hiện chưa thể thi hành do ông Thắng đã cư trú tại Mỹ từ nhiều năm.
Trước ông Thắng, từng có một vài trường hợp chính quyền Việt Nam bỏ tù công dân Mỹ.
Điển hình gần đây nhất là trường hợp của Will Nguyễn, một công dân Mỹ gốc Việt, bị bắt và giam giữ tại Việt Nam vào năm 2018 sau khi tham gia biểu tình phản đối luật Đặc khu và Luật An ninh mạng.
Ông Will Nguyễn bị giam tại Khám Chí Hòa 41 ngày với cáo buộc "gây rối trật tự công cộng", sau đó bị trục xuất sau phiên tòa ngày 20/7/2018, nơi ông "nhận tội".
Đây được coi là kết quả từ nỗ lực đấu tranh vận động của gia đình ông Will Nguyễn ở Mỹ, và sự vào cuộc quyết liệt của ba dân biểu Mỹ – những người đã trực tiếp đàm phán với đại sứ Mỹ tại Việt Nam khi đó là ông Daniel Kritenbrink, đồng thời liên lạc với Tổng Thống Trump và Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo, để đảm bảo ông "được trả tự do ngay lập tức".
Đối với trường hợp của Tiến sĩ Nguyễn Đình Thắng – một công dân Mỹ – BBC News Tiếng Việt đã liên hệ với Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam nhưng cơ quan này cho hay họ không bình luận.
Ông Nguyễn Đình Thắng nói gì?
Trao đổi với BBC News Tiếng Việt sau khi bị tòa tuyên án vắng mặt, Tiến sĩ Nguyễn Đình Thắng nói: "Diễn biến vừa rồi giúp quốc tế thấy rõ thêm chính sách đàn áp nhân quyền xuyên quốc gia của chế độ cộng sản Việt Nam.
"Làm rõ tình trạng này là một trọng tâm quốc tế vận của BPSOS từ hai năm qua.
"Riêng với Hoa Kỳ, chúng tôi nêu bật khía cạnh xâm phạm chủ quyền của quốc gia Hoa Kỳ khi nhà nước Việt Nam tấn công và đe dọa một công dân Mỹ, một tổ chức Mỹ."
Ông Thắng cũng nói rằng phiên tòa xét xử vắng mặt ông "chỉ ra cho người dân trong nước và quốc tế thấy thực thi pháp luật ở Việt Nam y như trò đùa."
"Họ đã không gửi trát tòa, không thông báo ngày giờ phiên tòa diễn ra, không qua thủ tục đối chứng, không cho người bị cáo buộc có luật sư đại diện, không báo cho tòa đại sứ Hoa Kỳ cử người quan sát khi công dân bị xử và kết án, và nhiều nữa," ông cho hay.
Ông Thắng nói rằng ông "không bất ngờ" về những điều này.
"Họ đang theo đúng quy trình mà chúng tôi đã dự kiến và điều hướng."
"Trong nhiều thập kỷ, Bộ Công an Việt Nam đã cố gắng tạo hình ảnh tích cực về nhân quyền, về tuân thủ luật quốc tế, về thượng tôn luật pháp ở trong nước nhưng chỉ là đóng kịch.
"Nay lỡ phóng lao thì phải theo lao, họ đang và sẽ tiếp tục tự phơi bày bản chất thực trước con mắt quốc tế và người dân trong nước," Tiến sĩ Thắng nói với BBC.
Ông Nguyễn Đình Thắng là ai?
Tiến sĩ Nguyễn Đình Thắng sinh năm 1958 tại Sài Gòn.
Ông rời Việt Nam với tư cách thuyền nhân và đến Hoa Kỳ vào năm 1979, theo tài liệu năm 1994 của Hạ viện Mỹ.
Theo thông tin từ website của Cơ quan Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS), ông Thắng lần đầu tiên gia nhập BPSOS vào năm 1988 với tư cách tình nguyện viên.
Năm 1995, ông phát động một chiến dịch vận động dẫn đến việc tái định cư hơn 18.000 người vượt biển từ Việt Nam sang Hoa Kỳ.
Năm 1997, ông Thắng đã khởi xướng một nỗ lực dài hạn nhằm xây dựng năng lực cho cộng đồng người Mỹ gốc Việt. Kể từ đó, ông đã giúp xây dựng BPSOS từ một tổ chức nhỏ, hoàn toàn dựa vào tình nguyện viên, trở thành tổ chức phi lợi nhuận lớn nhất của người Mỹ gốc Việt.
Từ năm 1989, ông Thắng đã điều trần trước Quốc hội Mỹ về các vấn đề nhân quyền, gần đây nhất là vào năm 2018, khi ông nâng cao nhận thức về việc Việt Nam giam giữ 170 tù nhân lương tâm tôn giáo và chính trị.
Trong hai thập kỷ qua, ông Thắng đã khởi xướng nhiều sáng kiến, giải cứu hoặc hỗ trợ giải cứu 11.000 nạn nhân buôn bán tình dục và lao động tại 20 quốc gia.
Ông Thắng đã nhận được nhiều giải thưởng cho những đóng góp của ông đối với Hoa Kỳ, cộng đồng người tị nạn và nhân quyền toàn cầu.
Thông báo khởi tố của Bộ Công an Việt Nam hôm 30/1/2026 cho biết ông Thắng có quốc tịch Việt Nam, trong khi một thông báo khác cũng của bộ này vào năm 2025 lại ghi ông mang quốc tịch Mỹ.
Có nhiều thông tin chính thức và bằng chứng khẳng định ông là người mang quốc tịch Mỹ.
Ông Nguyễn Đình Thắng từng được nhận danh hiệu Outstanding Americans by Choice (Người Mỹ nhập tịch xuất chúng) của USCIS vào năm 2021. Danh hiệu này trao cho công dân Mỹ nhập tịch có đóng góp nổi bật, theo thông tin trên website của USCIS.
Với các hoạt động của mình, ông Nguyễn Đình Thắng đã nằm trong tầm ngắm của chính quyền Việt Nam từ hàng chục năm qua. Gần đây, các cáo buộc nhằm vào ông càng gay gắt hơn.
Vào Ngày Tình nhân 14/2/2025, Bộ Công an Việt Nam từng phát "Thông báo về Nguyễn Đình Thắng, cá nhân liên quan đến khủng bố", trong đó khẳng định ông liên quan đến vụ bạo lực tại Đắk Lắk.
Việc tuyên án vắng mặt ông Nguyễn Đình Thắng nằm trong chuỗi các nỗ lực gia tăng trấn áp xuyên biên giới gần đây của Bộ Công an Việt Nam.
